Tek ihracat teşvik aracı: Kredi

, , Sende yorum yap

(…VE DE VERGI MUAFIYETI KONUSUNDA TEREDDÜT)
ihracati tesvik “heyecani” giderek yok oldu. Parasal ihracat tesvikleri teker teker uygulamadan kaldirildi. Bugün ana hatlariyla ihracatçilara saglanan tesvikler sunlar:
-Kurumlar vergisi istisnasi
-Vergi, resim, harç ve fon kesintisi istisnasi -ihracatta kullanilan hammaddelerin ve girdilerin gümrüksüz ithali imkâni -ihracatçilara yardimci madde ve isletme malzemesi getirme hakki.
Uygulamadan kalkan parasal tesvik tedbirlerinin yerine, onlarin benzeri tesvikler bugün sadece Türk Eximbank’in “ucuz faizli ihracat kredile-ri”nden ibaret.
Türk Eximbank
Türk Eximbank 1987 yilinda kuruldu. 1988 yilinda ihracatçilara kredi vermeye basladi. Genç, dinamik bir yönetim kadrosu var.
ihracati “ucuz-nisbi olarak ucuz-kredi vererek ve sigorta ederek” destekliyor.
Banka Genel Müdürü Dr. Turgay Özkan’a göre banka bugün Türkiye ihracatinin yaklasik yüzde «tuzuna destek vermektedir.
Bankanin garanti programlari ve ülke kredileri disindaki genel kredi türleri sunlar:
1. Sevk Öncesi ihracat Kredisi
1989 yili mart ayindan bu yana uygulanan bu kredi, bankanin faaliyetinde ana agirligi tasiyor.
Amaci, ihraca yönelik mallari daha üretim safhasinda tesvik etmek, ihracatin, sevkiyattan önce finansmanina yardimci olmak.
Taahhüt edilen ihracat bedelinin sanayi ürünlerinde % 50’si, islenmis tarim ürünlerinde % 35’i kredilendirilmekte. Kredinin vadesi azami 120 gün. Kredi ihracat bedeli gelince bir defada kapaniyor.
Faizi – nisbi olarak diger banka kredilerinin altinda. Kredi bir ayda kapanir ise faiz % 41 , iki ayda % 42, üç ayda % 44 ve dört ayda % 46.
Bankanin bu kredi programi çerçevesinde ihracatçiya tahsis ettigi kredi imkâninin 5 trilyon liraya ulastigi bildiriliyor.
2. Dis Ticaret Sermaye Sirketlerinin Reeskont Kredisi
Eskiden “El bebek-gül bebek” muamelesi gören, “Türkiye’nin geleceginin ana kuruluslari” olarak desteklenen dis ticaret sermaye sirketleri, simdilerde bir kenarda unutulmus durumda. Bu müesseselesmenin, bu birikimin ülkeye getirdigi ve getirecegi yarar gözden kaçiyor.
Bu sirketlere bugün için saglanan tek tesvik, bankanin uyguladigi özel reeskont kredisi.
Dis ticaret sermaye sirketlerinden, bir önceki yil ihracatlari 100 milyon dolarin üzerinde olanlara, bu toplam ihracat rakamlarinin yaklasik °/o 7’si dolayinda – nlsbeten ucuz faizli – kredi imkâni saglaniyor. Döner kredi seklinde kullanilabilen bu kredinin azami vadesi 3 ay.
Bu kredi bir reeskont kredisi olarak isliyor. Türk Eximbank, dis ticaret sermaye sirketlerindenal-digi senetleri Merkez Bankasi’ na reeskonta gönderiyor.
Merkez Bankasi reeskont faizi olarak % 48 Aliyor. Eximbank buna 1 puan ekleyip % 40 ile kullaniciya devrediyor. Fakat kredi senet reeskontu yoluyla islediginden, kullaniciya 3 aylik senet reeskontunun maliyeti % 58.67 oluyor. Yillik kredi maliyeti ise % 72.90’a çikiyor.
Halen Merkez Bankasi’hin bu hedefe dönük reeskont islemleri için belirledigi limitin 250 milyar lira oldugu, bu rakamin yilda 4 defa devrettigi bildiriliyor.
ihracat Kredilerinde Vergi Sorunu
8.11.1990 tarihli ve 90/1115 sayili Ihracati ve Döviz Kazandirici Faaliyetleri Tesvik Kararinin 10. maddesinde ihracat kredilerinin (Türk Eximbank kredileri dahil) banka sigorta muameleleri vergisinden istisna edilecegi yazilidir.
(Bilindigi gibi halen normal kredi islemleri % 5 oraninda banka sigorta muameleleri vergisine tabidir. Bu oran 1 Ocak 1992’den itibaren % Ve düsecektir.)
Eximbank’in ihracatçilara kullandirdigi tüm krediler de, tesvik kararinin getirdigi istisna çerçevesinde “vergi – resim – harç” uygulanmamaktadir.
