Ocak ayı fiyat artışları tek başına başarının veya başarısızlığın göstergesi olamaz

, , Sende yorum yap

Bugün çok kisi merakla ocak ayi enflasyonunu gösterecek endeks sayilarinin açiklanmasini bekliyor. Ocak ayinda Toptan Esya Fiyatlari ile Tüketici Fiyatlari endekslerindeki artis oraninin düsük çikmasi, moralleri yükseltecek. Yüksek çikmasi moralleri bozacak. Tek basina bir aylik enflasyona bakarak istikrar tedbirlerinin basarisi hakkinda tahminde bulunulamaz.
Bugün açiklanacak oranlari degerlendirebilmek için sayin okuyucularima bazi tablolar verecegim. Hükümetin hedefi:
• 2000 yili sonunda TEFE (Toptan Esya Fiyatlari) yillik artis oraninin yüzde 20’ye;
• TÜFE (Tüketici Fiyatlari) yillik artis oraninin yüzde 25’e indirilmesidir.
2000 yili ocak ayinda bu hedeflere ulasabilmek için, aylik fiyat artis oranlarinin düsürülmesi gerekir.
• 1999 yili Ocak ayinda TEFE (Toptan Esya Fiyatlari) yüzde 3.6 oraninda artmisti ama, yillik artis da 62.9 olmustu.
• 1999 yilinin Ocak ayinda TÜFE (Tüketici fiyatlari) yüzde 4.8 oraninda artmisti ama, yillik artis da yüzde 68.8 olmustu. Demek ki, 2000 yili Ocak ayi artis oranlarinin ve daha sonraki aylarin artis oranlarinin geçen yilin aylik artis oranlari-
nin altinda kalmasi gerekiyor.
Ekonomist Dergisi’nin 9 Ocak 2000 tarihli sayisinda Orhan Karaca, geçmis on yilin aylik ortalama fiyat artis oranlarini hesaplayarak önce, fiyat artislarinin yil içindeki inis, çikis çizgisini belirledi. Sonra da bu çizgiye göre, yil sonunda yüzde 20’lik ve yüzde 25’lik enflasyon hedeflerinin tutturulabilmesi için her ay fiyatlarin en fazla ne kadar artabilecegini hesapladi.
Orhan Karaca’nin izni ile çalismasini tablolastirdim. Çizimini yaptim. Bu yazinin altinda sayin okuyucularima sunuyorum.
Bu çalisma yil boyu yararlanilabilecek bir “enflasyon programi”dir.
Gelelim bir baska çalismaya. Iktidatçi Faruk Türkoglu, 31 Ocak 2000 tarihinde
Sabah’da Ocak 2000 enflasyon tahminini yapti.
Tüketici fiyatlarinda yüzde 2.7 ile 3.7 arasinda, toptan esya fiyatlarinda yüzde 2.7 ile 3.6 arasinda tahminler ortaya koydu. “Yüzde 3 fiyat artisi ekonomiyi yüreklendirir” dedi.
Faruk Türkoglu’nun çalismasindan yola çikarak ben de sayin okuyucularima, Tüketici Fiyatlari Endeksi ile Toptan Esya Fiyatlari Endeksi’nin yapisini vermek istedim.
Her endeks hangi mallari veya sektörleri kapsiyor? Her mal ve sektörün açiklanan fiyat artis oranindaki payi nedir? Bunlar bilinir ise, fiyat artislarini iyi anlamak mümkün olabilir.
Örnegin Toptan Esya Fiyatlari Endeksi’nin özel imalat sanayiinin agirligi yüzde 52.9 iken, kamunun agirligi yüzde 18.2’dir.
Örnegin 1999 yilinin 12 ayinda toptan esya fiyatlari genel artis orani yüzde 62.9’dur ama, kamunun belirledigi mal ve hizmetlerin fiyatlari yüzde 117.7 oraninda artarken, özel sektörde fiyat artisi yüzde 48.4’de kalmistir. Demek ki, kamu zamlarinda frene basmak toptan esya fiyatlarindaki artis oranini azaltabilir. Ayni sekilde Tüketici Fiyatlari Endeksi’nin yapisina bakalim: Gidanin endeksteki agirligi yüzde 31 ve de kiranin yüzde 25, buna karsilik ev esyasinin yüzde 9’dur. Demek ki, gida fiyatlarindaki artis, kiradaki artis, Tüketici Fiyatlari Endek-si’ni daha çok yükseltir. Veya tek basina gidadaki artisin yavaslamasi, fiyatlarin geriledigi izlenimini verebilir.

 

Sende yorum yap