Sanayideki yapısal değişim yarışında Türkiye ne zaman geri kalmaya başladı?

, , Sende yorum yap

Erdogan Özötün ciddi bir arastirmacidir. Milli gelir hesaplarini en iyi
bilen iktisatçilarimizdan biridir. Özgün çalismalar yapar.
Erdogan Özötün’ün Istanbul Sanayi Odasi Dergisi’nin son sayisinda yayin-
lanan bir arastirmasi, sanayide yapisal degisimin yillar itibariyle nasil gelistigini ortaya koymaktadir.
Milli gelir serilerinden yararlanarak Erdogan Özötün’ün yaptigi hesaplama-
lara göre, 1950 yilindan 1980 yilina kadar Türk ekonomisinde ciddi bir ya-
pisal degisim gerçeklesmistir.

Türkiye Imalat Sanayii Sektöründe Yaratilan Katma
Degerin Alt Sektörler Itibariyle Dagilimi (Cari Fiyatlarla %)

1950 1960 1970 1977 1980 1985 1989 1991
Gida, içki ve tütün 44.0 38.6 30.6 20.5 19.0 20.9 18.6 18.9
Tekstil, giyim, deri 31.3 23.3 17.9 15.3 16.2 14.3 14.8 14.6
Orman ürünleri 1.3 1.3 1.2 1.9 1.5 1.1 0.9 0.9
Kâgit ve basim 2.6 4.3 3.2 3.7 3.6 3.6 3.1 3.1
Kimya, petrol ürünleri
lastik ve plastik 5.9 10.4 20.6 18.3 20.1 26.3 29.3 27.8
Tas ve topraga
dayali sanayii 3.1 4.3 5.4 7.1 7.5 6.7 7.4 7.0
Metal ana sanayii 3.5 7.9 6.8 13.5 11.2 8.8 10.9 7.1
Metal esya, makine ve
otomotiv endüstrisi 8.0 9.1 13.8 19.4 20.6 17.9 16.6 20.4
Diger imalat sanayii 0.3 0.7 0.3 0.4 0.3 0.5 0.3 0.2

1950 yilinda imalat sanayii sektöründe yaratilan toplam katma degerin yüz-
de 44’ü gida, içki ve tütün, yüzde 31’i tekstil ve giyim sektöründe olusuyordu. Bu iki klasik üretim kolu imalat sanayiinde yaratilan toplam katma degerin yüzde 75’ini yaratiyordu. 1980 yilinda bu iki sektörün toplamdaki payi
yüzde 35’e düserken, kimya, metal ana sanayii ve otomotiv sanayiinin payi
yüzde 50’yi asti.
Erdogan Özötün’ün bulabildigi son rakkamlar 1991 yilina ait. 1991 yili rak-
kamlarina bakiyoruz. Gida ve tekstil sektörlerinin payi gene 1980 düzeyinde.
Çok az bir gerileme var.
Sanayilesmenin isareti sayilan kimya, metal ve otomotiv sanayilerinin payi
yüzde 50’nin biraz üzerine çikabilmis.
Demek ki, 1980 yilindan sonra Türkiye’de imalat sanayiinde yapisal degisim duraklamis.
Erdogan Özötün Asya’daki basarili ülkalerin imalat sanayiilerindeki toplam
katma degerin sektörler arasindaki dagilim rakkamlarini bulmus.
Bu rakkamlara bakiyoruz. 1960’li yillarin sonunda 1970’li yillarin basind
bu ülkelerdeki imalat sanayi yapisi genelde Türkiye’deki yapiya benziyor. Fakat onlar yapisal degisimi’ 1970’den sonra sürdürüp, 1990’lara dogru sana
yilesmeyi saglarken, Türkiye 1980’de nefesi kesilerek yarisi birakmis.

Katma Degerinin Dagilimi (Cari Fiyatlarla %)

Tas ve
topraga Metal Metal
Gida,içki Tekstil gym. Orman Kagit ve Kimya ve dayanan ana esya ve
ve tütün ve deri ürünleri basim lastik sanayii sanayii makine Diger

Japonya
1973 5.0 14.0 4.0 10.0 16.0 5.0 0.12 24.0 2.0
1989 6.0 15.0 3.0 8.0 16.0 4.0 0.7 46.0 1.0
Endonezya
1973 59.0 14.0 1.0 1.0 16.0 3.0 0.0 5.0 1.0
1988 26.0 l5.0 11.0 3.0 15.0 5.0 9.0 14.0 1.0
Güney Kore
1968 23.0 19.0 5.0 6.0 21.0 6.0 4.0 13.0 2.0
1988 11.0 15.0 2.0 5.0 18.0 4.0 7.0 36.0 2.0
Malezya
1969 16.0 5.0 7.0 11.0 27.0 1.0 6.0 6.0 23.0
1988 l8.0 7.0 7.0 4.0 27.0 6.0 3.0 27.0 1.0
Singapur
1969 14.0 5.0 7.0 6.0 30.0 3.0 3.0 29.0 2.0
1989 5.0 4.0 1.0 5.0 20.0 1.0 1.0 61.0 1.0
Hong Kong
1973 5.0 48.0 2.0 5.0 12.0 1.0 1.0 23.0 3.0
1988 6.0 38.0 1.0 8.0 10.0 1.0 1.0 33.0 4.0
Türkiye
1970 30.6 17.9 1.2 3.2 20.6 5.4 6.8 13.8 0.3
1991 18.9 14.6 0.9 3.1 27.8 7.0 7.1 20.4 0.2

Tabii ki, Türkiye’deki ihracat patlamasini küçümsemek mümkün degil. Fa
kat üzerinde durulmasi gereken sey su: Türkiye dünya pazarlarinda devamli
olarak satis sansi bulunan mallari üreterek ihracat artisini sürderebilir mi?
Acaba Türkiye’nin imalat sanayiinin yapisi çagdas bir yapi mi? Baska ülke
ler imalat sanayilerinin yapisini degistirip, dünyadaki gelismeye uydururken Türkiye ne yapabilmis? Bu sorularin cevaplari Erdogan Özötün’ün çalismalari sonucu düzenledigi iki tabloda açiklikla görülüyor.
Bu yazinin içinde verilen tablolari bu nedenle dikkatli olarak incelemenizi
tavsiye ederim. Bu yazidaki kisa açiklamalar, tablolardaki rakamlari yorumlamaniza yardimci olacak.

 

Sende yorum yap