Piyasa nasıl açılacak?

, , Sende yorum yap

Piyasa nasıl açılacak?

Iyimserler, piyasanin yilbasinda açilacagini, en
geç subat ayinda kipirdamaya baslayacagini söy-
lüyordu.
Piyasa denilen sey “iç talep”tir. Iç talebin ölçüsü
kamunun ve özel sektörün yatirim ve tüketim har-
camalarinin toplamidir.
Özel sektörün ve kamunun harcama yapmasi için
gelirinin olmasi gerekir. Gelir üretime baglidir. 2001
yilinda üretim bir yil önceye göre yüzde 7 ile yüzde
9 arasinda azaldi. Üretimin azalmasi demek toplam
gelirin azalmasi demektir.
Toplam gelir azalirken, toplam gelirden yatirima
ve tüketime giden imkanlar da azaldi. Insanlar daha
fazla tasarruf etmeye basladi. Kamu kesimi, harca-
malarini ve yatirimlarini kisti. Kamu kesimi, finans-
man ihtiyaci nedeniyle halkin ve kurumlarin gelirin-
den daha fazla pay alarak tüketime gidecek parayi
azaltti. Hem özel sektör, hem kamu kesimi kredi
kullanarak harcamalarini artirma imkanini kaybetti.
Bütün bunlarin sonucu iç talep daraldi. Kaba an-
latimiyla piyasada yaprak kimildamaz oldu.
Piyasada yaprak kimildamayinca, talep düsünce
üretim azaldi. Üretim azalmasi gelirin azalmasi so-
nucunu verdi. Gelir azalinca tüketim imkani daraldi.
Simdi beklenen bu kisir döngüden kurtulmakti.
Çemberi kirmanin yolu, daralan talebi yukariya çe-
kecek bir formül, bulmaktan geçiyor.
Yurtdisindan gelen dövizin iç talebi artinci etkisi ol-
muyor. Bu tabloda talebi kisa sürede çarpici biçim-
de arttirmanin tek araci piyasya para çikarmaktir.
Enflasyondur.
IMF kontrollü politikalar enflasyona izin vermiyor.
Enflasyon imkansiz, gelir artmiyor. Hükümet açik fi-
nansman politikasi uygulayamiyor.
Iyi de piyasa nasil açilacak? Tek bir imkan var:
Halkin birikimlerinin çözülmesi. Inaniliyor ki, halk
kriz nedeniyle tasam.iflanni artirdi.` Harcamalaiini
kisti. Halkin döviz ve Türk Lirasi olarak birikimi var.
Halk beklemekten bikacak, usanacak. Harcama-
lari kisma gücü tükenecek. Halk, birikimlerini çöze-
cek ve piyasaya talep yagacak.
Burada iki nokta var: Halkin gerçekten çözülebilir
nitelikte ve büyük rakamlarda birikimi var mi? Bu
birikimlerin çözülmesi piyasayi canlandirmaya yeter
mi? Etkili olabilir mi?
Bunlar tartisilmiyor. Ama hiçbir dayanagi olma-
yan iyimser bekleyisler giderek güçleniyor. Piyasa-
nin mutlaka açilacagi, talebin patlayacagi, üretimin
canlanacagi söyleniyor.
Talebin nasil artacagini, üretimin canlanip canlan-
mayacagini subat ayinda görecegiz. Subat ayi yilin
kalan aylarinin kaderini belirleyecek.

 

Sende yorum yap