Ocak-Eylül 1996 Sermaye Hareketleri

, , Sende yorum yap

(Cari işlemler dengesi acaba korkulduğu kadar açık vermeyecek mi?)

Ödemeler dengesi, ülkenin "döviz bilançosunu" gösterir. Ödemeler dengesi (bilançosu) iki bölümden oluşur. Birinci bölüm cari işlemler hesabidir.

Önemli olan bu hesabın gelişmesidir. Çünkü bu hesap olağan döviz giriş çıkışlarını gösterir. Dış borç faiz ödemeleri dahil (ana para ödemeleri hariç) tüm döviz giriş çıkışları arasındaki açık veya fazlalık bu hesaptan izlenir.

Türkiye'de alışılagelen her ayin cari işlemler dengesi hesabının bir ay sonra açıklanmasıdır. Fakat bu yıl ithalat-ihracat rakamlarının temin edilemediği gerekçe gösterilerek yılın son aylarına gelindiği halde cari işlemler dengesinde ne olup bittiği bilinememektedir.

Ödemeler dengesi (bilançosu) tablo-sunun ikinci bölümü "Sermaye Hareketleri Hesabi (dengesi)dir. Bu hesap, olağan dışı (yabancı sermaye, kısa ve uzun vadeli kredi) döviz/giriş çıkışlarını gösterir. Bu döviz giriş ve çıkışları ile cari işlemler hesabındaki açık kapatılır. Açık fazla ise, sermaye hareketleri girişine daha fazla ihtiyaç duyulur.

İhtiyaçtan fazla sermaye hareketi girişi olur ise, bu fazlalık döviz rezervine eklenir. Sermaye hareketi ile ihtiyacın altında net döviz girişi olur ise açık, rezervlerden ekleme yapılarak karşılanır.

•  *

Merkez Bankası ocak-eylül dönemi sermaye hareketlerini açıkladı.

Dikkat buyurunuz: Cari işlemler hesabındaki açığı bilmiyoruz. Ama bu hesabın kapatılması için nasıl bir sermaye hareketi gerçekleştiği açıklanıyor.

Burası çok önemli: Sermaye hareketi için esasi değil. Sonucu… Sonuç belli "saik" belirsiz.

Tahmin şu: Bu yıl ithalat ile ihracat arasındaki fark büyüdü. Bu nedenle cari işlemler hesabi 9 ayda en az 7-8 milyar dolar ve de belki de 10 milyar dolar açik verdi… Eeee… Bu kadar açık var ise, bu açığı kapatacak bir net sermaye hareketine ihtiyaç var.

Sayın okuyucularıma Merkez Bankası’nın açıklamalarını vermeden, özet olarak geçen iki yılın 9 aylık ödemeler dengesi tablosuna açıklanan rakamları ekleyerek bir özet tablo vereyim. (Tablo 1)

Bu tablonun alt bölümünde 1996  Sermaye hareketleri rakamları var. Üst bölümünde cari işlemler hesabi ile ilgili rakamlar bilinmiyor..

Tablo şaşırtıcı: Söyle ki, 1996 yılının ilk 9 ayında net 7.590 milyon Dolarlık sermaye girişi olmuş. Bunun 5.370 milyon Dolarlık kısmı resmi rezervlere eklenmiş. (Tabloda resmi rezerv rakamları karşısındaki eksi işareti net rezerv eklemelerini işaret eder.) Demek ki, fiili olarak cari istemler açığı ilk 9 ayda 2 milyar dolar ile, 2.5 milyar dolar arasında… Bu inanılacak bir şey değil… Ama rakamlar bunu gösteriyor.

Simdi de sayın okuyucularıma ilk 9 aylık sermaye hareketleri ile ilgili olarak Merkez Bankası Başkanlığı’nın resmi açıklamalarını daha detaylı biçimde vereyim.

Sermaye hareketleri

1-  Doğrudan yatırımlar

Geçen yıl ocak-eylül döneminde 408 milyon ABD Doları olan doğrudan yatırım girişleri (net) bu yıl ayni dönemde önemli bir değişme göstermemiş ve 440 milyon ABD Doları’na ulaşmış.

