Memur lojmanları

, , Sende yorum yap

TOBB için hazirlanan Mustafa Sönmez’in yönettigi aylik Ekonomik Forum isimli dergide ilginç yazilar yayinlaniyor. Forum’un 6’in-ci sayisinda Mehmet Akkiliç’in memur lojmanlari ile ilgili bir arastirmasini okudum.:
Bu arastirmada, lojmanlarin sayilan nitelikleri ortaya konuluyor. Çok tartisilan ve bütün bunlara ragmen ortada kalan bir konuya açiklik getirmede yararli olabilecek bu rakamlari sayin okuyucularima aktarmak istiyorum.
* * *
Bizim devletimizin (maalesef) dogru dürüst bir envanteri yoktur. Her kamu kurulusunda büyük bir bilgisayar parki olmasina ragmen, hâlâ kaç memurumuz var, kaç otomobil var, kaç kamyon var, ne kadar gayrimenkul var, kaç bina var bilinemez.
Tesbit edilebildigi kadari ile 298 bin 107 devlet lojmani ile 520 sosyal tesis (yazlik kamp, otel, lokanta, gazino) varmis.
Hiç süpheniz olmasin ki, bu rakamlar eksiktir. Degisik tanimlar altinda kullanilan lojmanlarin, sosyal tesislerin büyük kismi bu envanter disi kalmistir. Özellikle kamu bankalarinin KiT’lerin ve ordunun çok sayidaki lojman ve sosyal tesisi rakamlara dahil edilememistir.
* * *
Önce lojmanlarla ilgili bilgileri aktarayim. Sonra yorum yaparim. Toplam 298 bin 107′ lojmanin 183 bin 808’i genel bütçeli idarelere, 17 bin 276’si katma bütçeli idarelere, 88 bin 80’i KiT’lere ve 8 bin 973’ü de mahalli idarelere ait.
Bunlarin yüzde 26.9’u 75 metrekareden az büyüklükteki konutlardan, yüzde 43.6’si 75-100 metrekare arasinda, yüzde 26.7’si 100-125 metrekare, yüzde 2.8’i de 125 metrekareden büyük konutlardan olusuyor.
Lojmanlarin bölgesel dagilimina bakildiginda ise kalkinmada l derecede öncelikli illerde 42 bin 877 adet, 2. derecedeki illerde 28 bin 435 adet, diger illerde ise 113 bin 753 adet lojman bulunuyor. Lojmanlarin yüzde 58.7’si kaloriferli konutlardan olusurken, sobalilar ise kalan yüzde 42.3’ünü olusturuyor.
Yerlesim sistemi itibariyle bakildiginda ise yüzde 61.5’inin kampus sekimde, yüzde 38.5’inin ise müstakil oldugu görülüyor.
Lojman sayisi bakimindan ilk sirayi 57 bin 140 adet ile Milli Egitim Bakanligi alirken, onu 46 bin ile Milli Savunma Bakanligi izliyor,
KiT’ler içinde 19 bin 374 adet lojmanla ilk sirayi TCDD aliyor. Ancak TCDD lojmanlarinin yüzde 90’inin Türkiye Cumhuriyeti tarihi ile özdes, belki daha da eskilere dayanan (Özellikle Alman yapisi olanlar) olusturuyor. Çok eski ve sürekli onarim gören bu lojman-lann büyük bir çogunlugunu ise mahrumiyet bölgeleri ile kus uçmaz tren geçer yerlerdeki lojmanlar olusturuyor.
Mevcut 520 sosyal tesisin 40 bin 546 ya- tak kapasitesi bulunuyor, bu turizmde genel yatak kapasitesi içinde azimsanmayacak bir büyüklük. Bunlarin da tabi oldugu kuruluslarin dagilimi söyle: (Yatak sayisina göre).
10 bin 716’si gene! bütçeli idarelerin, 11 bin 328’i katma bütçeli idarelerin, 13 bin 339’u KiT’lerin, 2 bin 234’ü mahalli idarelerin, 2 bin 929’u ise kanunla kurulmus diger kamu kurum ve kuruluslarinin. Lojman ve
sosyal tesisler için yukarida verilen rakamlara dayali olarak genel dagilimlar söyledir:
298.107 lojmanin dagilimi (yüzde olarak)
Katma Bütçeli Daireler 5.8
Genel Bütçeli Daireler 61.6
KiT’ler 29.5
Il Özel Idareleri 3.1
Genel Bütçeli Dairelerin 183.808 lojmaninin dagilimi
(yüzde olarak)
Milli Savunma Bakanligi 25.0
Milli Egitim Bakanligi 31.0
Emniyet 15.0
Diger
Jandarma 5.5
Saglik 8.2

