politikalarının gelir dağılımı üzerindeki olumsuz etkisi

, , Sende yorum yap

Türkiye’de milli gelirin dagilimindan en fazla pay alanlarin en fazla vergiyi ödemeleri gere kir. Bir ülkede herkesin milli gelirden aldigi pay ölçüsünde vergi ödeyecegi bir vergileme sistemini kurmak “teorik olarak yapilacagin en iyisidir” ama. uygulamada gerçeklestirilmesi güçtür. O halde vergi mevzuati ve bu mevzuatin uygulamasi o sekilde olmalidir ki, her gün daha iyiye bir gidis olsun. Halbuki Türkiye’de özellikle son yillarda yapilan vergi düzenleme leriyle tersine (kötüye) gidis görülmektedir. Vergi yükü, milli gelirden daha fazla pay alanlar dan, daha az pay alanlara kaymaktadir.
Bu gelismeler kabaca söyle anlatilabilir: 1984 Yili itibariyle Türkiye’de toplam vergi gelirle inin yaklasik % 30 u, ücretlilerin ödedikleri gelir vergisinden olusur. Halbuki, ücretlilerin Gayri Safi Yurtiçi Hasiladan aldiklari pay yaklasik % 15 dolayinda hesaplanmaktadir. 1980 lerde ise, ücretlilerin Gayri Safi Yurtiçi Hasiladan aldiklari pay % 20 ler dolayinda hesapla nirken, toplam vergi gelirine, Gelir Vergisiyoluyla katkilari % 27 ler dolayinda idi. Demek ki, ücretlilerin Milli Gelirden aldiklari pay bes yilda azalirken, toplam vergi gelirine katkilari artmistir. Bu gelisme vergilemenin gelir dagilimi üzerindeki olumsuz etkisini göstermektedir. Son yillarda bazi vergi oranlarinda indirimler yapilmistir:
(1) Faiz gelirlerinden genellikle % 25 oraninda-kaynakta Gelir Vergisi kesintisi (stopaj) yapilirdi. Bu Hazine için en saglam gelir kaynaklarindan birini teskil ederdi. Bu oran simdi % 10’a düsürüldü. 1984 Yilinda yaklasik 1.trilyon 800 milyar faiz matrahi olacagi tahmin edilmektedir. Demek ki, % 25 vergilemede gelecek 450 milyar vergi yerine, % 10 vergile me ile 180 milyar lira Gelir Vergisi tahsil edilebilecektir. Burada, Hazine’nin baska kaynak lardan bulmak zorunda kalacagi vergi miktari 270 milyardir.
(2) Banka ve Sigorta Muamele Vergisi orani % 25 iken, önce % 15’e ve sonra da % 3 e düsürülmüstür. 1984 Yilindaki tahminen 2 trilyon liralik matrah üzerinden, % 25 oranin da tahsili mümkün 500 milyar lira yerine, % 3 vergi oraninda 60 milyar liralik bir tahsilat mümkün olabilecek demektir.
(3) Kurumlar Vergisi % 50 den % 40 a düsürülmüstür. Bunun anlami sirketlerden 485 milyar lira yerine 385 milyar lira vergi tahsilatidir.
(4)Istihsal Vergisi belli mallarda degisik oranlarda uygulaniyordu. 750 Milyar lira dolayin da geliri olan bu vergi kaldirilmistir.
(5) Gümrük Vergileri eski yillarda Bütçe Gelirlerinin önemli bölümünü olustururdu. Ge nellikle % 20 dolayinda olan Gümrük Vergisi oranlari son yillarda % 3 lere düsürüldü. Gümrük Vergisi muafiyat kapsami genisletildi. Yaklasik 500 milyar liralik Gümrük Vergisi tahsilati yerine 300 milyar liralik bir gelir tahmini yapilmaktadir.
Yukarida belirtilen bes vergi kalemindeki degisikliklerin sonucu Hazine’nin kayibi söyle tahmin edilmektedir:
Vergi Degisiklikleri Sonucu Hazinenin Kayibi (Milyar TL.)
Vergi Oranlari Vergi Gelirleri Hazinenin
Eski Yeni Eski Yeni Kayibi
Faiz Stopaji % 25 % 10 450 180 270
Banka.Sigorta M.V. % 25 %3 500 60 440
Kurumlar V. % 50 % 40 585 385 100
Istihsal V. (Degisik) 750 O 750
Gümrük V. (%20) (% 3) 500 300 200
Toplam 760
Kagit üzerinde yapilan tahminlere göre, yapilan vergi degisiklikleri Hazine’ye yaklasik 1.7 trilyon vergi kayibi getirmistir. Bu vergi kayibina karsi yeni kaynak. Katma Deger Vergisi (KDV) dir. KDV’yi herkes ödeyecektir. Örnegin l ton odun alip 18 bin lira ödeyen vatandas 1.800 lira ödeyecektir. Kasar peyniri alan ödeyecektir. Evine sabun alan ödeyecektir.
Halbuki kaldirilan vergileri acaba kimler ödüyordu:
— Faiz üzerindeki gelir vergisini, bankada parasi olan veya parasi ile tahvil, hisse senedi .alanlar ödüyordu.
— Banka ve Sigorta Muamele Vergisini, kredi alanlar, sigorta islemi yaptiranlar ödüyor du.
— Kurumlar Vergisin i kâr eden sirketler ödüyordu.
— Istihsal Vergisi, çimento, lastik, kürk, kiymetli tas, kakao, Tekel Maddeleri, Buzdolabi—çamasir makinesi gibi mallar üzerinde idi. Bunlarin kullananlar vergiyi ödüyor
— Gümrük Vergisini yurt disindan gelen mali satin alanlar ödüyordu.
Dikkat edilirse bütün bu faaliyetler belli üst gelir grubunu ilgilendiren konulardir. Bu grup larin vergi mükellefiyetlerinin hafifletilmesi sonucu ya Hazine’nin vergi kayibi artarak, ya da alt gelir grubunun vergi yükü agirlasacak demektir.
Gümrükden Mercedes otomobil çekenin daha az ödeyecegi vergiyi zeytin satin alanlar, zey tinin üzerine konulan vergi ile karsilamaya çalisacaklar, Buzdolabi üzerinden kaldirilan vergi yi, sobalarinda odun yakanlar ödeyecektir.
KDV Uygulanmasi gerekli bir vergi türüdür. Tüm mallar ve hizmetlerde uygulanmasi ge rekli bir vergi türüdür. Tüm mallar ve hizmetlerde ugulanmasi zorunludur. Ancak:
— Vergi ödemesi gereken kisi ve kuruluslarin vergi kapsami disinda kalmalarinin sonucu ortaya çikan açik, tüketimi zorunlu temel mallar üzerine,konulan KDV ile kapatilamaz.
— KDV uygulamasinda ücretlilerin Gelir Vergileri
KDV oraninda düsürülmez ise ücretliler hem gelirlerinden, hem de harcamalarindan mü kerrer vergilendirilmis olur Açik anlatimiyla Milli Gelirden büyük payi alanlar üzerindeki vergi yükü, alt gelir gruplan üzerine, kayar. Gelir dagilimi bozulur.

 

Sende yorum yap