Swap

, , Sende yorum yap

Türkiye disa açiliyor. Türkiye’ye yabanci bankalar geliyor. Türki ye dünya para piyasalarina çikiyor. O oluyor, bu oluyor ama, Türkiye’de bugün henüz “Istanbul’da bir borsa kurulursa, çalisir mi? Çalismaz mi?” tartismasindan öteye bir adim atilabilmis degil.
Türk mali araci kurumlari, bulutlarimiz disinda ortaya çikan ve hatta ömrünü tamamlayip, yerlerini yenilerine birakan bazi mali uygulamalardan henüz habersiz.
Örnegin, (Off-Shore Banking), (Swap) ve (Leasing) gibi konu lar Türk bankalari ve Türk Bankacilarinin çogu için yabanci konu lar.
Yabanci ekonomi basininda ise bu konularda hergün yazilar ya yinlaniyor, yapilan uygulamalar hakkinda bilgiler veriliyor. Türki ye’de uygulama olmadigi gibi uygulamayi tesvik edecek, baslata cak bilgi olusumu da çok geri düzeyde.
Dr. Ihsan Ersen, istanbul Üniversitesi Isletme Fakültesi ögretim üyelerindendir. Uluslararasi finansman konulariyla ilgilenir. Okur. yazar. Son olarak, Genborsa yayini aylik Para ve Sermaye Piya sasi Dergisinde (Swap Finansmani ve Türkiye) basligi altinda bir çalismasi yayinlandi. Bu çalismada Dr. ihsan Ersan Swap’in ne demek oldugunu ve Svvap islemlerini anlatiyor.
Döviz kurlarindaki dalgalanmalarin dogurdugu riski minimi ze etmede en gelismis yöntemlerin basinda, swap gelmektedir. Cari ve vadeli döviz pazarlar i arasinda bir köprü olusturan swap yöntemi ilk kez 1923 yilinda Avusturya Merkez Bankasi tara findan cari pazarda ingiliz Sterling’i karsisinda ulusal paranin satilip, vadeli olarak geri satin alinmasi ile gerçeklestirilmistir.
Baslangiçta merkez bankalari arasindaki geleneksel swap is lemleri daha sonra ticaret bankalarinin, çokuluslu isletmelerin ve de resmi kuruluslarin giderek daha fazla ragbet ettikleri il ginç bir finanslama yöntemi niteligi kazanmistir.
Dr. ihsan Ersan Swap’in türlerini söyle anlatiyor:
Faiz Swap ‘i (interest rate swap):
Faiz ödemelerinin niteligini degistirerek borcun yapisini de gistirme islemidir. Örnegin sabit faizi degiskene, LlBOR’u pri me rate’e ve tersi gibi. Uygulamada farkli iki borçlu es tutar ve vadeli borçlarinin faizini degistirmektedir. Ana borcun degisme digi faiz swap’inda kredi degerliligi düsük olan borçlu yüksek olana bir prim ödemektedir.
Bu swap türünün gelisimi iki temel etmenden kaynaklanmak tadir; ilk olarak bilindigi gibi merkez bankalari bankalarin borç/özkaynak oranlari ile varlik ve borçlarinin vadeleri arasin daki uyuma önem vermektedirler. Bu nedenle uluslararasi ban kalarin zaman zaman sabit faizli tahvil borçlanmalarini faiz swap’i ile degisken faizli hale dönüstürdükleri gözlenmektedir.
ikincisi ülkemiz benzeri gelismekte olan ülkeler, çogu kez sa bit faizle borçlanma olanagindan yoksundurlar. Sözkonusu ül keler birinci sinif borçlularla faiz swap’ina girerek degisken fa izli borçlarini sabit baza dönüstürme olanagina kavusmaktadir lar.
Para Swap ‘i (Currency Swap):
Uluslararasi finansta yeni yeni kullanilan bu yöntemde taraf lar degistirdikleri paralari belli bir süre sonunda önceden belir lenen kur üzerinden geri almaktadirlar, temelde Amerikan Sir ketleri ile ingiliz yavru kuruluslari arasindaki fon transferinden kaynaklanan bu yöntemin son zamanlarda ilgi çeken iki uzanti sini öz olarak tanitmak istiyoruz:
