OLAYLARIN İÇİNDEN İhracatta alarm zilleri İhracatta alarm zillerinden sözediliyor.

, , Sende yorum yap

Nereden çikti bu alarm zili meselesi?
Hayali ihracat isine bulasanlardan istenilen paralar ve bu firmalarin Merkez Bankasi’nda tahakkuk etmis alacaklarinin dondurulmasi gibi konular belli firmalari “ciddi boyutta” olumsuz etkiler ama, ihracatta afarm zili çal-diramaz.
ihracatta alarm zilleri baska nedenlerden çalar:
– Türk tarim ve sanayi ürünlerinin, dis pazarlarda fiyat rekabetini saglayan tesvik ve döviz kuru mekanizmasi islemez ise “alarm zilleri çalar.”
– TÜrk tarim ve sanayi ürünlerini disarida pazarlama yetenegini kuruluslar kapisina kilit asar, sistem tikanir ise “alarm zilleri çalar.”
1989 Yilinin Basinda Umumi Manzara
1989 yili basinda, bilerek-isteyerek, (veya bilmeden-istemeden) hükümetin 1980 yilindan buyana basarili olan bir istemden, baska bir arayisa yöneldigi görülmektedir.
– ihracatta vergi iadesi diye bilinen dogrudan “sübvansiyon” uygulamasi sona ermistir.
– Döviz kuru ayarlamalarinda, ihracati tesvik edici “cesur” politika terk edilmistir.
– ihracatçi sermaye sirketleri diye bilinen ve bugüne kadar büyümeleri, güçlenmeleri tesvik edilen firmalar, eski ilgi ve destegi yitirmistir.
Eximbank’in 600 Milyar Lira Kredisi
Hükümetin ihracatin tesviki için 1989 yilinda kullanacagi tek aracin “Exim-bank vasitasiyla dagitilacak ucuz faizli 600 milyar liralik” kredi imkâni oldugu anlasilmaktadir.
Ancak ihracat tutarinin % 10’u ile sinirli tutulan bu düsük faizli kredi imkâninin, ihracatçiya sagladigi toplam tesvigin, yüzde 3 oraninda vergi iadesine esit oldugunu söyleyen ihracatçilar bu sistemi “güçlü bir tesvik mekanizmasi olarak” kabul etmemektedirler.
Eximbank’in 1989 kredi programi söyle açiklanmistir:
a) Orta ve Küçük ihracatçilara Verilecek Kredi
25 bin dolar sinirini asan orta ve küçük boy ihracatçilara geçen yil toplam 101 milyar lira tutarinda kredi açildi. Bu yil da ayni miktarin kredi olarak kullandirilmasi bekleniyor. Yüzde 30 faizli ve mal sevkinden sonra kullandirilan bu kredi için Eximbank döviz girdileri karsiligi Merkez Bankasi kaynaklarina basvuruyor.
b) ihracatçi Sermaye Sirketlerine Verilecek Kredi
10 milyon dolarlik ihracat sinirini asan 19 büyük sirkete verilecek kredi miktari ise geçen yila oranla yaklasik yüzde 6+ arttirilacak. 1988’de yüzde 36 faizle 300 milyar lira kredi alan bu sirketlere 1989’da 500 milyar lira kredi açilacak.
c) ihracatçi imalatçilara Verilecek Kredi
Bu yil baslatilacak bir uygulama ile ihracatçi imalatçi kesime mal sevki öncesinde finansman destegi saglanacak, imalatçilara ihracattaki katma . degerleri dikkate alinarak açilacak bu/tfetf/terkisa vadeli olacak. Yil içinde bankaya giris ve çikislari hesaplandiginda bu kredi türünün yillik 1.5 trilyon liralik bir islem hacmini finanse edecegi tahmin ediliyor.
Ne Oldu da Bu Böyle Oldu?
ihracatçi sermaye sirketleri modeli ile ihracatta vergi iadesi sisteminden sonraki gelismeleri Milliyet Gazetesi’nden Vahap Munyar’a bu sirketlerden birinin ortagi söyle anlatiyor:
“Vergi iadeleri sayesinde güç bizdeydi. Yani. vergi iadelerinin bize sagladigi avantaj sayesinde disarda fiyat kirabiliyorduk. Örnegin, demir-çe/ikte vergi iadesi orani yüzde 16.8 ‘di. Yani. demir-celikte ihracatçi içerdeki fiyatin yüzde 16 oraninda altina inebiliyordu. Ama bu avantaj rekabetten ötürü iyi kullanilamadi. Tabiri caizse ‘ ‘donlar bile elden gitti.” Simdi güç imalatçilarin eline geçti. Eger imalatçilar dis ticaret sermaye sirketlerine ucuz mal verirse, ihracat yürür. Aksi takdirde tikanma baslar. Çünkü ihracatin halen yüzde 5’i, düzeyinde olan Eximbank kredilerinin katkisi, yüzde 1.5 oranindaki vergi iadesi kadardir. Eximbank kredileri Nisan ayinda yüzde W a çikacak. Böylece katkisi da yüzde 3’e varacak. Hemen belirteyim ki. dis ticaret sermaye sirketleri Nisan ayina kadar islerini eski akreditiflerle yürütürler. Yeni modelin yansimasi Nisan ayindan sonra görülür. ‘ ‘(Milliyet Gazetesi. 3.1.1989)
