Tahtakale’siz bir döviz sistemi arayışı

, , Sende yorum yap

Her ülkenin kendine göre “skandal” mevcut. Ispanya’da “günün skandali”, kraliyet ailesinin bazi yakinlari ile sos yete mensuplarinin Ispanya disina 20 milyon dolar para kaçir masi ve Isviçre bankalarinda hesaplarinin bulunmasi imis.
Bundan onbes ay önce, benzer olaylar da “Türkiye için skandal” sayilabilirdi. Fakat Türk Parasi Kiymetini Koruma mevzuatinda 1984 yili basinda yapilan düzenlemelerle, Türk vatandaslarinin döviz bulundurmalari, Türkiye ,içinde ve di sinda bankalarda döviz hesabina sahip olmalari imkani getiril di. Bugün mevcut mevzuat karsisinda “döviz kaçakçiligi” diye bir suç olmasa gerekir. Çünkü, isteyen Türk vatandasi, istedi gi kadar dövizi temin ettikden sonra bu dövizlerle Türkiye’de ki bir bankada “döviz tevdiat hesabi açma”, daha sonra da bu hesapdan, yurt disindaki kisi veya bankalara istedigi miktarda döviz gönderilme hakkina sahiptir.
Iste bu mevzuat degisikligi sayesindedir ki, bir yilda banka lardaki döviz tevdiat hesaplarinda biriken döviz miktari l mil yar 180 milyon liraya ulasmistir. Resmi açiklamalara göre de bu dövizin yaklasik 500 milyon dolar dolayindaki kismi Türki ye’de yasayan Türk vatandaslarina aittir.
Gerçekte 500 milyon dolar döviz, önemli bir rakkamdir. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasi Amerikan, Japon ve Avrupa bankalarindan 7 yil vade ile 500 milyon dolar kredi temin edebilmek için 3 aydir çaba göstermektedir. Halbuki bu kadar bir miktarda kaynagi Türk vatandaslari bir yilda kendi imkanlariyla bulup, Türkiye’de bankalara mevduat olarak ya tirabilmektedir.
Türk vatandaslari bankaya yatirarak dövizi nereden, nasil temin edebilirler?
(a) Yurt disindan döviz gelirleri vardir. Yurt disindaki bir ya kinlari devamli para göndermektedir. Türkiye’de oturup, dö viz ile disariya hizmet satabilmektedirler.
(b) Türkiye’de yabancilara döviz ile mal ve hizmet satarak döviz geliri elde etmektedirler.
(c) Ellerinde eskiden bankaya yatiramadiklari döviz biri kimleri mevcuttur.
(d) Türk parasi ile Tahtakale’den döviz alip, bankaya yatir maktadirlar.
Bu ihtimallerden hangisinin agirligi bulundugunu anlayabil mek için, bankalardaki döviz tevdiat hesaplari sahiplerinin kisilikleri üzerinde arastirma yapmak gerekir. Bankalar bu ko nuda genis bilgi vermezler. Ancak, Hürriyet Gazetesi’nden Gülçin Uysal, bir bankanin, bir subesinden, döviz tevdiat he sabi açtiran 130 kisinin mesleklerini tesbit edebilmis. Bu tesbit söyledir.
Turistler ve yurt disinda çalisan isçiler……………..33 kisi
Ticaret erbabi……………………………………..55 kisi
Disçi………………………………………………4 kisi
Mimar………………………………………………2 kisi
Avukat…………………………………………….17 kisi
Doktor……………………………………………..4 kisi
Devlet memuru (asker-ögretmen)………………………..3 kisi
Belirli bir is göstermeyen (ev kadini da dahil)………..17 kisi
Isçiler…………………………………………….4 kisi
Toplam……………………………………………139 kisi
Bu dagilim da vurgulamaktadir ki, döviz tevdiat hesabi açanlarin önemli kismi dövizi “Tahtakale’den bulup bankaya yatiranlar”dir. Neden, birçok kisi dövizi “Tahtakale’den bu lup, bankaya yatirmaktadir?” Bu soruyu cevaplamadan önce de, fiyat artislarindaki gelismele kisaca hatirlamada yarar var dir. Devlet Istatistik Enstitüsü nün açiklamalarina göre, 1985 yilinin ilk 2 ayinda fiyat artislari % 9.8 oranini bulmustur. Ay ni dönemde altin fiyatlari sabit kalmis, diger alternatif yatirim lardan Hazine Bonolari % 8.33, bankalardaki 3 aylik mevdu at hesaplari faizi % 8.83, Köprü Senetleri % 6.08, Keban Se netleri % 2.17 oraninda gelir getirirken, ABD Dolarinda de ger artisi % 10.70’si bulmustur. Iste bu nedenledir ki, döviz bulma döviz tevdiat hesabi açabilme becerisine sahip olanlar
ni dönemde altin fiyatlari sabit kalmis, diger alternatif yatirim lardan Hazine Bonolari % 8.33, bankalardaki 3 aylik mevdu at hesaplan faizi % 8.83, Köprü Senetleri % 6.08, Keban Se netleri % 2.17 oraninda gelir getirirken, ABD Dolarinda de ger artisi % 10.70’si bulmustur, iste bu nedenledir ki, döviz bulma döviz tevdiat hesabi açabilme becerisine sahip olanlar “bankalarda döviz hesabi” açtirmakta ve döviz hesaplarinin toplami süratle büyümektedir.
Bu degirmenin suyunun Tahtakale’den geldigi bilinmekte dir ama, acaba esas kaynak nedir? Hâlâ isçi dövizleri mi Tahtakale’yi beslemektedir, ihracati, kaçak yapmanin veya ihracat bedelini küçük göstermenin bugün cazibesi kalmadigi na göre, ihracat bedellerinden Tahtakale’ye kaynak gelemez. Kanuni olmayan mal çikislarinin (uyusturucu, altin, kasaplik hayvan gibi) büyük miktarlarda olamiyacagi bir gerçektir. O zaman, bazi hizmet gelirlerinin (tasimacilik, komisyonculuk gelirleri ile turistlerin otel lokanta ve alis-verislerde harcadikla ri döviz gibi gelirler) Tahtakale’yi besledigi söylenebilir.
Surasi bir gerçektir ki, Tahtakale halen faaliyetini sürdür mektedir. Madem ki, Türkiye’de döviz konusunda tam bir serbesti getirilmek hedef alinmistir, o halde “Tahtakale’yi sim dilik tamamen devreden çikarmayi hedef alabilecek….” (sim dilik kelimesi özellikle kullanilmistir, çünkü orta dönemde Türkiye’de Tahtakale tekrar canlanacaktir…) tedbirler neden uygulanmasin? Nedir bugün Tahtakale’nin yaptigi; arz-talep dengesine göre olusan fiyat ile yurt içinden ve yurt disindan döviz alip satmak… Acaba belli bankalara bu islemi yapmak üzere (deneme niteliginde belli bir süre için) imkan taninsa, ekonomi bugünkünden daha büyük zarara mi ugrar, yoksa belli islemlerin yeraltindan yerüstüne çikmasi misaglanir? Bu konu herhalde önümüzdeki günlerde tartisma gündeminin bir maddesini teskil edecektir.

 

Sende yorum yap