Ne bozuldu, ne düzeldi?

, , Sende yorum yap

Su günlerde genel bir gevseme var “-Oh: oh…Isler düzeldi…Bu hükümet basarili oldu…” diye düsünenler çogunlukta.
Dün Izmir’li bir isadami bana sordu: “-Ekonomiyi batiran bir hükümet, batirdigi ekonomiyi biraz düze çikarinca, ba-sariii sayilabilir mi? Bu basari için alkislanabilir mi?”
***
Simdi iyimser bazi okuyuculanm, “bütün dünyada benzer seyler olabilir”…diyecekler.
Bakiniz masamin üzerinde 5 Agustos 1994 tarihini tasiyan IMF Memorandum isimli yayin duruyor.
Dokuzuncu sayfasini açiyorum. IMF ile “stand-by” anlasmasi imzalayan ülkelerin isimleri var.
Isimleri birlikte okuyalim:
31 Mayis 1994 tarihi itibariyle IMF ile stand-by imzalamis ülkeler
Cezayir Macaristan
Bulgaristan Kazakistan
Kamerun Lotviya
Orta Afrika Litvanya
Çat Moldova
Kongo Nijerya
Ekvator Panama
El Salvador Romanya
Estonya Senegal
Gabon Vietnam
Gelecek ay Türkiye’nin de ismi bu listeye girecek…Simdi söyleyiniz bakalim, “IMF ile stand-by anlasmasi imzalamak” bir ülke için seref verici bir sey mi? Hangi ülkelerin listesine giriyorsunuz? Kimler seviyesine düsüyorsunuz. Kaç okuyucu Çat’in yerini bilir? Senegal ile Türkiye’nin ayni listede olmasi Türkiye’ye ne kazandirir?
***
Listede Türkiye adini gördügümüzde, “-Oh ne kadar iyi oldu. Biz de IMF ile anlasma yaptik” diye sevinecekmiyiz?
Son bir yilda uygulanan ekonomik politikalarin ülkeyi ne hale getirdiginin bir baska göstergesi milli para degerindeki düsme. IMF’nin ayni yayininin arkasinda baslica ülkelerin milli paralarinin degerinin aylik ve yillik dönemler itibariyle ABD Dolari ve SDR karsisindaki degisimi veriliyor.
Ancak IMF’nin tablosunda Türk Lirasi’nin Mayis 1993-Mayi 1994 aylari degisimini gösteren oran bizim bildigimizden farkli hesaplanmis.
1994 yili mayis ayi sonunda Londra spot piyasasinda ABD Dolari karsiligi degeri 31.211 lira olarak gösteriliyor. 1993 Mayis ayinda bu rakam 10.012 Türk Lirasi. Bu durumda- deger kaybi bizim klasik hesaba, göre 31.211/M.012 hesabi ile yüzde 211’dir.
Halbuki IMF söyle yapmis: 10.012 rakamini 31.211 rakamina bölmüs 32.08 çikmis. Bunu 100.0 rakamindan düsmüs. 77.92 rakami ortaya çikmis. IMF bir yilda Türk Lirasi’nin deger kaybi yüzde- 77.92’dir diyor.
Bu hesap sekli size ters gelebilir. Ben bunu Gazi Erçel’den ögrendim. Gazi Erçel IMF’nin, milli para biriminin bir andaki degerini 100 kabul ederek, deger kaybi ve devalüasyon hesaplarini bu sekilde yaptigim bana anlatti.
Simdi, IMF’nin bu hesabina göre bakalim, Türk parasi bir yilda yüzde 77.92 deger kaybederken baska ülkelerin paralari ne olmus
Mayis 1993-Mayis 1994 arasindaki dönemde ülke paralarinin degerindeki degisim
Yillik degisim yüzdesi
Almanya -2.83
Japonya 2.34
Ingiltere -3.11
Fransa 4.12
Isviçre 2.00
Avusturya -2.77
Belçika ^3.01
Danimarka -5.15
Finlandiya -0.50
Yunanistan -10.39

Izlanda -10.82
Irlanda -3.04
Italya -7.45
Hollanda -2.80
Norveç -5.11
Portekiz -10.07
jspanya -6.39
Isveç -7.23
Türkiye -77.92
Kanada -8.41
Avustralya 6.74
Yeni Zelanda 9.44
Arjantin 0.93
Brezilya -97.62
Meksika -6.19
Venezüella -47.27
Çin -33.62
Honkong -0.03
Hindistan 0.03
Endonezya -3.53
Kore -0.62
Malezya -0.83
Filipin 0.48
Singapur 4.83
Tayvan -4.47
Tayland -0.32
G.Afrika -12.57
Kaynak: IMF Memorandum, July 5. 1994
Demek ki Türkiye milli parada deger kaybinda son 12 aylik dönemde dünya sampiyonu olamamis ama, Brezilya’nin ardindan ikinci durumda. Brezilya parasi yüzde 97 deger kaybetmis, Türkiye-parasi yüzde 77 deger kabetmis. Üçüncü, yüzde 47 ile Venezüella.
Bu tabloya bakiniz. Hal-i pür melalimize aglayiniz. ..Bu duruma bizi kim düsürdü? Kim bizim ekonomiyi kurtariyor? Nasil kurtardi? Kurtulduk mu? Siz karar veriniz…
Sunu da düsününüz? Biz ne oldu da bu kadar kötü duruma düstük. Parayi bu kadar düsürmenin karsiliginda ne kazandik? Yapisal bir degisim mi gerçeklesti? Ihracatimiz mi artiyor? Dövizimiz olmadigi için, rezervleri harcamamak için mi paramizin degeri bu kadar düstü? Bu sorulara da lütfen cevap arayiniz

 

Sende yorum yap