2- Portföy yatırımları

1995 yılı ocak-eylül döneminde 1.015 milyon ABD Doları net girişle

sonuçlanan portföy yatırımlarında, 1996 yılının ayni döneminde 1.450 milyon ABD Doları net giriş olmuş. 1996 yılının dokuz ayinda, Hazine Euroyen piyasasindan 40 milyar yen karsiligi 365 milyon ABD Doları, Sa-murai piyasasından 75 milyar yen karşılığı 685 milyon ABD Doları, Eu-ro mark piyasasından 1.150 milyon Alman Marki karsiligi 770 milyon ABD Doları tutarinda ve Avrupa piyasasinda 500 milyon ABD Doları tutarinda tahvil ihraci yoluyla ayrıca bankacilik sistemi de 60 milyon ABD Dolan tutarında ticari senet (commercial paper) karşılığı kredi sağlamış. Öte yandan, tahvil ihracı yolu ile sağlanan kredilere ait geri ödemeler ise 780 milyon ABD Doları’na ulaşmış. (Tablo 2)

3-  Orta-uzun vadeli sermaye hareketleri

1995 yılı ocak-eylül döneminde 149 milyon ABD Doları çıkış ile sonuçlanan diğer uzun vadeli sermaye hareketlerinde bu yıl ayni dönemde 460 milyon ABD Doları çıkış olduğu bildirilmektedir.

a- Orta ve uzun vadeli kredi kullanımları

Geçen yılın ocak-eylül döneminde 3.034 milyon ABD Doları olan orta ve uzun vadeli kredi kullanımlarında, 1996 yılının ayni döneminde 3.000 milyon ABD Doları tutarında giriş beklemekte. 1996 yılı ocak-eylül döneminde, Hazine AKSKF, Dünya Bankası, OECF VE KFW'den toplam olarak 450 milyon ABD Doları civarında, Kamu Ortaklığı idaresi ise 100 milyon ABD Dolan tutarında kredi sağlamış. Ticari bankaların yurt dışından doğrudan borçlu sıfatıyla 350 milyon ABD Doları tutarında kredi kullandığı, diğer sektörlerin (KIT ve özel sektör) kullanımlarının ise ayni dönemde 2.100 milyon ABD Doları olacağı tahmin edilmekte.) (Tablo 3)

b- Kredi mektuplu döviz tevdiat hesapları

Geçen yılın ocak-eylül döneminde net olarak 1.176 milyon ABD Doları artış gösteren kredi mektuplu döviz tevdiat hesabının (Dresdner hesabi) bu yılın ayni döneminde 1.040 milyon ABD Doları artış gösterdiği tahmin edilmekte.

c- Anapara geri ödemeleri

1995 yılın Ocak-Eylül döneminde 4.359 milyon ABD Doları tutarında gerçeklesen orta ve uzun vadeli dış borç anapara ödemesi, 1996 yılının ayni döneminde 4.500 milyon ABD Doları civarında gerçekleşmiştir: (Tablo 4)

4-  Kısa vadeli sermaye hareketleri

1995 yılı Ocak-Eylül döneminde 4.623 milyon ABD Doları kısa vadeli sermaye hareketlerinin (net) 1996 yılının ayni döneminde 6.160 milyon ABD Doları'na ulaşacağı tahin edilmekte. Bu artışta varlıklar kalemindeki 1.900 milyon ABD Dolarlık azalış ve yükümlülüklerdeki 4.260 milyon ABD Doları artış etkili olmuştur.

Geçen yıl ocak-eylül döneminde 3.964 milyon ABD Doları artış gösteren kısa vadeli yükümlülükler kaleminde, bu yıl ayni döneminde 4.260 milyon ABD Doları artış gözlenmiştir. Sağlanan krediler kaleminde 1996 yi-linin ocak-eylül döneminde yurt dışından sağlanan kısa vadeli nakit döviz kredilerindeki artışın geçen yıla göre büyük ölçüde yavaşladığı buna karşın artan ithalat paralelinde, ithalatın finansmanı amacıyla sağlanan ticari kredilerde önemli artışlar olduğu gözlenmiştir. (Tablo 5)

C- Resmi rezervler

Bu gelişmeler sonucunda 1996 yılının Ocak-Eylül döneminde resmi rezervlerde 5.370 milyon ABD Doları artış olmuştur.

Özetle, 1996 yılının dokuz ayinda geçen yılın dokuz ayına göre sermaye hareketleri bölümünde,

Doğrudan yatırımların (net) hemen hemen ayni düzeyde kaldığı,

Kısa vadeli sermaye hareketlerinde (net) bu yılın dokuz ayında bankaların ve diğer sektörlerin yurtdışından sağladığı kısa vadeli döviz kredilerindeki artışın geçen yılın ayni dönemine göre büyük ölçüde yavaşladığı buna karşın artan ithalat paralelinde, ithalatın finansmanı amacıyla sağlanan ticari kredilerde önemli artışlar anlaşılıyor,

Portföy yatırımları (net) kalemlerindeki artış büyük ölçüde Hazine'nin yurtdışından tahvil ihracı yolu ile borçlanmasından kaynaklanmış,

Bankaların döviz mevcutlarında 1.8 milyar ABD Doları azalma beklenirken, resmi rezervlerde 5.4 milyar ABD Doları artış gerçekleşmiş.

