Satın alma gücü paritesi

, , Sende yorum yap

Geçen hafta bu kösede yayinlanan bir yazida Türkiye’de kisi basina milli gelir rakamlarini verdikten sonra, kisi basina milli gelir rakamindan hareket ederek, “satinalma gücü pari-tesi”ne göre OECD ülkeleri ile karsilastirmali tablolar yayinlamistim.
Okuyucularim “satinalma gücü paritesi”nin ne oldugunu ve hesaplanma seklini sordular. Bu kösede daha önce “satinalma gücü paritesi” hakkinda genis açiklamalar yapilmisti. Geçen zamanda unutulmus olabilir.
Ben sizlere TiSK’in (Türkiye Isveren Sendikalari Konfederasyonu) 9 numarali inceleme yayinindaki satinalma gücü paritesi tarifini ve hesaplanma sekline ait açiklamayi nakledeyim. Bir kenarda saklayiniz.
***
Uluslararasi milli gelir karsilastirmalarinda kullanilmak amaciyla ülkelerin refah seviyelerini gerçekçi bir sekilde karsilastirabilmek için, 1950’li yillarda dolar kurundan etkilenmeyecek bir yöntem üzerinde çalismalara baslanmistir. Bu yöntemin ismi “satinalma gücü paritesi-SGP”dir.
Satinalma gücü pariteleri, ülkelerin refah seviyelerinin iktisadi anlamda karsilastirilmasinda ve ekonomik analizler yapilmasinda kullanilmaktadir.Satinalma gücü pariteleri gelistirilmeden önce, uluslararasi karsilastirmalarda, ülkelerin ekonomik degerleri cari kurdan ABD Dolari’na çevrilerek, nominal degerleri bulunur ve bu degerler arasinda karsilastirma yapilirdi. Oysa bu sekilde yapilan karsilastirmalarda, ülkelerin gerçek olarak ürettikleri mal ve hizmet miktarlari ile bu miktarlardaki degismeler arasinda çogu kez bazi tutarsizliklar meydana gelmekte idi. Bunun nedeni de dolar kurunun sadece o ülkelerdeki enflasyon oranindan degil, uluslararasi ticarette kullanilan paranin arz ve talebi, uygulanan döviz kuru politikalari gibi daha birçok faktörlerden de etkilenmesidir.
Bu nedenle karsilastirilacak ülkelerde, örnegin l ABD Dolan ile -bu para birimi resmi döviz kurlarindan diger ulusal para birimlerine çevirildiginde- satin alinabilecek belirli mâl ve hizmetlerin miktarlan birbirlerinden farkli olmaktadir. Bu da uygulanan resmi döviz kurunun (genellikle ABD Dolari) ülkelerin karsilastirmasinda baz olarak alinamayacagini göstermektedir. Alindiginda ise yaniltici sonuçlar vermektedir. Bu durumdan kurtulmak için yeni ve gerçekçi bir dolar kuru bulmak ve ekonomik göstergelerin hesaplamalarinda bunu kullanmak gerekir. Bu kur, önceden belirlenmis mal ve hizmet miktarinin degisik ülkelerde satin alinabilmesi için gereken ulusal para tutarlannin birbirine orani olan “satinalma gücü paritesi”dir.
Asagidaki tabloda satinalma gücü paritesi katsayisinin hesaplanisi gösterilmektedir. Tablonun birinci sütununda 1991-1992 yillan ait bazi OECD ülkelerinin ortalama kambiyo kurlari, ikinci sütununda ise yine ayni yillarina ait bazi OECD ülkelerinin ulusal paralari ile satinalma gücü verilmektedir.
Satinalma Gücü SGP Kambiyo Kuru Katsayisi
Paritesi (SGP)
(1) (2) (3=1/2)
1991 1992 1991 1992 1991 1992
Türkiye 4.168.90 6.860.60 2.236.92 3.572.91 1.86 1.92
Avusturya 11.67 10.99 14.17 14.44 0.82 0.76
Belçika 34.16 32:15 39.14 39.15 0.87 0.82
Fransa 5.64 5.29 6.51 6.54 0.87 0.81
Almanya 1.66 1.56 2.09 2.13 0.79 0.73
Irlanda 0.62 0.59 0.67 0.67 0.93 0.88
ingiltere 0.57 0.57 0.64 0.65 0.89 0.88
ABD 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00
Kaynak: OECD
Birinci ve ikinci sütunlarda görüldügü gibi 1992 yilinda Türk Lirasi’nin ABD Dolari karsisindaki ortalama degeri 6.860.6 TL’si, yani 1$+6.860.6 TL iken ayni yilda l dolarin satinaima gücü. 3.572.9 TL idi. Bu ABD’de 1$ degerindeki bir sepet malin Türkiye’de degerinin 3.572.9 TL oldugunu gösterir. Diger bir deyisle bir Türk vatandasi 1992 yilinda, Amerikan vatandasinin kendi ülkesinde 1$ ödedigi mala Türkiye’de 6.860.6 TL degil 3.572.9 TL ödemekteydi. Görüldügü gibi kambiyo kuru ayni yil için OECD tarafindan hesaplanan satinaima gücü paritesinin 1.92 katidir, iste bu sekilde hesaplanan ve üçüncü sütunda yer alan bu katsayilara baktigimizda, Türk Lirasi’nin ABD Dolan karsisinda ne kadar düsürülmüs oldugunu görürüz.
Özetle, “Bir ülkede elde edilen kazanç yine ayni ülkede harcandigi sürece, kambiyo kuruna göre yapilan uluslararasi karsilastirmalar, o ülkede yasayan insanlarin gerçek refah düzeyleriyle ilgili bilgiyi veremeyecektir. Satinaima gücü paritesi, önceden belirlenmis mal ve hizmet miktarlarinin sadece ABD’de degil, çesitli ülkelerde satin alinabilmesi için gerekli ulusal para tutarlarinin birbirine orani oldugundan, uluslararasi karsilastirmalarda, gerçek durumun belirlenebilmesi için, bu pariteden yararlanilmasinin daha dogru oldugu açiktir.”

 

Sende yorum yap