PACTO

, , Sende yorum yap

Sadullah Aygün, Maliye Bakanligi’nin bir üst düzey görevlisidir. Amerika’da master derecesi almis, hesap uzmanligi görevinde bulunmus, uzun sûre Devlet Planlama Teskilati’nda çalismis, uluslararasi kuruluslarda müsavir olarak görev yapmis daha sonra tekrar Maliye Bakanligi ‘na dönmüstür.
Sadullah Aygün baskanliginda bir Maliye Bakanligi heyeti Meksika’ya gitmis. Meksika tecrübesini incelemis. Bu konuda bir rapor hazirlamis. Ben raporun tamamini bulup okuyamadim. Fakat bu heyetin raporunda yer alan “Pacto” bölümü elime geçti.
Meksika’deki “Pacto” uygulamasinin ne oldugunu, ne ise yaradigini anlatan bu bölümü aynen aktaracagim.
***
“Meksika’nin yapisal degisim ve ekonomik istikrar amaciyla uyguladigi ekonomik programin on yili askin bir geçmisi bulunmaktadir. Ancak 1982-1987 döneminde ulasilan sonuçlar tatmin edici bir düzeye ulasamamistir, özellikle enflasyon dûsürûleme-mis, büyüme hizi nüfus artisi hizinin altinda kalmis, dis borçlar büyümüs, kamu sektörünün faiz yükü artmistir.
1988den itibaren bir dizi yeni ve etkili tedbir alinmis, yeni bir istikrar paketi uygulamaya konulmustur. Bu dönemde önceki dö-, nemin basarisiz görülen performans göstergeleri basarili yönde ‘degismis ve çok olumlu sonuçlara ulasilmistir.
Bu dönemde uygulanan yeni tedbirlerin basinda PACTO vardir.
Yaptigimiz inceleme ve yetkililerle vaki görüsmeler sonucunda ulastigimiz sonuç bu dönemde en etkili tedbirin PACTO (Milli Uzlasma ve Dayanisma Antlasmasi denebilir)’nün imzalanmasi ye taraflarca buna uyulmasi oldugudur. Gerçekten PACTO zemininde diger tedbirlerin formüle edilip uygulanmasi basarili bir programin temelini olusturmustur.
PACTO’nun sosyal konsensüs yaratma mekanizmasiolarak yararlari özellikle konsensüse varilmadan alinamayacak, bazi agir ekonomik tedbirlerin alinmasina imkân vermesinde görülmektedir. Konsensüs dahilinde uygulanan ve kabul edilen tedbirlerin etkisiyle bu dönemde hem enflasyon önemli oranda düsürülmüs, hem de ekonomik büyüme baslamistir.
PACTO hükümetle, isçi, isveren ve çiftçiler arasinda varilan bir mutabakattir. PACTO’nun taraflari asagidaki kurum ve kuruluslardir:
1- Maliye Bakanligi
2- Ticaret Bakanligi
3-Çalisma Bakanligi
4-Merkez Bankasi
5- Isçi Sendikalari Konfederasyonu
6- isveren Sendikalari Konfederasyonu
7- Köylü (Çiftçi) Sendikalari Konfederasyonu Toplantilara kuruluslarin en üst yetkilisinin katilmasi, toplantilarin hei persembe günü yapilmasi, koordinasyonun Çalisma Bakanligi tarafindan saglanmasi kararlastirilmis ve bu, Aralik 1987’den beri uygulanagelmistjr.
PACTO önce altmis gün için imzalanmistir. Bu dönemde ücretlerin ve fiyatlarin dondurulmasina karar verilmistir. Altmis günün sonunda basarili sonuçlar alindigi görülünce tekrar altmis gün uzatilmistir. Arada çikan münferit olaylar degerlendirilerek kararlara esneklik getirilmistir. PACTO’nun yarari görüldükçe sûresi uzatilmis, bugün period yillik hale gelmistir.
Fiyat ve ücretlerin donduruldugu ilk günlerden sonra, gelismelerin her persembe günü degeriendirilerek, PTT, elektrik ve petrol gibi fiyatini devletin tespit ettigi mal ve hizmetlerle; süt, süt tozu ve bakliyat gibi fiyatlari kontrol altinda olan zaruri gida maddeleri disinda, fiyatlar serbestJestirilmistir. Ücretlerin tespitinde de gerekli görülen esneklik saglanmistir.
Ulusal konsensüsün saglanmasinda güçlü bir siyasi liderlik, sendikalarin iktidar partisi ile iliskileri ve ekonomik programi uygulayan yetkililere duyulan güven baslica etkenler olmustur.
PACTO’nun yarattigi güven ortami içinde enflasyon beklentisi kirilmis, kararlarin ve sonuçlarinin haftalik degerlendirilmesi sonucu tedbirlerin esneklik içinde basari ile uygulanmalari mümkün olmustur.
Ulusal uzlasmanin elverisli ortami içinde enflasyonu düsürmek ve ekonomik büyümeyi saglamak ve devam ettirmek amaciyla alinan digsr, ekonçmik tedbirler etkili olabilmistir.”
***
Sadullah Aygün baskanligindaki Maliye Bakanligi heyetinin Meksika tecrübesi konusundaki izlenimleri bunlar.
Bir konuda okuyucularimin dikkatini çekmekte yarar görüyorum: Biz Meksika tecrübesini yabanci basindan izliyoruz, Meksika’dan davet ettigimiz uzmanlarin iki saatlik konferanslarindan ders çikarmaya çalisiyoruz…
Ulusal uzlasmanin elverisli ortami içinde enflasyonu düsürmek ve ekonomik büyümeyi saglamak ve devam ettirmek amaciyla alinan diger, ekonomik tedbirler etkili olabilmistir.”
***
Sadullah Aygün baskanligindaki Maliye Bakanligi heyetinin Meksika tecrübesi konusundaki izlenimleri bunlar.
Bir konuda okuyucularimin dikkatini çekmekte yarar görüyorum: Biz Meksika tecrübesini yabanci basindan izliyoruz, Meksika’dan davet ettigimiz uzmanlarin iki saatlik konferanslarindan ders çikarmaya çalisiyoruz…
Maliye Bakanligimiz, Meksika’ya bir heyet göndermis. Bu heyet Meksika tecrübesini incelemis. Türkiye’nin bu tecrübeden nasil yararlanabilecegini ortaya koyan bir rapor hazirlamis… Rapordan kimsenin haberi yok. Rapor Maliye Bakanligi’nda bir çekmecede duruyor. ..

 

Sende yorum yap