Tutmayan hedefler/ek bütçe/geçici bütçe

, , Sende yorum yap

1995 yili bütçesi 1.331 trilyon liralik bir harcama hedefine göre hazirlanmisti. Harcamalarin 1.714 Mlyon lirayi asacagi görülünce,
aradaki 384 trilyon liralik farki kapatmak için bir ek bütçe hazirlama ihtiyaci ortaya çikti. Ek bütçe herseyi çözmüyor. 1995 yili bütçesi hazirlanirken 1995 yili bütçe açiginin 198 trilyon lira olacagi tahmin ediliyordu. Yil içinde IMF ile anlasarak açik rakami 218 Mlyon liraya çikarildi. Simdi tahmin açigin en az 306 trilyon olacagi seklinde:
Hazine’nin Merkez Bankasi’ndan kullanacagi avansin miktari iki farkli yil bütçe ödenekleri arasindaki farkin yüzde 12’si ile sinirlandrinlmistir. Hazine bu avansi sonuna kadar kullanmaktadir.
Bütçe rakamina ek bütçe ile 380 trilyon lira zam yapilinca, bunun yüzde 12’si oraninda 45.6 trilyon liralik bir ek Merkez Bankasi avansi kullanma sansi ortaya çikmaktadir.
Anka Ekonomi Bülteni’ni hazirlayan iktisatçi arkadaslarim, su son günlerde isçiye, memura,emekliye dagitilan imkânlarin 1995 yili bütçesine yükünü hesaplamislar. Kasim-aralik aylarina 100 arti 90 toplam 190 trilyon lira dolayinda bir seçim “hulufesi” yükü geliyor.
Bu amaçla hazirlanan ek bütçe TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda jet hiziyla, hükümetten geldigi sekliyle geçmis. Bakiniz ek bütçe ile kime ne veriliyor:

Ek butçe ile alinan dagilimi (Trilyon TL)

Miktari Payi(%)

Borç faizleri 207 53.9
Personel giderleri 63 16.4
SSK 42 10.9
Vergi iadeleri 25 6.5
D. Cariler (sav. guv.) 11 2.9
KIT lere transfer 14 3.6
diger harcamalar 22 5.7
TOPLAM 384 100.0

Not 4 trilyon liralik bölüm otomatik ödenek artisindan kaynaklaniyor
Sayin okuyucularim, görülüyor: Hazine’nin derdi, faize ve ücrete para bulmak, SSK ve KIT açiklarini kapatmak. Diger cari harcamalari (korumalara alinacak otomobiller, bu otomobillerin benzinleri, lojman tefrisi vesaire) sürdürebilmek.
Ek bütçe hazirlamak için, ödeneklere kaynak bulmak lazim. Bulunan kaynaklar da söyle:

Butçe gelirlerindeki artisin dagilimi (Trilyon TL)

Miktari Payi (%)

Vergi gelirleri 210 76.1
Özel gelir ve fonlar 27 9.8
Telekom 39 14.1
Toplam 276 100.0

Vergi gelirlerindeki artisa güveniliyor… Fakat göiülüyor ki, bütün iyimser tahminlere ragmen, ek bütçe ile getirilen ödenek artislarini karsilayacak para bulunamiyor… O zaman ne oluyor: Artirin bütçe açigini..
***
Bir de “iknci perde” var… Iknci perde, 1996 yili bütçe tasarisi “kadük” oluyor. Bu Meclis’ten çikamayacak… Bütçe olmadan 1996 yili basinda kim iktidar olur ise olsun harcama yapamaz… lste bu nedenle “uyduruk” bir geçici bütçeye, (formaliteye) ihtiyaç var… Foimalite bütçesi de (uydur
gitsin) söyle hazirlanmis:

Geçici bütçe kanununa gore harcama yetkisi (milyar TL)

Toplam
Aylik (4 Aylik)

Personel 85.309 341.236
Diger cari 15.489 61.955
Yatirim 10.626 42.504
Transferler 113.393 453.572
Maliye/Hazine 105.849 423.396
Diger 7.545 30.176
Toplam 224.817 899.268

Geçici bütçenin hiçbir “Ciddi yani yok.:. Sadece 1996 yilinin ilk 3 `âyinda kim iktidara gelir ise gelsin,Hazine’yi istedigi gibi kullanmasina imkan veren bir “yetki belgesi
***
Simdi de gelelim “üçüncü perde”ye… Isler ciddiye alinmayinca bakiniz ne oluyor? Türkiye’de hedefler tutmuyor… Türkiye’de hersey “kontroldan çikmis” durumda…
Kimse ekonominin hiç bir rakamina hakim olamiyor.
Asagidaki tabloya bakiniz. Ekonominin temel hedeflerinin nasil “zik zak çizdigini” görünüz;

Makro ekonomik hedefler 1995
IMF’ye
Baslangiç verilen Gerçek revize
hedefi revize tahmini hedef
Büyüme(%) 4.4 3.1 5.9 4.5
TEFE(yil sonu %) 22.5 39.8 63.0 40.0
TEFE(ortalama %) 43.2 76.2 80.0 45.0
Deflatör(%) 43.2 71.2 84.0 45.0
Ortalama S kuru($/TL) 42.280 46.432 45.145 62.855
Ihracat (milyon$) 19.500 20.000 21.300 24.200
Ithalat (milyon$) 27.000 27.000 32.200 37.500
Dis tic açigi (milyon$) -7.500 -7.000 -10.900 13.300
Cari Dis açigi (milyon$) 430 1.455 -300

Dolar fiyati ve ihracat rakami disinda hedeflerin tümü sasmis. Kontrolden çikmis. Enflasyon hedefi “perisan” durumda… Sayin okuyucularim, ekonomi politikalarinda “bütçe disiplini çok önemlidir. Eger bütçe disiplini tesis edilemez, korunamaz ise hiçbir denge korunamaz… Iste olan
bitenin kisa hikâyesi.

 

Sende yorum yap