Vergi geliri milli gelirdeki küçülme kadar azalır

, , Sende yorum yap

Vergi geliri milli gelirdeki küçülme kadar azalır

Genel bir kani var: Bu yil ekonomi çok kötü gitti. Kimse para kazanamadi. Gelecek yil Maliye vergi toplayamayacak… Bunlar genel söylemler. Soru: Acaba bu söylemler dogru mu? Cevap: Vergiyi yaratan milli gelirdir. Vergi geliri milli gelirdeki küçülme ölçüsünde azalir. Milli gelirdeki küçülmenin ölçüsü, ABD Dolari ile milli gelirdeki küçülme degil, sabit fiyatlarla milli gelirdeki küçülmedir. Çünkü ABD Dolari ile milli gelirdeki küçülme, gerçek durumu yansitmaz. Dolar degerindeki degisimden etkilenir. Örnegin, 1999 yili milli geliri dolar ile 186.3 milyar dolar, 2000 yilinin ki 201.1 milyar dolar idi. 2001 yili içindeki büyük devalüasyon nedeniyle 2001 yili milli gelirinin 184.7 milyar dolar olarak gerçeklesmesi bekleniyor. Bu, dolar olarak yüzde 25.5 oraninda bir gerilemeyi ifade eder. Halbuki Türk ekonomisi bu kadar küçülmedi. Gerçek küçülme, reel (enflasyondan arindirilmis) fiyatlarla Türk Lirasi olarak hesaplanan milli gelir rakamindaki küçülmedir. Bu da yüzde 8.5 oraninda olacaktir. Demek ki, Türk ekonomisinin gelir yaratma gücü 2001 yilinda yüzde 8.5 azalmis durumdadir. Önümüzdeki yil ise bu gücün yüzde 4 dolayinda büyümesi beklenmektedir. 2002 yilinda, 2001 yilinin gelirleri üzerinden alinacak vergiler yüzde 8.5 azalacak, 2002 yili harcamalari üzerinden alinacak vergiler yüzde 4 dolayinda artacak demektir. Türkiye’nin vergi toplama gücü, milli gelirinin yüzde 15’i ile yüzde 20’si arasinda gidip gelir. En kötü yilda Türk ekonomisi milli gelirinin yüzde 15’i oraninda vergi toplar. Simdilerde bu oran yüzde 20’lere çikti. Açik anlatimiyla 2002 yilinda Maliye hiç vergi toplayamayacak denilemez. 2001 yilinin olumsuz gelir düzeyi vergi toplamini reel olarak düsürebilir, küçültebilir ama, verginin milli gelire orani degismez. Bu konuda bilgi sahibi olmak isteyeler için yazinin altinda küçük bir tablo veriyorum. Bu tabloda milli gelirin 132 milyar dolar oldugu 1994 yilinda Maliye’nin milli gelirin yüzde 15’i dolayinda vergi toplayabildigi, sonra bu oranin nasil yükseldigi görülmektedir. Konsolide bütçe ile ilgili oranlar (yüzde) 2002 2001 1998 1996 1994 I) Bütçe gelirleri/GSMH 25.3 27.1 22.1 18.2 19.3 1) Vergi 20.6 20.8 17.3 15.0 15.1 2) Diger 4.7 6.3 4.8 3.2 4.2 II) Bütçe giderleri/GSMH35.7 43.6 29.2 26.4 23.2 1)Faiz hariç gider 19.4 21.8 17.6 16.5 15.5 2) Personel 7.7 7.9 7.2 6.5 7.0 III) Bütçe açigi 10.4 -16.5 -7.1 -8.2 -3.9 GSMH (milyar dolar) (155.7) (149.8) (205.0) (183.5) (132.3)

 

Sende yorum yap