Türk bankalarındaki döviz tevdiat hesapları

, , Sende yorum yap

Türk Parasi Kiymetini Koruma Hakkinda 30 Sayili Karar’in verdigi imkanlarla. 1984 yili basindan buyana Türkiye’de yerlesik kisilerin Türkiye’deki bankalarda “döviz tevdiat he saplan” açmalari imkani ortaya çikmistir.
Ödemeler Bilançosunun yeni düzenleme sekliyle ilgili açik lamarda dikkati çeken bir önemli bölüm sudur: “…Türki ye’de yerlesik kisilerin bankalarda döviz tevdiat hesabi açma larina imkan taninmasindan sonra, bu hesaplar bankalarin dis yükümlülükleri arasinda yer aliyordu. Yeni düzenlemede, 1984 yili sonu itibariyle 1 milyar 180 milyon dolara ulasan döviz tevdiat hesaplarinin Türkiye’de yerlesik kisilere ait yak lasik 500 milyon dolarlik bölümü bankalarin döviz yükümlü lüklerinden çikarilmistir.”
Bu açiklamayi takiben “iyimser” ve “kötümser” yaklasimla iki farkli yorum yapilma imkani ortaya çikmistir:
(1) iyimser yoruma göre, yapilmak istenen sadece bir he sap oyunu ile, Türkiye’nin “döviz borçlarini” ve özellikle “kisa vadeli döviz borçlarmi”küçültecek bir adim atmaktir. Döviz tevdiat hesabina, Türkiye’de mukim kisi ve kuruluslar döviz yatirdikça. Türkiye’nin döviz ile ödenecek kisa vadeli dis borçlar kalemi büyümektedir. Halbuki bankaya döviz hesabi açilmasi ile Türkiye’nin disaridan döviz kredisi almasi farkl seylerdir.
Durup dururken, borç rakkamini sisirecek yerde, Türk va tandaslarina ait bu varliklari, dis borç yekününden düsmek kadar dogru birsev vapilamazdi.

(2) Kötümser yüruma göre, Türkiye’de yerlesik kisilerin dö viz tevdiat hesaplarinin bankalarin döviz yükümlülüklerinden çikarilmasi karari, bu tevdiatin döviz olarak iadesi yükümlülü günü ortadan kaldirmaktadir. Açik anlatimiyla, eskiden döviz tevdiat hesaplari (Türkiye’nin kisa vadeli döviz yükümlülükleri kapsaminda idi). Türkiye, tevdiat hesabi sahibine, yatirdigi dövizi, döviz olarak iade etmeyi taahhüt ediyordu. Halbuki simdi (Türk vatandaslarina ait döviz tevdiat hesaplari döviz yükümlülüklerinden çikarildigina göre), bankalar tevdiat sa hiplerine yatirdiklari dövizi mutlaka döviz olarak iade yükümlü lügünden kurtulmaktadirlar. Tevdiat sahibinin talebi halinde dövi? karsiligini talep tarihindeki cari döviz kuru üzerinden Türk Lirasi ile ödeyebilirler. (Bu kötümser yorum, döviz tev diat hesaplarinin da DÇM benzeri bir kaderi oLacagina isaret tir.)
Yorumlar, iyimser veya kötümser olsun, cevaplanmasi ge reken önemli noktalar vardir:
(a) Banka sistemi belli yükümlülükler tasir. Bu yükümlülük lerin basinda gelen, kendisine emanet edilen degeri aynen ia de yükümlülügüdür. Bu yükümlülük yerine getirilirken “para nin” sahibinin “milliyeti, nerede ikamet ettigi” gibi farklilastir malar yapilmamasi gerekir. Türkiye’de ikamet eden kisi ve kuruluslardan döviz ile borçlanma “Türkiye’nin kisa vadeli döviz yükümlülükleri disina çikarilir ise”, örnegin, Türkiye’de subesi bulunan yabanci bankalardan alinan kisa vadeli döviz kredilerinin de bir gün ayni sekilde yorumlanmasi gerekebilir.
(b) Ödemeler Bilançosu hesaplarinda, açik kapatilirken, -Türkiye’deki kisilerin döviz tevdiat hesaplarindaki varliklari
“döviz girisi” olarak degerlendirmekte ve “kisa vadeli kredi”
olarak hesaba alinmaktadir.
Türkiye’de hersey iyi baslamakta ve. fakat çok çabuk “yoz lasabilmektedir.” Döviz tevdiat hesaplari “güvene dayanan” hesaplardir. Bir yillik uygulamada Hükümet ve Merkez Ban kasi “döviz tevdiat hesaplan konusunda yaygin bir güven ya ratmislardir ki,mevcut birikim saglanabilmistir.” Simdi, Öde meler Bilançosunda açigi küçük gösterecek arayislar ugruna, bu güven kaldirilirsa, artis bir yana, Türk Bankalarindaki mev cut birikimlerden bile hizli bir çekilme tehlikesi ortaya çikabilir.

 

Sende yorum yap