PETROLE ÖDENEN PARANIN EKONOMİYE YÜKÜ GİDEREK ARTIYOR

, , Sende yorum yap

PETROLE ÖDENEN PARANIN EKONOMİYE YÜKÜ GİDEREK ARTIYOR

OLAYLARIN IÇINDEN / Tevfik Güngör

Petrol fiyatlarının beklenenden düşük rakamlarda seyretmesi sonucu, Türkiye’nin petrol faturasının giderek küçüldüğü varsayılır. Hâlbuki Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından yayınlanan “Dünyada ve Türkiye’de Petrol” başlıklı raporda petrol ithalatının milli gelirden aldığı payın 1998 yılından bu yana arttığını ortaya koymaktadır.

Bu rapor ile ilgili olarak Anka Ekonomi Bülteni’nde yayınlanan habere göre, Türkiye’nin net petrol ithalatı 1998 yılındaki 2 milyar 81 milyon dolarlık düzeyinden 1999’da 2 milyar 750 milyon dolara, 2000 yılında da 4 milyar 204 milyon dolara yükseldi. Kriz yılı olan 2001’de milli gelirde yüzde 25 dolayında düşüş yaşanırken, petrol ithalatı yüzde 8 dolayında azalarak 3 milyar 875 milyon dolar oldu. 2002 yılında yeniden artan petrol ithalatı 4 milyar 85 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.

Iç pazarda tüketilen petrol içinde ithal edilen ham petrolün payı 2001 yılında yüzde 90’a ulaştı. Petrol fiyatlarından bağımsız olarak tüketilen petrol içinde yerli üretim miktarının payı düşerken, ithalatın payı arttı. Buna 1999-2000 yıllarında artan petrol fiyatlarına tepki olarak ithal edilen miktarın azalmasına rağmen, Türkiye’nin kendi üretiminin de azalmış olması neden oldu.

Türkiye’nin toplam ithalatı içinde petrolün 1998 yılında yüzde 4.5 olan payı da 1999’da yüzde 6.8’e, 2000’de yüzde 7.7’ye, 2001’de yüzde 9.4’e ulaştı.

Dış Ticaret Bakanlığı tarafından yayınlanan rapor, petrol ithalatının Türkiye’nin milli gelirinden aldığı payın 1998’den bu yana hızla arttığını ortaya koyuyor. Türkiye’nin net petrol ithalatının gayri safi milli hasılasına oranı, Bati Teksas petrolü varil fiyatının 14 dolara düştüğü 1998 yılında yüzde 1’in altında bulunuyordu. Petrol ithalatının milli gelire oranı izleyen dönemde hızla artarak 1999’da yüzde 1.4’e, 2000’de yüzde 2.1’e, 2001 yılında yüzde 2.6’ya kadar çıktı, 2002’de de yüzde 2.3 düzeyinde gerçekleşti.

Türkiye 2001 yılında milli gelirinin yüzde 2.6’sini, 2002’de de yüzde 2.3’ünü petrol ithalatı için dışarıya aktardı. 1998 yılı fiyatları temel alındığında, Türkiye 1999 yılında milli gelirinin yüzde 0.46’sini, 2000 yılında yüzde 1.1’ini, 2001 yılında yüzde 1.6’sini, 2002 yılında da yüzde 1.3’ünü dışarıya transfer etti.

Bu oran ABD ve Japonya’da yüzde 0.5, petrole bağımlı Güney Kore’de yüzde 3.5 dolayında.

Milli gelirden net petrol ithalatına ayrılan pay

Net Petrole Petrolün

Petrol ithalatı GSMH ayrılan İhracattaki

(Milyon $) (Milyon $) Pay(%) Payı(%)

1998     2.081      212.014     0.98      4.54

1999      2.750      190.878     1.44      6.77

2000      4.204       200.157       2.10    7.72

2001       3.875      148.198       2.61     9.37

2002      4.085        179.898      2.27     9.13

 

Sende yorum yap