Uzun Dönemli Kalkınma Stratejisi

, , Sende yorum yap

Su günlerde “7’inci Bes Yillik Kalkinma Plani Stratejisi” tartisiliyor.
Türkiye’deki plan hazirlama teknikleri içinde, Devlet Planla-
ma Teskilati “Beser Yillik Kalkinma Plani Strateji” önerileri ha-
zirlamakta, bu öneriler hükümet tarafindan benimsendikten
sonra, bu stratejilere uygun “Bes Yillik Kalkinma Plani” hazir-
lanmakta, TBMM’nce kabul edilmesi halinde de yillik prog-
ramlar bes yil süre ile bu plan çerçevesinde düzenlenmektedir.
Bes Yillik Kalkinma Plani Stratejisi’nin esasi, bes yillik zaman
dilimi sonunda ulasilacak hedeflere açiklik getirmek, bes yil bo-
yunca uygulamalarda bütünlük ve disiplin saglayaci bir çerçe- ‘
veyi belirlemektir.
Uzun Vadeli Kalkinma Stratejisi – Perspektif Ne Demek?
Planli dönemin basindan buyana “Bes Yillik Kalkinma Planlari” hazirlanmaktadir.
Buna ek olarak 1963 yilinda 15 Yillik Bir Perspektif, 1973
yilinda 20 yillik bir perspektif (Uzun Vadeli Kalkinma Stratejisi)
döküman çalismasi yapilmis ve kabul edilerek yayinlanmistir.
15 Yillik (1963-1977) Birinci Perspektif – Uzun Vadeli Kalkinma Stratejisi
1963 yilinda planli döneme girerken. Türkiye’nin sosyo-eko-
nomik potansiyelini degerlendirmek ve bu potansiyeli orta dö-
nemli planlarla en iyi sekilde yönlendirebilmek için amaç ve
hedeflerin önceliklerini belirleme sorunu, 15 yillik bir perspek-
tifin hazirlanmasini gerektirmistir. Ancak, bu dönemin pers-
pektif büyüklükleri uzun dönemde ulasilmasi amaç edinilen he-
defler olarak degil, darbogazlar giderilerek, kaynaklarin daha
iyi kullanimi saglanarak ulasilabilecek büyüklükler olarak sap-
tanmistir.
Bu perspektifte, GSMH’da yilda ortalama yüzde 7 artisin ta-
rim ve sanayi sektörleri arasinda dengeli bir gelisme ile saglan-
masi, istihdam sorununun çözümlenmesi, dis ödemeler denge-
sine ulasilmasi, ihracatin çesitlendirilmesi, her alanda yeterli
sayida ve üstün nitelikte bilim adami ve teknik eleman yetistiril-
mesi ve bu hedeflerin sosyal adalet ilkelerine uygun olarak ger-
çeklestirilmesi benimsenmistir.
Birinci ve Ikinci Bes Yillik Kalkinma Planlari
Birinci ve Ikinci Planlar 1963-1977 perspektifinin isigi altin-
da hazirlanmistir; Birinci Plan en genis anlamda temel yapi ya-
tirimlarina, istihdam sorununa ve yeniden düzenleme konulan-
na agirlik verirken, Ikinci Plan özellikle sanayi sektörunün eko-
nomide sürükleyici sektör niteligi kazanmasi ve sehirlesmeden
itici bir güç olarak yararlanilmasi ilkelerini benimsemistir.
Birinci, Ikinci Plan Döneminde GSMH artis hedefleri gerçek-
lestirilmis, uygulayici kuruluslarin plan anlayisinda bir miktar
yol alinmis planli kalkinmâ için gerekli reform çalismalarina
baslanmis ve daha iyi plan ve program hazirlama konusunda
tecrübe kazanilmistir. Ancak bu iki plan döneminde sorunlarin
tamamini çözümlemek ve önemli yapi degisikligi saglamak
mümkün olmamistir.
Birinci ve Ikinci Bes Yillik Kalkinma Planlan Döne-
minde Türkiye Nereden Nereye Gitti?
Birinci ve Ikinci Planlarda büyüme hizi hedefi yilda ortalama
yüzde 7.0 olarak belirlenmistir.
Her iki plan döneminde de bes yillik dönemlerde ortalama
6.7 oraninda büyüme gerçeklestirilmistir.

