Sermaye Hareketleri Yavaşladı

, , Sende yorum yap

Sermaye Hareketleri Yavaşladı

Ödemeler dengesi (veya bilançosu) denilen tablo ülkenin “döviz durumunun resmini çeker. Bu tablo iki bölümden oluşur:

  • Birinci bölümü “Cari İşlemler Dengesi” (veya hesabi) diye adlandırılır. Faiz hareketleri dahil, olağan döviz gelir giderleri buradan izlenir. İthalat, ihracat, turizm gelir giderleri gibi kalemler burada görülür.

Cari işlemler hesabının sonucu, belli bir dönemde ülkedeki olağan hareketler neticesi döviz açığını veya fazlasını ortaya koyar.

Ocak-Haziran 1999 döneminde cari işlemler hesabi 259 milyon dolar açık verdi. Bu açık geçen yılın ayni döneminde 1.296 milyon dolar idi. Cari işlemler hesabındaki açık ya rezervdeki dövizlerden kapatılır, ya da sermaye hareketleri ile ülkeye giren dövizden dengelenir.

  • Ödemeler dengesi hesabının ikinci bölümünü oluşturan sermaye hareketleri hesabi ise, ülkeye belli bir dönemde giren-çıkan olağanüstü dövizleri gösterir. Ülkenin olağanüstü döviz girişine iki nedenle ihtiyacı vardır.
  • Eğer cari işlemler hesabi (olağan döviz gelir gider hesabi) açık veriyor ise bu açığı kapatmak için olağanüstü döviz girişi gerekir.
  • Ülkenin birikmiş bir dış borç stoğu var ise, bu dış borç çarkını çevirmek için (anapara ödemeleri ve faiz ödemeleri için) olağanüstü döviz girişine ihtiyaç vardır.

Sermaye hareketleri hesabındaki olağan dışı/üstü döviz girişleri:

  • Kısa veya uzun vadeli kredilerdir. Dış borçtur.
  • Yabancıların portföy yatırımlarıdır. Hisse senetlerine ödedikleri dövizdir.
  • Yabancı sermaye yatırımlarıdır. Eğer bu bir dönemde ülkeye gelen ve giden sermayeden kalan olur ise kalan döviz ile öncelikle cari işlemler açığı kapatılır. Açık kapatıldıktan sonra kalan para da döviz rezervine eklenir. Eğer sermaye, hareketleri ile gelen para açığı kapatmaya yetmiyor ise, aradaki fark gene döviz rezervinden dengelenir.

Bu açıklamalardan sonra Merkez Bankası’nın yayınladığı 1999 yılı Ocak-Haziran ayı sermaye hareketleri hesabına bakarak, ülkenin dış borçlanma durumu hakkında bilgi edinebiliriz.

1998 yılının aynı döneminde net 7.6 milyar dolar sermaye hareketine karşılık bu yılın ayni döneminde 2.6 milyar dolarlık bir imkân sağlandığı görülüyor.

Tablonun incelenmesinde esas sorunun uzun vadeli kredi teminindeki tıkanıklık olduğu görülüyor. Portföy yatırımları ve kısa vadeli krediler ile döviz ihtiyacının karşılanmasına çalışıldığı fakat bu kaynağın yetersiz kaldığı dikkati çekiyor.

 

t999(%)

  1. A) Cari işlemler açığı, ,…….,………………,……….. …..-1,296…,………………,    ………………-259
  2. B) Sermaye hareketleri………………………..,………………… .7648……………. ………………………..2655

1) Doğrudan yatırımlar (Net)……………………..,…,……………,……220……………,…………………,……  .265

Yurtdışında………„…………………………..,…………………..,……-136………………………………….,…..-203

Giriş…………………………………….,.,.,…….,…………..,…………26………………………………..,……….,10

Çıkış………………………..:…..,…………………………………..-162…………………….„…………..,      213

Yurtiçinde………………,…….,…,………………………………………..356………………………….,…………….468

Giriş…………………………………………………………..-…….,…..364………………..,………………………468

Çikis……………………………………………………………………………….-8……………………………………………..O

2) Portföy yatırımları (Net)……………………………………………….1420………………………………….,…..1958

a-Varliklar…………………………………………………………………..-873…………………………………………738

Menkul degerler………………,………………………………………-873…………………………………………738

Giriş (Yerleşiklerin yurtdışında menkul satımı)…………….1632…………………….   …………..1980

Çıkış (Yerleşiklerin yurtdışında menkul alimi)……………- 2505……………………………………..-1242

  1. Yükümlülükler………………………………….,……………………..2293,……………………..,………………1220
  2. Tahvil ihracı yoluyla borçlanma……………………………………..1383…………………………………………838

Parasal otorite…………………………………………………………………..O………………………..,………………….O

Genel hükümet………………………………,…………………………..1604…………………………………………920

Saglanan…………………………………………………………………….1913…………………………………..     2072

Geri ödenen………………………………………………………………..-309                                      -1152

Bankalar……,..,…………………………………………………………….-221…………………………………………-82

Saglanan…………………………….,………………………………………,:..,0…………………………………………….O

Geri ödenen………………………………………………………………..- 221…………………………………………- 82

Diğer sektörler                                                                              0………………………………………..O

II, Menkul deger………………………………..,…………………………….910…………………………………………382

Giriş (Yabancilarin yurtiçinde menkul atimi):.,………………..1943…………………,……………………1765

Çıkış (Yabancıların yurtiçinde menkul satimi)………………-1033…………………………….’..:…….-1383

3)Uzun vadeli sermaye hareketleri………………………………….1603………………..:…………………….-949

Sağlanan krediler……………………………………………..,;……..,.6003…………………………,……………4304

Parasal otorite……………………………,……………………………………0…………………………………………….O

Genel hükümet……………………………………………………………..550………………………………………..,398

Bankalar…………………………………………………………………….1375…………………………………………960

Diğer sektörler…………………………………………………………….4078………………………..,…………….2946

Finansal kiralama……………………………………………………………54…………………………………………..87

Diğer krediler…………………………………….„………,………..;…..4024,.;,..,…………………………………2859

Kredi geri ödemeleri…………,…………………………….„………-3756……………………………………..-5341

Parasal otorite…..,…………………………………………………………..-1…………………………………………..-2

Genel hükümet…………………………………….,………………….-1496……………………………………..-1448

Bankalar…………………………………………………………………….-935……………………………………..-1419

Diğer sektörler………………………………………………………….-1324……………………………………..-2472

Mevduat (Kredi mektuplu DTH)……………………………………..360………..,…………,……………………88

Giriş…………………………………………………………………………..1821……………………………………….1840

Çıkış………………………………………………………………………..-1461……………………………………..-1752

 

Sende yorum yap