Katma Bütçeli Dairelerin 17.276 Lojmaninin Dagilimi (Yüzde olarak)
Karayollari 14.5
Köy Hizmetleri 17.0
DSI 25.0
Orman 8.2
Diger 35.3
KIT’lerin 89.080 Lojmaninin Dagilimi (Yüzde olarak)
TEK 14.0
PTT 7.0
TCDD 22.0
TKI 6.2
T. Demir Çelik 5.0
Ziraat Bankasi 5.1
Diger 40.7
Lojmanlarin satisi gündeme geldiginde bunlann satilip bütçeye 100 trilyon lira gelir saglanmasi hedef alinmisti.
Ilk asamada, “gürültüye getirilip” yagli-balli lojmanlardan bir kismi belli kisilere “pes-kes çekildi”. Sonra is durdu. Simdi ne olacagi belli degil.
* * *
Lojman ve sosyal tesis konusunu böyle “kim vurduya getirmeden” ciddi biçimde ele almak gerekir.
(1) Türkiye’nin belli bölgelerinde, yasam sartlan, belli kamu görevlileri için özel konut ve sosyal tesis zorunlu kilmaktadir. Maalesef bu “belli bölge” ve “zorunluluk” kavramlarini açikliga kavusturmak ve sinirlanni belirleme imkâni olmadigindan, konuyu dejenere etmek, gereksiz yerlere tasimak her zaman mümkündür.
(2) Türkiye’nin en gelismis bölgelerinde, “temsil sorumlulugu” bulunan belli kamu görevlilerine daha iyi bir konut tahsisi zorunlulugu ortaya çikabilmektedir. Bu da istismara
çok açik bir “zorunluluktur”.
* * *
Lojman ve sosyal tesisde, kamunun yükü, satin alma bedelinin ötesinde, isletme ve bakim giderlerinin agirligidir. Bütçeye esas yük getiren isletme ve bakim giderleridir.
Lojman ve sosyal tesislerin tamaminin kisa sürede tasfiye edilemeyeceginin bilincinde sunlar yapilabilir:
– Gelismis bölgelerde, özellikle Ankara, Istanbul, Izmir gibi büyük kentlerde kamunun sahip oldugu lojman ve sosyal tesislerin tamami satilabilir. Gelismis kentlerde sosyal tesis lüksüne gerek yoktur. Lojman tahsisi gerekli elemanlara lojman tahsisati verilir. Isteyen, bu tahsisatin daha üzerinde bir bedelle lojman kiralayabilir. (Yabanci sermayeli kur-luslarin Türkiye’de elemanlarina uyguladigi sistem budur.)
– Gelismemis bölgelerde, lojman temini mümkün olmayan yerlesim yerlerinde kamu lojman sahibi olmaya devam eder.
– Gelismemis kentlerde kira ile lojman temininin mümkün oldugu yerlesim yerlerinde kamu lojman sahibi olmaz. Belli tanima giren tüm kamu personeline lojman tahsisati ödenir. Kamu personeli kira ile istedigi lojmanda oturur.
– Gelismemis bölgelerde kamuya ait sosyal tesisler korunur.
– Kiyi seritlerindeki, turistik amaçli sosyal tesislerin tamami elden çikarilir. Sadece belli kisilerin, kisa sürede yararlandiklari bu tesislerin elden çikarilmasindan sonra, gerekiyor
ise, kamu personeline tatil yardimi yapilir.
Tabii ki bu benim saydiklarim zor islerdir. Kafa yormak ister. Organizasyon ister. En kestirme yol, bugünkü gibi isteyen istedigi kadar lojman yapar, sosyal tesis yapar, gücü yeten bu tesislerde, lojmanlarda yer kapar sistemidir. Veya satarsaniz hepsini, kurtulursunuz yoludur… Önemli olan dogruyu basarabilmektir.

 

Sende yorum yap