Müesseseler yaşamalı

, , Sende yorum yap

Ekonomi müesseselerden olusuyor. Kapitalist sistemin sagligi için basarisiz olan müesseselerin tasfiyesi sart. Tasfiye, kaynaklarinin rasyonel kullanimina ve saglikli üretimine yol açar. Geliniz görünüz ki, Türkiye’de ekonomiyi sirtlayan müesseselerin sayisi az. Bunlarin “yapisal sorunlara degil” de “yönetim hatalarina dayali” biçimde çökmeleri ekonomide zaafiyet yaratir.
Güçlü ekonomilerde de kötü yönetim nedeniyle bir müessese sorunlarla karsilastiginda ve hatta iflas ettiginde, müessese yok olmuyor. Müessese fiziki varligini sürdürüyor. Sahibi ve yöneticileri batiyor.
Türkiye’de ise kötü yönetim nedeniyle bir müessese sorunla karsilastiginda, sahibi ve yöneticileri müesseseyi birakip kaçiyor. Müessese fiziki varligini sürdüremiyor. Veya sürünmeye basliyor. Sahiplerine ve yöneticilerine birsey olmuyor.
Bankalarla bu böyle olmustur, sanayi kuruluslarinda bu böyle olmustur. Bu model Türkiye’de benimsendiginden, kamuoyunda her sorunlu müessesenin fiziki ve mali batisi beklenir hak gelmistir; Batan müesseselerin ekonomiye dogrudan ve dolayli ne zarar verdigi, batarken pesinden neleri sürükledigi, istihdam açisindan, mali açidan ne yaralar açtigi, bu yaralarin onarilmasi için ödenecek paralann kimin cebinden çikacagi hiç düsünülmüyor.
Simdi önümüzde Interbank olayi var.
Interbank, hatali yönetimin kurbani olarak zor duruma düstü. Interbank’in son sahibi Cavit Çaglar ama, Interbank Türkiye ekonomisinin bir “müessesesi” 1888 yilinda kurulmus, Türkiye’nin en eski üçüncü bankasi. Türkiye’de 33 subesi var.
Bu noktada Türkiye ekonomisi bakimindan bir seçim söz konusu:
(1) Madem ki, son sermaye grubu bu bankayi hatali yönetim nedeniyle zor duruma getirmistir, bu banka tasfiye olunup, yok edilmelidir.
(2) Son sermaye grubu bankayi hatali yönettiginden zor duruma sok-
mustur. Sorumlular cezalandirilmali,
bunlarin zararlarini karsila-
mali, ama bu banka bir “müessese
olarak yasamini sürdürmelidir.
Bankanin sorunlarinin bu müesseseleri sarsmamasi gerekir.
Unutulmamalidir ki, Türkiye’de sanayi Ve banka kuruluslari birbiri ile karsilikli münasebetde ileri noktaya ulasmistir. Bir müessesenin ayaginin sürçmesi, çok sayida müesseseyi, sanayi kurulusunu, bankayi da etkilemektedir.
Bu nedenle zora düsenleri “batsin batacagi var ise” diyerek “münferit hadise” seklinde degerlendirmek hatali olur.
Interbank, su veya bu nedenle, su veya bu sekilde gitti. Bankalar hastanesinde müessese olarak sagligina kavusturulup, kendi ayaklan üzerinde durur hale geldikten sonra bir baska sermaye grubunun yönetiminde faaliyetini sürdürmesi beklenir.
Simdi hedef, bankadaki sarsintinin grubun sanayi kuruluslarini güç duruma düsürmemesine çalismak olmalidir.
XXX
Sorular
Interbank’in Tasarruf Mevduati Sigorta Fonu’na ne sartlarla devredildigi açikliga kavusmadi. Bu nedenle kamuoyunda tereddüt yaratildi. Gumhuriyet’de Tarik Yilmaz, yanit bekleyen sorulan alt alta siralamisti.
9 Ocak 1999 tarihli Cumhuriyet’in ekonomi sayfasinda yayinlanan Tarik Yilmaz’in sorularina ben yanit bulamadim. Sorularin yanitini belki bir bilen vardir diyerek aynen yayinlayacagim. Sorularin yanitini ögrenirsem okuyucularima onlan da aktaririm.
Tarik Yilmaz’in Cumhuriyet’de yayinlanan sorulan sunlar:
• Bankalar Yasasi’nin 64. maddesi geregince yönetimine el konan In-terbank’ta neden iflas prosedürü isletilmedi? Neden ölü bir banka diril-tilmeye çalisiliyor? (Bankalar Yasasi madde 68)
• Neden bankanin sahiplerinin malvarligina ihtiyati haciz konulmadi? (Bankalar Yasasi M. 69)
• Fona geçmesinden birgün önce Çaglar’in ortak oldugu Etibank’in hisselerinin Medya Holding’e devri
ve NTV’nin Dogan Grubu’na satisi
Dogru olan “müessesenin yasamasi”dir.
Interbank’in bir özelligi var. Bu bankanin son sermaye grubu, Türkiye’de bugün, büyük bir üretim gücünü temsil ediyor.
Bankanin güç duruma düsmesi,
dogrudan ve dolayli biçimde, bankanin son sermaye grubunun sahip oldugu sanayi kuruluslanni (müesseselerini) olumsuz etkileyecege benziyor.
Politik tercihleri, konusma stili, davranislari nedeniyle Cavit Çaglar’i sevenler var, sevmeyenler var.
Sevilsin sevilmesin, grubun lideri olarak Cavit Çaglar’in tasidigi büyük bir sorumluluk var. Cavit Çaglar, isim olarak Interbank ile sanayi kuruluslari arasindaki bagin simgesi halinde.
Bu nedenle Interbank’daki sorunlu durumun, sanayi bölümüne bulastirilmasi sadece grup bakimindan degil, Türkiye ekonomisi bakimindan da kötü sonuçlar ortaya çikarir.
Sanayi grubundaki kuruluslar, kendi üretim dallarinda, yatirim, teknoloji ve pazar bakimindan lider durumunda.
Iç pazarda degil, dis pazarda da ürünleriyle yer edinmis, isim yapmis müesseseler neden durdurulmadi?
•Hükmetin kurulmasinin pazar-tesi gününe ertelenmesi, Maliye Bakani Zekeriya Temizel’in vekâleten yürüttügü Hazine’den sorumlu Devlet Bakanligi’ni Basbakanliga birakmasinin nedenlerinden biri Interbank’in sorumlulugunu almama istegi olabilir mi?
• Bankanin fon kapsamina alinmasiyla banka mi, banka patronu mu, tasarruf sahibi mi kurtuldu?
• Bankanin aktifinde hiçbir likit kiymet kalmadigi ve bankanin ak-tifindeki ana kalem olan kredilerin grup tarafindan kullanildigi dogru mu?
• Fon, Interbank’in mülkiyetini ne zaman devralacak?
• Fon, Türkbank’a 500 milyon dolar, Bankekspres’e 200 milyon dolar aktardi. Interbank için ne kadar kaynak aktanlacak?
• Fonun kaynaklarinin tüketilmesi durumunda yasal olarak Merkez Bankasi’ndan avans alabiliyor. Fonun kaynaklarinin bitirilmesinden sonra sira Merkez Bankasi kaynaklarina mi gelecek?
Bu sorular cevaplanir ise, hatali bekleyisler, yanlis degerlemeler ortadan kalkar. Atesi kisa sürede söndürmek imkani dogar. Aksi halde yangin büyür.

 

Sende yorum yap