Piyasada para yok mu?

, , Sende yorum yap

IS adamlari piyasanin kurudugundan yakinmaktadir. Öte yanda parasal göstergeler piyasanin gereginden fazla paraya boguldugunu göstermektedir. Belli mallara olan talebin canliligi da bunu dogrulamaktadir. O halde isadamlarinin derdi nedir? Is adamlarinin derdi, banka-kredi kaynaklarinin kurumagidir. Hükümetin nakit açigini kapama telasiyla, daha Önce isadamlarinca kullanilan kaynaklara el atmasi, isadamlarini sikintiya sokmaktadir. Is adamlarinin sikayetleri haklidir. Fakat sikayetlerini ifade edis sekilleri hatalidir. Piyasada para yok degil, vardir. Fakat is adamlarinin kullanacagi kaynaklar kurutulmustur.
MERKEZ Bankasinin 27.7.1984 tarihli durumuna göre, yilbasindan buyana Merkez Bankasi belli kredi türlerinde asagidaki kisintilari yapmistir.
Ticari Senet Reeskontu 71 milyar lira
Tarim Kredileri 43 milyar lira
iktisadi Devlet Tesekkülü 30 milyar lira
Banka sistemi Merkez Bankasindan reeskont imkani saglayamayinca yilbasina göre ticari senetlerdeki kredi imkanlarini 70 milyar, tarim kredilerini 43 milyar daraltmislardir. iktisadi Devlet Tesekkülleri ise yilbasina göre 30 milyar lira daha kisitli finansman imkani ile çalismak durumunda kalinca, ya ödemelerini yavaslatmislar, ya da daha kisitli faaliyet göstermeye baslamislardir.
MERKEZ Bankasinin bankalarin kaynaklarina el atmasinin baska yollari da vardir. Ithalat karsiliklarini artirir, mevduat munzam karsiliklarini artirir. Böylece bankalarin kredi olarak kullandirabilecekleri fonlarini daraltir.
Yilbasindan buyana:
Mevduat Karsiliklari 224 milyar lira
Ithalat Teminatlari 18 milyar lira
artmis ve bu imkanlar Merkez Bankasina transfer edilmistir.
Merkez Bankasi’nin bankalarin kaynaklarini daraltma operasyonunun bankalari nasil sikintiya soktugunu gösterecek rak-kam, banka kasalarindaki para miktaridir.
Banka kasalarindaki para miktari bu yilin ilk altibuçuk aylik döneminde % 52,4 oraninda 102.1 milyar lira azalmistir. Yil-sonunda banka kasalarindaki para 194.8 milyar lira iken, 13 Temmuz 1984 tarihinde 92.7 milyar liraya inmistir.
Hazinenin yari gönüllü-yari zorunlu Hazine Bonosu satislarinin da bankalardaki para miktarini azalttigi unutulmamalidir. MERKEZ Bankasi Bankalardan ve iktisadi Devlet Tesekküllerinden kistigi paralan acaba ne yapmistir? Götürüp Hazineye avans olarak vermistir. Hazine de bu parayi cari harcamalarini karsilamakta kullanmistir.
Olayin iki farkli cephesi vardir…Bir yanda bankalarin kredi olarak kullanabilecekleri kaynaklan daraltilmakta, bunun sonucu kredi bulamayan is adamlan “piyasada para yok” diye feryat etmektedirler. Öte yanda, üretimi finanse etmek için kullanilabilecek para, üretimle ilgisi olmayan alanlara kaymaktadir. Iktisadi Devlet Tesekkülleri birer üretim birimidir. Bankalardan kredi kullanan isadamlari üretimi sürdürmektedir. Bunlarin imkanlari ellerinden alinip, ekonomiye daha yararli, baska üretken alanlara degil, Hazinenin cari harcamalarina yönlendirilmektedir. Iste, biryanda piyasa Iparaya bogulurken, öteyandan isadamlarinin parasizlikdan yakinmalarinin ardinda yatan neden budur.

 

Sende yorum yap