Ancak, ihracatçi sermaye sirketlerinin reeskont kredileri için, önce Merkez Bankasi “banka sigorta muameleleri vergisi” tahakkuk ettirmeye baslamis, ardindan, Eximbank bu vergiyi kredi borcuna ekleyerek ihracatçi sermaye sirketlerinden tahsil etmeye baslamistir.
Banka Sigorta Muameleleri Vergisi Krediyi Ne Kadar Pahalilandirir?
Eximbank kredilerinin amaci, “ihracatçiya ucuz kredi vererek ihracatin tesvikidir.”
ihracat kredilerindeki vergi istisnasinin amaci, “ihracatçinin kredi maliyetini düsürerek, ihracatçi sermaye sirketlerinin gelismesinin, güçlenmesinin, dis pazarlarda yayilmasinin, ihracat hacimlerinin artmasinin” tesvikidir.
ihracatçi sermaye sirketlerine taninan reeskont kredisi imkaninda:
-Üç aylik kredi faizi % 48 + 1 = 49 olarak açiklanmaktadir. Bu faiz oraniyla sirketlerin Iskonto ettirdikleri senetlerin 3 aylik faiz yükü % 55.92 olmaktadir. Bunun üzerine Merkez Bankasi tarafindan eklenen banka sigorta muameleleri vergisi 2.75 puan binince, üç aylik maliyet °/o 58.67’ye çikmaktadir.
-Yillik birikimi faiz hesabinda ise vergili maliyet °/o 72.90’dir. Bunun içinde verginin yükü 4.13 puandir.
Iste “ucuz kredi” denilen “ihracat tesvik aracinin esasi” budur.
Ihracatçi Sermaye Sirketlerinin Yakinmalari
Ihracatçi sermaye sirketleri, kendilerine taninan reeskont kredisi imkâninin “Merkez Bankasi tarafindan banka sigorta muameleleri vergisi” kapsamina alinmasi, ve sonuçta maliyetlerinin artirilmasinin, Ihracat Tesvik Karari’na ters düsme sinden yakinmaktadirlar.
Hakli olarak itiraz edilen nokta sudur: “Exim-bank’in kullandirdigi kredinin kaynaginin Merkez Bankasi reeskontu veya bankanin özkaynagi olmasi ihracatçiyi ilgilendirmez. Eger ihracatçinin kredilerinde vergi muafiyeti var ise, Merkez Bankasi ile Eximbank iliskisinden kaynaklanan nedenlerle bu muafiyetin uygulanmamasi hatalidir.”
Merkez Bankasi Ne Diyor?
Merkez Bankasi yetkililerinin bu yakinmalara cevabi söyle: Merkez Bankasi kredi kullandirdigi ihracatçilari ve ihracatçi sermaye sirketlerinin tüm islemlerini kontrol imkânina sahip iken, hangi islemin ihracat sayilacagini belirleyip, buna göre muafiyet uygulama sansina sahip idi.
Halbuki simdi krediler Eximbank araciligiyla kullandirildigindan, Merkez Bankasi’nin muhatabi ihracatçilar ve ihracatçi sermaye sirketleri degil. Eximbank… Bir bankanin reeskonta gönderdigi senetlerin hangilerinin ihracatla dogrudan ilgili oldugunu Merkez Bankasi’nin belirleme sansi yok. Bu drumda Merkez Bankasi “banka sigorta muameleleri vergisi istisnasinin uygulanip uygu-lanmayacagini, konunun sorumlusu Maliye Bakan-ligi na sordu. Maliye Bakanligi yetkilileri “genel – de istisnanin devam edecegi görüsüne sahip olmalarina ragmen”, bugüne kadar “Merkez Banka-si’na yazili bir cevap vermediklerinden, Merkez Bankasi, ihracatçi sermaye sirketlerinin reeskonta kabul edilen senetlerine banka sigorta muameleleri vergisi uygulamayi sürdürüyor.
Istisna hakkinda Maliye Bakanligi’nin bir yazisinin gelmesi halinde, vergi uygulamasi durdurulacak, geriye dönük olarak tahsil edilen vergiler de iade edilecektir…”
Top Maliye Bakanligi’nda
Su ihracatçilarin isi de zor!.. Ihracat için pazar mi arayacaklar? Ihraç edilecek mal mi bulacaklar? Ihracat mi yapacaklar? Yoksa, Türkiye’de Maliye Bakanligi kapisinda ellerinde dilekçe bekleyip, “Ne olur su Merkez Bankasi’na bir yazi gönderin de, kararnamelere aykiri olarak sürdürülen uygulama durdurulsun… Bos yere ihracat kredilerinin maliyeti pahalandirilmasin… Tesvik yerine ceza görmeyelim…” diye yalvaracaklar mi?
Tevfik GÜNGÖR^

@

 

Sende yorum yap