Son 10 yılda 7.8 milyar dolarlık turizm yatırımı yapıldı

, , Sende yorum yap

Sunuk Pasiner’in yayin yönetmenligi sorumlulugu tasidigi Türkiye Turizm Yatirimcilari Dernegi’nin aylik dergisinin son sayisinda Haluk Akalin’in turizm yatirimlari ile ilgili güzel bir arastirmasi yayinlandi. Bu arastirmaya göre:
• 1986 yilindan bu yana turizm yatirimcilari 7.0 milyar dolar tutarinda tesvik belgesi almis.
• On yilda 7.8 milyar dolarlik yatirim gerçeklestirmis.
• Bu yatirimlarla ilgili 425 bin yataga yatirim belgesi verilmis.
• Yatirim belgesi alan yataklardan 217 bininin belgesi isletme belgesine dönüstürülmüs.
Bana göre bu çok çok büyük bir basaridir.
Son on yilda gerçeklesen turizm yatirimlari
1986-90 1991-95 1986-1995
Alinan turizm yatirim
tesvik belgesi tutari (milyon $) 5.104 1.913 7.017
Gerçeklesen turizm yatirimi (milyon $) 3.023 4.808 7.831
Yatirim belgesi verilen yatak sayisi 325 bin 100 bin 425 bin
Isletme belgesi verilen yatak sayisi 92 bin 125 bin 217 bin
Türkiye’de turizm yatirimlarina özellikle Turgut Özal döneminde getirilen tesvik tedbirleri abartilarak tartisilmistir. Bu tesviklerle devletin soyuldugu söylenmistir. Tesvik tedbirlerinde kötü kullanim mutlaka vardir. Fakat önemli olan sonuçtur. Devlet turizm yatirimcilarina ne tesvik sagladi?
• Kamu arazilerini uzun dönemli kiralama sözlesmeleriyle tahsis etti.
• Bir süre, Kaynak Kullanimi Destekleme Fonu’ndan özkaynaktan karsilanan yatirimlar ödüllendirildi.
(Turizm Yatirimcilari Dernegi ve arastirmaci Haluk Akalin, Kaynak Kullanimi Destekleme Fonu’ndan turizm yatirimlarina akitilan imkânlari ve bunlarla gerçeklestirilen yatirimlari gösteren bir arastirma ortaya koyar ise çok yararli olur.)
Netice ortada… Unutmayiniz Türkiye’de sadece turizm yatirimlari için tesvik tedbirleri uygulanmadi. Diger yatirimlar da tesvik olundu. Ama neticede en büyük gelisme turizm sektöründe ortaya çikti.
«Uç*
Arastirmaci Haluk Akalin 1980 yilindan bu yana her yil verilen tesvik belgeleri ile bu belgeler içinde turizm yatirimlarinin payini da incelemis.
Toplam tesvik belgeleri ve turizm tesvik belgelerinin toplam içindeki payi
Her Her
Sadece Sadece konuda konuda
turizm turizm toplam toplam
tesvik tesvik tesvik tesvik Oranlar
belgesi belgesi tutari belgesi belgesi tutari
(adet) (milyon $) (adet) (milyon $) (1)/(3) (2)/(4)
(1) (2) (3) (4) (%) (%)
1980 5 18 573 2.654 0.9 0.7
1981 11 40 3.264 9.509 0.5 0.4
1982 21 73 1.469 3.188 1.4 2.3
1983 42 147 1.031 2.550 4.1 5.8
1984 51 190 1.176 3.028 4.3 6.3
1985 61 236 1.821 6.817 3.3 3.5
1986 165 460 2.459 7.667 6.7 6.0
1987 252 973 2.823 7.979 8.9 12.2
1988 430 1.378 2.742 8.201 15.7 16.8
1989 552 1.651 3.256 9.135 16.9 18.1
1990 122 642 3.140 8.681 3.9 7.4
1991 146 366 1.775 9.155 8.2 4.0
1992 112 257 1.554 7.461 7.2 3.4
1993 150 605 3.052 20.687 4.9 2.9
1994 58 225 1.393 7.032 0.8 3.2
1995 137 460 4.954 45.988 2.8 1.0 Toplam 2.315 7.721 36.482 159.732 6.3 4.8
Hazine Müstesarligi verilerine göre 1980-1995 yillari arasinda 16 yil içinde turizm sektörüne 2.315 adet yatirim tesvik belgesi verilmistir. Bu tesvik belgelerinin 2.079’u konaklama yatirimlari, 53’ü yat yatirimlari, 183’ü de lokanta, golf sahasi, manna, oto kiralama vb. gibi konaklama ve yat yatirimlari disindaki diger turizm yatirimlarina verilmistir. Alinan tesvik belgelerinin üçte biri kapatilmis 1.600 civarindaki üçte ikilik kismi ise bazi tesislerin tamamlanamamasi, tamamlananlarin da tesvik belgesini kapatmamasi nedeniyle açik bulunmaktadir.
Tesvikli turizm yatirimlari, 419.296 adet turizm belgeli yatagi kapsamaktadir. Toplam yatak sayisisinin 415.588’i konaklama tesislerine, 3.708’i ise yatlara aittir. 1979 sonu itibariyle 55.000 dolayinda bulunan faal belgeli yatak sayisi, bilindigi gibi 1995 sonunda 330.000’e yükselmistir. Buradan görülecegi gibi 1980-95 arasinda 275.000 dolayinda belgeli yatak faaliyete geçmis, böylece alinan tesviklerin üçte ikisi fiiliyata dönüsmüstür.
Bu 16 yillik dönemde turizm tesvik belgelerinin toplam tutari 7.7 milyar dolardir ve 159.7 milyar dolar olan toplam tesviklerin yüzde 4.8’ini olusturmaktadir.
Turizm yatirim tesvik belgelerinin en yogun oldugu dönem 1986-1989 arasidir. Bu dört yil içinde alinan turizm tesvik belgeleri, 16 yillik toplamin yüzde 60’ina ulasmaktadir.
1980-1995 yillari arasinda 7 milyar 721 milyon dolarlik yatirim tesvik belgesi alinmistir. Ayni dönemde fiili olarak gerçeklesen turizm yatirim tutarinin toplami ise 8 milyar 278 milyon dolardir. Bu 16 yillik dönem içinde
gerçeklestirilen yatirimlarin yüzde 93.3’ünü tesvikli yatirimlar olusturmustur.
* * *
Önemli olan sudur: Turizm sektöründe yatirimlar durmamaktadir. Eski hizinda olmasa bile yatirimcilarin yatirim niyeti sürmektedir. Demek ki, baslangiçtaki tesvik sistemi çarki döndürmüs. Dönen çark hemen durmuyor. Hizi azalsa da dönüp duruyor.

 

Sende yorum yap