tik kez Banker Trust Co. tarafindan 1981 Temmuz’unda dü zenlenen “Karsilikli paralarda sabit faizden dalgaliya borç kay di rim i “n da (cross currency fixed to floating debt swap) hem pa ralar hem de faiz karsiligi olarak kaydirilmaktadir. Yönetimi bir örnek ile canlandirmaya çalisalim; A sirketi % 6 faizle 5 yil va deli 100 milyon Is. Fr:’i borçlanmaktadir. Faiz ödemelerinin yillik olarak yapilmasi sözkonusudur. B sirketi ise bu tutarin karsiti olan 40 milyon dolari, faiz ödemeleri altisar aylik olma kosu luyla. LIBOR + % O.S ile borçlanabilecek durumdadir. Mode le göre A sirketi B sirketine faiz ve ana para toplamina esit tu tarda dolar ödemeyi taahhüd etmekte, buna karsilik B sirketi ise A sirketine, ts. Fr. birimli sabit faizli borçlanmasinin anapara ve faiz ödemelerini karsilayarak ts. Fr. ‘i ödemektedir. Bir diger anlatim da, A sirketi B sirketi için sabit faizli tsviçre Frangi, B sirketi de A için degiskin faizli dolar saglamaktadir.
“Karsilikli paralarda sabit faiz-currency fixed to fixed-debt swap) bir öncekine oldukça benzemektedir. Aralarindaki tek fark önceden belirlenmis tutarlar için tüm faiz ödemelerinin sabit baza dayanmasidir. Geçtigimiz yil IBM ve Dünya Bankasi arasinda
anlatim da, A sirketi B sirketi için sabit faizli Isviçre Frangi, B sirketi de A için degiskin faizli dolar saglamaktadir.
“Karsilikli paralarda sabit faiz-currency fixed to fixed-debt swap) bir öncekine oldukça benzemektedir. Aralarindaki tek fark önceden belirlenmis tutarlar için tüm faiz ödemelerinin sabit baza dayanmasidir. Geçtigimiz yil IBM ve Dünya Bankasi arasinda sözkonusu yöntemin ilginç bir örnegi yasanmistir.
Ek fon gereksinimi tek bir ulusal sermaye pazarinin boyutu nu asan IBM sirketi agirligi DM ve FS pazarinda olmak üzere genis bir borçlanma programi hazirlamistir. Elde edilecek fon larin dolar karsiligi satilarak Merkez’in kullanimina verilmesi öngörülmüstür.
Dünya Bankasi ise bilindigi gibi geleneksel olarak isviçre Fran gi, Alman Marki ve Japon Yeni gibi düsük faizli paralarla borç lanma yanlisi bir kuru mdur ve bu paralarla sabit faizli borçlan ma istemi sözkonusu pazarlarin gücünü asar boyuttadir. Taraf lar sonuçta söyle bir çözümde anlasmislardir: Dünya Bankasi vadeleri IBM’in borcuna uyan iki dilimli ($ 10 ve $ 80 milyon luk) yüzde 10 faizli Euro-tahvil çikaracak ve daha sonra iki ta raf bir swap sözlesmesine giderek harçlarini kaydiracaklardir. Buna göre, IBM sirketi Dünya Ban kasi’nin Euro-tahvil ihraci nin gelecekteki dolar cinsinden ana para ve faiz ödemelerini üst lenirken, Banka ve IBM’in isviçre Frangi ve Alman Marki cin sinden borcunu ödemeyi taahhüd etmektedir.
Dünya Bankasi para swap’i alaninda en etkin kuruluslarin ba sinda gelmektedir. IBM operasyonu sonrasi 4 milyar dolari asan tutarda swap islemi gerçeklestiren Banka, hem istedigi ölçüde dün ya sermaye pazarlarina girmekte hem de borçportföyündeesnek lik saglamaktadir.
Uluslararasi finansta son yillarda ticaret bankalarinin araciligi ile her üç swap türünü içeren islemlere rastlanmaktadir. Bunlara da “kokteyl swap” (coctail swap) adi verilmektedir.
Swap bizde T.C. Merkez Bankasi ve ulusal bankalarimizin dis islemlerindeki sinirli kullanimi disinda fazlaca taninmayan bir fi nanslama yöntemidir. Vadeli döviz pazarinin gelisimi dogrultusunda pek çok gelismekte olan ülkeye borçlanmada sabit faize geçis ola nagi saglayabilen uluslararasi para swap’i ise ülkemiz için tümüy le yeni ve ilginç bir modeldir.
p>

 

Sende yorum yap