Gel de bunlara şaşırma… Ama ne yaparsın burası Türkiye abicim…. Burada olmaz olmaz…

 

Ödemeler dengesi (Milyon $)

(Tablo1)                                                                                  Ocak-Eylül

                                           1996                    1995                      1994

Cari işlemler dengesi              –                     -111                     2.289

Dış ticaret dengesi                –                   -8.933                    -3.124

İhracat-FOB                         –                   15.501                    12.697

   • Mal ihracati-FOB                –                   15.244                    12.472

   '• Transit ticaret                   –                      257                       225

İthalat (FOB)                        –                  -24.434                   -15.821

Mal ithalati-CIF                    –                  -24.604                   -16.257

Altın ithalatı                      –                   -1.081                      -340

Transit ticaret                  –                     -226                      -199

Navlun-sigorta                       –                    1.447                       975

Görünmeyenler dengesi            –                    5.302                     2.966

Görünmeyen gelirler              –                   12.190                     8.617

Turizm                              –                    3.955                     3.241

Faiz gelirleri                     –                    1.024                       595

Diger                            –                    7.211                     4.781

Görünmeyen giderler              –                   -6.888                    -5.651

Turizm                           –                     -704                      -690

Dış borç faizi                   –                   -3.139                    -2.764

Diğer                            –                   -3.045                    -2.197

Karşılıksız transfer             –                    3.620                     2.447

Özel gelirler                    –                    2.747                     1.162

İşçi dövizi                      –                    2.667                     2.093

Bedelsiz ithalat                 –                       80                       693

Özel giderler                    –                        –

Resmi transfer (Net)             –                      873                       285

Sermaye hareketleri          7.590                    5.771                    -4.002

Yabancı sermaye                440                      271                       302

Portföy yatirimlari             1.450                    1.015                     1.062

Uzun vadeli sermaye           -460                     -140                      -725

Kredi kullanımı                3.000                    3.037                     2.447

Dış borç anapara            -4.500                   -4.358                    -4.070

Dresdner                       1.040                    1.181                       898

Kısa vadeli sermaye          6.160                    4.625                    -4.641

Varlıklar (Net)                1.900                      661                     2.096

Verilen krediler               150                      404                        10

Bankaların rezervi ve diğer  1.750                      257                     2.086

Yükümlülükler (Net)          4.260                    3.964                    -6.737

Sağlanan krediler            3.600                    3.612                    -6.719

Mevduatlar                     660                      352                       -18

Resmi rezervler             -5.370                   -8.711                      -192

 

(Tablo 2)                                             1995                               1996

                                                   Ocak-Eylül                       Ocak-Eylül

Portföy yatırımları                                 1.015                                1.450

Tahvil Ihr. yol. ile sag. Kd. (Net)                   130                                1.600

Sağlanan                                            1.390                                2.380

Geri ödenen                                        -1.260                                 -780

Menkul yatırımları (Net)                              885                                 -150

 

(Tablo 3)                                           1995                               1996

                                                 Ocak-Eylül                        Ocak-Eylül

Orta ve Uzun Vad. Krd. Kul.                        3.034                               3.000

Kamu sektörü (Merkez Bankası dahil)                   517                                 550

Ticari bankalar                                      144                                 350

Diğer sektörler (ÖzelSekt. ve KIT'ler)             2.373                               2.100

 

(Tablo 4)                                           1995                         1996

                                                 Ocak-Eylül                   Ocak-Eylül

Dış borç anapara ödemeleri                         4.359                        4.500

Ticari bankalar                                      221                          300

Diğer sektörler (ÖzelSektr. ve KiT'ler)            2.024                        1.700

 

(Tablo 5)                                           1995                         1996

                                                 Ocak-Eylül                   Ocak-Eylül

Kısa vadeli sermaye hareketleri (Net)              4.623                         6.160

Varlıklar (Net)                                      659                         1.900

Verilen krediler                                     404                           150

Banka rezervi ve diğer varlıklar                     255                         1.750

Yükümlülükler (Net)                                3.964                         4.262

Sağlanan krediler                                  3.612                         3.600

Mevduatlar                                           352                           660

 

Sende yorum yap