Tarımdaki çöküş gerçeği

, , Sende yorum yap

Bundan 5 yil önce ihracatimizin % 70’i tarim ürünleri idi. 1984 Yilinda sanayi ürünlerinin ihracatdaki payi % 70’e ulasti. Türkiye artik tarim ülkesi degil, sanayi ülkesidir.” Bu tip bir görüsün dogru olabilmesi, ekonomide yapisal degisim ile mümkündür. Yapisal degisim yatirim ile olur. Kisa sürede ta rim ekonomisinden sanayi ekonomisine dönüs, kisa sürede çok büyük yatirim gerçeklesmelerine baglidir. On yildir “is tikrar tedbiri” uygulamasi sürdürülendir ekonomide bu tip ya pisal degisim olmadan, tarimin payi göreceli olarak azalir, sa nayiin payi artar ise bunun tek bir sebebi olabilir: tarim kesimi reel olarak gerilemekte, tarimin Milli Gelir’den aldigi pay azalmaktadir. Tarim “reel olarak” nasil geriler? Veya açik anlatimiyla ta rim nasil fakirlesir? Böyle birsey mümkünmüdür?
Tarim kesiminin ekonomideki göreceli durumunu sergile yebilen bazi göstergeler vardir. Bunlardan biri “iç ticaret had leri”dir. Iç ticaret haddi, sanayi ürünleri fiyatlari ile, tarim ürünleri fiyatlari arasindaki orani gösterir. Oranin düsmesi, ta rim ürünleri fiyatlari gerilerken, sanayi ürünleri fiyatinin artisi na isaret eder.
Basbakanlik Hazine ve Dis Ticaret Müstesarliginin Toptan Esya Fiyatlari Genel Endeksine göre düzenlenen ve Maliye Bakanliginin 1984 Yili Ekonomik”raporunda yayinlanan Iç Ti caret Hadleri, tarimda fiyatlarin giderek geriledigini ortaya koymaktadir.
Iç Ticaret Hadleri
Yil Had Yil Had
1972 84.0 1978 95.5
1973 85.6 1979 75.3
1974 95.0 1980 69.3
1975 113.3 1981 75.4
1976 110.7 1982 69.7
1977 107.6 1983 65.5
Tarimdaki gerilemeyi belgeleyen bir baska gösterge Milli Gelir artisindan tarim kesimine düsen payin giderek gerilemesidir.
Maliye Bakanligi 1984 Yili Ekonomik raporunda yayinla nan Gayri Safi Yurt Içi Hasila rakkamlarindan (1968 yili fak tör fiyatlariyla) sabit fiyatlarla tarim, sanayi ve ticaret (hiz metler) kesimlerinin aldiklari paylardaki yillik artislar incelen diginde tarim sektörünün fakirlesmesi açiklikla görülmektedir. Bu hesaplama söyle yapilir: Örnegin, 1984 yilinda tarim sektörünün GSYIH’ya katkisi (1968 yili faktör fiyatlariyla) 50 trilyon liradir. Bu rakkam 1983 yilinda 48 trilyon lira oldugu na göre, 1984 yilinda tarim kesimi, milli gelir artisindan 2 tril yon lira pay almis demektir. 1984 Yilindaki GSYIH (basit ta nimiyla Milli Gelir) artisi 12 trilyon lira olduguna göre, tarim kesiminin Milli Gelir artisindan yararlanma orani % 16 de mektir. Ayni sekilde hesaplamalarla sanayiin payi % 36, tica retin payi % 48 olarak belirlenir ise, bu rakkamlarin anlami, 1984 yilinda refah artisindan ticaret kesiminin büyük pay alir ken tarim kesiminin çok az yararlanabildigi ortaya çikar.
Asagida 1979—1984 yillari itibariyle sektörlerin GSYIH’ dan aldiklari paylar gösterilmektedir.
Gayri Safi Yurt Icl Hasila Artisindan Sektörlere Düsen Pay (1968 Yili Sabit Fiyatlariyla) (Milyar TL.)
Hizmetler
Tarim Sanayi (Ticaret) GSYIH
(TL.) (%) (TL.) % (TL.) % (TL.)
1979 1.123 191.8 2.563 -209.3 217 18.5 -1.223
1980 750 138.2 2.542 -129.7 -168 -8.5 -1.960
1981 30 0.3 3.093 35.2 5.667 64.5 8.790
1982 2.904 34.5 2.033 24.1 3.491 41.4 8.428
1983 -122 -1.5 3.486 45.0 4.375 56.5 7.739
1984 1.950 15.8 4.425 35.9 5.948 48.3 12.323
Yukaridaki rakkamlari karisik bulup, degerlemede güçlük çekenler için daha baska göstergeler de verilebilir. Örne gin 1980—1984 yillari arasinda, 5 yil boyunca, Milli Gelirdeki Toplam artis hesaplanir. Sonra, tarim, sanayi, ticaret (hizmet ler) kesimlerinin 5 yil boyunca Milli Gelir artisindan aldigi pay lar toplanir. O zaman ortaya söyle bir durum çikar: Türkiye’ de son bes yilda (1968 yili faktör fiyatlariyla) sabit fiyatlarla Milli Gelir’de 35.3 trilyon lira artis meydana gelmistir. Bu arti sin % 15.6 sini, 5.5 milyar lirayi tarim kesimi paylasmis, % 29.8 ini, 10.4 trilyon lirayi sanayi, % 54.6 sini, 19.3 trilyon lirayi ticaret (hizmetler) kesimleri almistir.
1980-1984 Yillarinda GSYIH’da Toplam Artis
ve Artisin Sektörler Arasi Dagilimi Milyar TL.)
Artisin istihdamin
Artis TL. Dagilimi Dagilimi
Tarim 5.512 % 15.6 % 60
Sanayi 10.495 % 29.8 % 13
Ticaret(Hizmetler) 19.313 % 54.6 % 27
Toplam(GSYIH) 35.320 % 100.0 % 100

Önemli olan sektörlerin Milli Gelirden aldiklari pay ile o sektörde fiilen çalisan nüfusun mukayesesidir. 1980—1985 Yillari arasinda Türkiye’de faal nüfusun % 60’inin bulundugu tarim kesimi Milli Gelir artisindan % 15.6 oraninda pay alirken, fiilen çalisan nüfusun % 27 sinin bulun dugu ticaret (hizmetler) kesimi Milli Gelirin % 54.6 sini pay lasmistir. Göreceli olarak sanayi kesimindeki gelir artisinin göstergesi de, fiilen çalisan nüfusun % 13 ünün, Milli Gelir ar tisinin % 29.8 ini paylasmalaridir.
Ticaret kesiminin göreceli gelisimini, Prof.Dr.Merih Cela sun su örnek ile anlatmaktadir. Eskiden çiftçi, sütünü knendi satardi. Simdi çiftçiden 70—80 liraya toplanan l litre süt, sa nayi kesiminde kutulandiktan sonra ticaret kesiminde tüketici ye 270 liradan satilmaktadir. Bir çok gelirin kaynagi tarim ol dugu halde, bölüsümden en az payi tarim almaktadir.
Yukaridaki açiklamalarin özeti sudur: Türkiye’de tarim, ti caret ve sanayi kesimine gelir aktarma ugruna giderek çökmektedir

 

Sende yorum yap