SORUN SADECE İSTANBUL İLE ANKARA’DA MI?

, , Sende yorum yap

TÜRK ekonomisindeki gelismeleri en ciddi izleyenlerden biri olarak Prof. Dr. Erdogan Alkin’in bir iddiasi vardir. Dar ve sabit gelirlilerden, Ankara ve Istanbul gibi büyük sehirlerde yasiyanlar, enflasyonda, reel gelirin düsmesinden fiyat artislarindan nispi olarak daha fazla etkilenmekte, daha çok izdirap çekmektedirler. Büyük sehirler disindaki yerlesim bölgelerinde yasiyanlarin, özellikle temel gida maddelerini, meyva ve sebzeyi daha ucuz tüketme olanagi vardir. Örnegin, istanbul ve Ankara’da yasayan dar ve sabit gelirliler, çevrelerine en yakin yerde satilan meyva ve sebzeyi yüksek fiyatla tüketmeye mecbur kaldiklari veya bunu satin almaya güçleri yetmedigi halde, küçük yörelerdekiler üreticisinden bunlari ucuz fiyatla temin etme sansina sahiptir.
ACABA Prof. Dr. Erdogan Alkin’in bu degerlendirmesinde ne ölçüde dogruluk payi vardir?
Cumhuriyet Gazetesi’nde 13 Haziran 1984 tarihinde bir arastirma yayinlanmistir. Bu arastirmada, bütün i! merkezlerinde 10 maddenin fiyatlari yayinlanmistir. Bu 10 madde, (et, domates, taze fasulye, süt, zeytin, kiraz, pirinç, kuru sogan, yumurta ve ekmektir.)
Arastirmada bir baska hesaplama daha yapilmistir. Fiyati tesbit edilen 10 malin her birinden birer birim (kilo yada adet) alindiginda, bir filenin kaça dolabilecegi ortaya konulmustur. Sonra, istanbul ilindeki filenin rakkami 100 kabul edilerek, diger illerdeki rakkamin 100’ün altinda veya üstünde kaçi gösterdigi bulunmustur.

Istanbul 100 olarak kabul edildiginde diger illerde 10 malin fiyatina göre, endeks rakkamlari söyle degismektedir:

Adana 74 Denizli 90 Izmit 108 Tunceli 79
Adapazari 87 Diyarbakir 70 Konya 75 Urfa 82
Adiyaman 70 Edirne 70 Kütahya 78 Usak 85
Afyon 84 Elazig 76 Malatya 73 Van 86
Agri 70 Erzincan 66 Manisa 85 Yozgat 68
Amasya 69 Erzurum 78 Maras 79 Zonguldak 95
Mardin 68
Ankara 83 Eskisehir 78 Mugla 77
Antalya 83 Gaziantep 82 Mersin 81
Artvin, 77 Giresun 80 Mus 79
Aydin 68 Gümüshane 83 Nevsehir 87
Balikesir 75 Hakkari 105 Nigde 93
Bilecik 71 Hatay 73 Ordu 83
Bingöl 75 Isparta 80 Rize 74
Bitlis 73 Istanbul 100 Samsun 79
Bolu 94 Izmir 93 Siirt 72
Burdur 74 Kars 66 Sinop 85
Bursa 93 Kastamonu 78 Sivas 69
Çanakkale 75 Kayseri 83 Tekirdag 89
Çankiri 86 Kirklareli 76 Tokat 88
Çorum 66 Kirsehir 76 Trabzon 93

Bu arastirma madde bazinda çok farkliliklar göstermektedir.
Örnegin domates Istanbul’da 220 liraya satilirken Adapazari, Artvinde/Tekirdagda 300 liraya satilmaktadir. Iller arasinda en ucuz fiyat Antalya ve Yozgatdaki 200 liralik domates fiyatidir. Yumurta bütün illerde 20 ila 25 liraya satilmaktadir. ZeytinTrabzon’da700, Çorum’da 250 liradir.Sonuç olarak endeks rakkami 70’lere kadar inen iller vardir.
Süphesiz ki, çok ciddi bir arastirma sonucu olmayan, sadece 10 mala dayanan bu tablo kesin degerlemelere imkan ver-miyebilir. Fakat fiyatlarinin da gerçegi yansitmadigi hakkinda süpheler vardir. Acaba Prof. Dr. Erdogan Alkin, degerlemelerinde hakli midir?

 

Sende yorum yap