“89 Yilina Ümitli Bakamiyoruz”
Tekten Dis Ticaret Genel Müdürü Cemil Atkay. yeni yilla ilgili görüslerini söyle anlatiyor:
“1988 yilina girerken çok daha ümitli bakiyorduk. Ancak bu sene o kadar ümitli bakamiyoruz.
1989 yilinin tesvikleri daha açiklanmadi. Her ülke kendi dis ticaretini, özellikle ihracatini sûbvanse etmektedir. Bugün önümüzü göremiyoruz.
ithal maliyetlerimiz yükseldigi için. hükümet tarafindan direkt veya endi-rekt olarak desteklenmedigimiz takdirde, ihracatimizin bu oranlarda artmasi çok zor. Gerçekçi kur politikasinda da problem var.
Kapimiza Mlit asilmaz. ‘Mutlaka zor durumda olan sirketler olabilir. Fakat, yeterli tesvik görmezseniz ona göre programlar yaparsiniz.
Bugün dis ticaret sirketlerinin aldigi riskler, politik ve pazar, riskleri çok büyüktür. Bunun mümkün oldugu kadar azaltilmasi lazim.” (Günaydin Gazetesi”ndeki açiklamalar)
“Alarm Zilleri Çalabilir”
Ram Genel Müdürü ibrahim Yazici dis ticaret acisindan 88-89 yillari için su görüsleri ileri sürdü:
‘ ihracattaki gerileme, 1988 ‘in ikinci yansinda bas/adi. Hem Eylül ve hem de Ekim rakamlari 1987 yilinin altinda. Fakat yil sonunda, yani 1988yilinin sonunda, 1987 yilina oranla yüzde 10’luk bir artis var.
1989 yilina baktigimiz zaman ise. 1988 yilinin ikinci yarisinda baslayan inis. 1989 yilinda devam edecektir. Bu durum böyle devam ederse ve yeni tesvik/er getirilmezse. 1988 yilinin altinda kalma ihtimali vardir. O zaman da alarm zilleri çalmaya baslar.
Türkiye ekonomisinin hiç bir suretle, ihracatinin bir sene evveline göre geri gitmesine tahammülü yoktur. Bu nedenle hükümetin, bir an evvel bir takim tedbirler alarak ihracattaki bu düsme egjlimini tirmanmaya dogru çe- ‘ virmesi gerekir. “(Günaydin Gazetesi’ndeKi açiklamalar) “Ihracat Tikanma Noktasinda”
Türkiye Dis Ticaret Dernegi (Türktrade) Baskani Mustafa Süzer in. dis ticaretle ilgili degerlendirmesi söyle:
“Türkiye’nin 1988 yilinin ilk sekiz ayindaki ihracati 7.1 milyar dolar oldu: buna göre yillik ihracat rakami asagi yukari 1.1 mi/yar dolar düzeyinde gerçeklesecek. Bunun, baslangiçta hedeflenen 12.5 milyar dolarlik rakamin gerisinde kalmasi bir yana. ihracat atiliminda ciddi bir tikanma noktasina geldigimize isaret etmesi çok anlamlidir.
Meseleyi kisa ve uzun vadeli iki program çerçevesinde ele alabiliriz. Kisa vadede söylenebilecek tek sey. kaldirilan tesviklerin etkisini telafi edecek bir ihracat kredi ve sigortasinin gelistirilmesidir. Orta ve uzun vadede ise daha organik, daha kalici tedbirlerin en vazgeçilmez olani, dis ticaretin bir bütün olarak ele alinmasi ve ithalatin ihracati destekler nitelikte planlan-masidir.
Mevcut sartlar içinde ihracatimizin gelecegi hakkinda fazla iyimser degilim. Evet. ihracatimiz her seye ragmen artacaktir: ama dilegimiz bu artisin ülke potansiyeli ile uyumlu olmasidir.” (Günaydin Gazetesi’ndeki açiklamalar)
Hedeflere Ulasmak Çok Güç
Enka Pazarlama Genel Müdürü Serif Egeli, bu sartlarda ihracatin bu yil belirlenen hedeflere ulasmasinin çok güç oldugunu belirterek, sunlari söylemektedir:
Her sene basinda büyük ihracatçi tirmalar yila üçte bir hazir siparisle girerlerdi Bu yil tesviklerin yeterli olmamasi nedeniyle mal satamiyoruz Su anda hazir siparis yok denecek düzeyde, ihracat meselesi, ciddi bir biçimde ele alinmalidir (Sabah Gazetesi 12.1.1988)
Kaya Erdem beyin istifasi, imren Aykut hanimin isviçre’deki papatya gezisindeki maceralari falan derken ihracat isi güme gidiyor.
Önümüzde mahalli idare seçimleri furyasi da bugüne kadarki hatalarina uzenne tüy dikince ne olacak?..
Hic de iyi seyler olmayacak.
ihracat bir kere aksamaya baslar ise. toparlamak büyük kaynak ve zaman harcamasini gerektirir.
Bu konu Turgut Ozal’in en hassas oldugu konudur. Telas arasinda belki olumsuz gelismeleri fark edemiyor
Binlerinin gerçegi Basbakana duyurmalarinda büyük yarar vardir.
p>

 

Sende yorum yap