Merkez Bankası ne yapıyor?

, , Sende yorum yap

Merkez Bankasi’nin toplam kredilerinden kamunun kullanimi % 77.6’ya yükselmistir.
Merkez Bankasi’nin toplam kredilerinin % 74’ünü Hazine kullanmaktadir.
1983 yili sonunda Merkez Bankasi’nm toplam kredileri içinde kamu kredilerinin payi % 52 ve Hazine’nin kullandigi kredilerin payi % 27.5 idi.
Merkez Bankasi kredilerinin giderek tamamina yakin kisminin kamuca kullanmasi, Merkez Bankasi’nin sadece Hazine’nin finansman ihtiyacini karsilayan bir kurulus haline gelmesi çok önemli, çok tehlikeli bir gelismedir.
Merkez Bankasi Toplam Kredilerinden Kamu’min, Hazine’nin
Aldigi Paydaki Gelismeler (Milyar TL. olarak) 23.5.1986 27.12.1985 28.12.1984 30.12.1984
Toplam Krediler 1.304 1.183 1.204 1.226
Kamu Kredileri 1.013 878 755 642
(Hazine Finansmani) 965 781 467 338
Merkez Bankasi, (hazine’nin bankasi) degil, (bankalarin bankasidir). Merkez Bankasi, ülkenin para-kredi politikasini nitelik ve nicelik yönünden düzenleme sorumlulugunu tasimaktadir. Merkez Bankasi bu sorumlulugu dogrultusunda faaliyet gösterir ise,
– Ülkede enflasyonist veya deflasyonist gelismeler zamaninda önlenir, istikrar saglanir.
– Kredilerin ekonominin yararina, gelismeyi hizlandiracak alanlara kaymasi, yatirimlarin gelismesi, üretim artisinin sürdürülmesi mümkün olur.
– Ülke parasinin degeri korunur.
– Ülkenin döviz dengesi, programlanan sinirlarda gerçeklesir.
– Banka sisteminin dengeli gelismesi mümkün olur, bankalarin güvenilir ve güçlü müesseseler haline gelmeleri saglanir.
Halbuki, Türkiye’de Merkez Bankasi yönetimi, yönetimde görev alanlarin yeteneklerine, tecrübelerine ve becerilerine ragmen. Bankanin esas sorumluluk alaninin disina itilmektedirler.
Yönetimden beklenen, Hazinenin kisa dönemli Türk Lirasi ve Döviz talebinin karsilanmasidir.
Kisa dönemde Hazine’nin Türk Lirasi ve Döviz ihtiyacini karsilama çabalarinin ortaya çikardigi “pahali faturanin” ülkenin para-kredi politikalari ve para-kredi sistemindeki tahribatini Hazine yetkilileri görememekte, Merkez Bankasi yönetimi ise bunu kimseye anlatamamaktadir.
Merkez Bankasi’nin elinde ekonominin yönlendirilmesi için (mutlaka kullanilmasi gereken) bir takim (araçlar ve yetkiler) vardir. Bunlarin önemlileri sunlardir:
– Merkez Bankasi (faiz oranlariyla) ekonomiyi etkileme sansina sahiptir.
– Merkez Bankasi (mevduat kanuni karsilik oranlariyla kisa sürelerde oynayarak) banka sisteminin kaynaklarini ekonomi yararina yönlendirme imkanina sahiptir.
– Merkez Bankasi (mevduat kanuni karsiliklari orani ile birlikte kullanilmak sartiyla) reeskont faizlerini ayarlayarak kredilerin sektörler arasinda dagilimini degistirme gücünü elinde bulundurmaktadir. – Merkez Bankasi (faiz-reeskont oranlari, kanuni karsilik hadleri ve faiz iadesi sistemlerini) birlikte düzenleyerek öncelikli sektör veya yörelerde veya imalat konularinda yatirimlari harekete geçirmek imkanina sahiptir.
– Merkez Bankasi, faiz politikasini bilinçli sekilde degerlendirerek, halkin tasarruflarinin, bankalarin kaynaklarinin (istenilmeyen yatirim alanlarina kaymasini – örnegindövize baglanmamasini) saglayacak yetkiye, güce sahiptir.
– Merkez Bankasi, bankalardaki gelismeleri yakindan izleyerek, ekonomide agirligi olan sektörde, bazi bankalarin sorumsuzca yönetimini ve giderek büyüyen riskler altina girmelerini önleme yetki ve imkanini elinde bulundurmaktadir.
Halbuki, Merkez Bankasi yönetiminden bugün istenilen seyler sunlardir:
I- Hazine’nin kisa vadeli Türk Lirasi kaynak açigini kapatmak için:
a) Merkez Bankasi kredilerinin % 80’e yakin kisminin Hazine’-ye yönlendirilmesi,
b) Banknot basilmasi,
c) Tahvil ve hazine bonosu yoluyla banka sisteminden kaynak temini.
II- Hazinenin döviz ihtiyacini karsilamak için:
a) Kisa vadeli döviz kredisi temini,
b) Borçlarin ana para ve faiz taksitlerinin zamaninda ödenmesi,
c) Borç yönetiminin aksatilmadan yürütülmesi. (Bankalarin bankasi) olmak zorunda olan Merkez Bankasi ile
bankalar arasindaki bag giderek kopmakta, Merkez Bankasi, herhangi bir Hazine kurulusu haline dönüsmektedir.
(Ne yapalim, biraz da böyle gitsin…) denilemez. (Oyunun kurali) , Merkez Bankasi’nin ana fonksiyonlarini yerine getirmesini zorunlu kilmaktadir. Serbest piyasa ekonomisi, para-kredi politikasi, banka sistemi ancak ve ancak Merkez Bankasi’nin (esas Merkez bankacilik fonksiyonlarini yerine getirmesi) halinde (var olur ve yürür).
• Bugünkü durumun sorumlusu (ne Merkez Bankasi mevzuati ve ne de Merkez Bankasi’nin üst yönetimidir). Sorun, Hükümetin (Merkez Bankasi) nin temel sorumluluguna (önem vermemesinden) ve (kisa dönemdeki finansman ihtiyacinin baskisindan) kaynaklanmaktadir.
Sonuçda olan ekonomiye olmakta, sorunlar giderek çözülemeyecek biçimde karmasik hale gelmektedir.

 

Sende yorum yap