Gayri Safi Milli Hasilanin Artis Hizlari

(Sabit fiyatlarla)
Artis hizi
Yillar (Yüzde)

1963 7.7
1964 4.9
1965 4.6
1966 10.3
1967 6.1
1963-1967 6.7
1968 6.7
1969 6.3
1970 5.5
1971 9.2
1972 6.5
1968-1972 6.7

Her iki plan döneminde de gayri safi milli hasilada gerçekles-
tirilen büyüme hizlari, gelismis ülkelerle gelismekte olan ülkele-
rin geçmis dönemde ulastiklari ortalama büyüme hizlarindan
yüksektir, 1960-1970 arasinda gelismis OECD ülkelerinin
gayrisafi milli hasilalarindaki ortalama artis hizi yüzde 4.8, ge-
lismekte olan ülkelerin ise yüzde 5.6 olmustur. Ancak, Türki-
ye’de nüfus artisinin yüksek olmasi nedeniyle, Türkiye ile gelis-
mis ülkeler arasindaki fert basina gelir farki, planli dünemde
gayrisafi milli hasilada saglanan yüksek büyüme hizina ragmen
mutlak olarak artirilmistir. Nispi gelir durumunda az da olsa bir
iyilesme kaydedilmistir: 1960-1970 döneminde gelismis
OECD ülkelerinde fert basina gelir yilda ortalama yüzde 3.7
artarak 1810 dolardan 2601 dolara yükselmistir. Türkiye’de
ise fert basina gelir 1962’de 3404 TL. (243 dolar) iken, yilda
ortalama yüzde 4.1 oraninda artarak 1971’de 4901 TL. (350
dolar)’a ulasmistir.
1970’li Yillarin Basinda Türkiye Dünyadan Kopmamis Durumda
1962 Yilinda Türkiye’de kisi basina düsen Milli Gelir 243
dolardir. On yil sonra 350 dolara çikmistir. Ayni yillarda
OECD ülkeleri ortalamasi 2.601 dolardir: Türkiye’nin ,7.5 ka-
tidir.
(1995 Yilinda Türkiye’de kisi basi milli gelir 2 bin dolar dola-
yinda. Bunun 7.5 kati 15 bin dolar eder. OECD ülkeleri orta-
lamasi bu rakamin üzerine çikmis durumda. Açik anlatimiyla
Türkiye nisbi olarak yarista daha da geride kalmistir.)
***
1972 Yilinda Plancilar, 15 yillik perspektif (Uzun Dönemli
Kalkinma Stratejisi) süresinin tamamlanmasini beklemeden,
20 yillik yeni bir strateji belirleme arayisina girdiler.
1995 yilina kadar 20 yillik dönemi kapsayan “Uzun Dönem-
li Kalkinmanin ve Üçüncü Bes Yillik Kalkinma Planinin Temel
Hedefleri ve Stratejisi” basligini tasiyan döküman, Ferit Melen
hükümeti tarafindan 16/6/1972 tarihinde kabul edildi.
Bu döküman çok önemli bir dökümandir: Bu dökümanin ne
oldugunu hatirlamadan 7’inci Bes Yillik Kalkinma Plani Strate-
jisi tartisilamaz.
(Uzun Vadeli Kalkinmanin ve Üçüncü Bes Yillik Kalkinma
Planinin Temel Hedefleri ve Stratejisi konusunu yarinki yazida
islemeye devam edecegiz.)

 

Sende yorum yap