Sovyetlerle ve diğer sosyalist ülkelerle ticaret

, , Sende yorum yap

Son günlerde Sovyetlerle ve diger sosyalist ülkelerle ticaret gene ön plana çikti.
Taninmis is adami Sarik Tara’nin son 15 gün içinde, ticaret görüsmeleri yapmak amaciyla Varsova, Bükres, Sofya, ve Mos kova’ya yaptigi ziyaretlerle ilgili haberler gazetelerde yayinlan di.
Türkiye ile Sovyetler Birligi arasindaki ticari iliskilerin uzun süredenberi istenen düzeye ulasamadigini belirten Sarik Tara, bu iliskileri gelistirmek amaciyla Moskovaya gittigini söyledi. “Sovyetler Birliginde düsündügümün üstünde misafirperver lik ve anlayis gördüm” diyen Tara, Türkiye ile Sovyetler Birli gi arasindaki ticari ve ekonomik iliskilerin, yapilan görüsmeler sonucu, Türkiye çikarlari yönünde önemli ölçüde gelisecegi ne inandigini açikladi.
Geçtigimiz ay Ankara’da Türkiye ile Sovyetler Birligi arasinda 1985 yili dis ticaret protokolü imzalanmisti. Bu protokol, iki ülke arasindaki dis ticaretin 600 milyon dolara çikarilmasini öngörmektedir.
Sovyetlerle imzalanan dis ticaret anlasmasina benzer anlas malar her yil diger sosyalist ülkelerle de imzalanmaktadir. Bu anlasmalarda her yil daha büyük “dis ticaret” rakkamlari belir lenmektedir.
Nedir bu dis ticaret rakkami? Dis ticaret rakkami, Türkiye ile sosyalist ülkeler arasindaki bir yillik ithalat, ihracat islemle rinin dolar olarak toplamidir, örnegin Türkiye 100 milyon dolarlik, ithalat yapar, 95 milyon dolarlik da mal satar ise, dis ticaret rakkami 195 milyon dolar olur.
Fakat, ne yazikki, Türkiye ile sosyalist ülkeler arasindaki dis ticaret rakkaminin dagiliminda Türkiye hep zararli çikmis, 30 satmis, 70 almistir. Türkiye toplam ithalat/ihracati dikkate alindiginda 40 dolayinda satmakta 60 dolayinda almaktadir.
Ancak, sosyalist blok ülkelerle ticaretde ciddi bir sorun var dir. Bu ülkelerden kalite ve fiyat bakimindan Türkiye’nin mut lak gerek duydugu mallar degil, genellikle gereksiz mallar it hal edilmektedir. Son zamanlarda Rusya’dan yapilan binek otomobili ithalati buna örnektir. Bu ülkelere satilan mallar ise, serbest döviz ile devamli satisi mümkün mallardir. Örnegin, et, narenciye ve zeytinyagi gibi.
Ocak- Temmuz döneminde, bu yil sosyalist ülkelerle ticare timiz ve bu ticaret sonucu ortaya çikan dis ticaret açigi bin dolar olarak söyledir.
Ithalat Ihracat Açik
Dogu Almanya 13.875 3.084 10.791
Arnavutluk – 256 256
Bulgaristan 42.772 15.467 27.305
Çekoslovakya 98.416 8.966 89.450
Macaristan 22.226 3.645 18.581
Polonya 39.863 13.553 26.310
Romanya 51.143 40.289 10.854
Sovyetler Birligi 96.335 66.379 29.976
Yugoslavya 38.718 10.494 28.224
Genel Toplam 403.368 162.133 241.235
Bu yil Türkiye, sosyalist ülkelerden sattigindan 241 milyon do|ar daha fazla almistir. Geçeri yil ayni dönemde Türki ye’nin kaybi ,237 milyon dolar idi.
Türkiye’nin toplam ithalati içinde Sosyalist ülkelerden yapi lan ithalatin payi hernekadar % 6 ila % 10 dolayinda gezin mekte ise de yillardir, Türkiye’nin bu iliskilerden zararli çikma si dikkati çekmektedir.
Asagida geçen on yillik dönemde sosyalist ülkelere ya pilan ithalat ve ihracatin seyri milyon dolar olarak veril mektedir:
Yil Ithalat Ihracat
1972 42.5 45.5
1973 48.4 51.1
1974 162.5 67.9
1975 170.5 49.0
1976 230.0 85.8
1977 258.3 93.9
1978 314.7 218.7
1979 504.7 174.4
1980 571.9 311.9
1981 626.9 126.8
1982 319.0 198.6
1983 564.0 156.3
Sosyalist ülkelerle Türkiye’nin ticari iliskilerinde önemli olan mutlaka aldigi kadar satabilmek degildir. Türkiye’nin ihti yaci olan ve baska ülkelerden temin edilemeyen mallar ithal edilebilir. Veya bazi temel ham maddeler ve ara mallar temin edilebilir. Açik buna ragmen ortaya çikar, o zaman iliskileri tenkit etmek güçlesir. ‘
örnegin, Sovyetlerle imzalanan son protokol sirasinda Sovyet Dis Ticaret Bakan Yardimcisi Komaroy Türkiye’nin ihtiyaci Dogal Gaz konusunda prüzlerin bulundugunu açikla mistir. Türkiye Sovyetlerden ve diger sosyalist ülkelerden kö mür ve kiymetli maden satin alamamaktadir. Karsi taraf, dün ya teknolojisi düzeyinin gerisindeki makine ve otomotiv ürün lerini Türkiye’de pazarlama konusunda Israrlidir, tste çarpik olan bu noktadir.

 

Sende yorum yap