Korkunun ecele faydası var mı

, , Sende yorum yap

Libya Bakanlar Kurulu, 9 Subat 1984 tarihinde aldigi bir ka rarla, aralarinda Türk firmalarinin da bulundugu “henüz bas latilmamis, yapimi geciktirilmis ve durdurulmus” toplam 400 projeyi geri almaya karar vecdi. Türk müteahhitlerine ait top lam 182 projeyi kapsayan karar, ilk tahminlere göre, Türk mü teahhitlerin Libya’daki is hacimlerinin dörtte birini, parasal ifa de ile l milyar dolarlik kismini ilgilendiriyor.
Kesin olmayan bilgilere göre bu tasfiye karari 10.950 ko nut, 63 okul, 36 bina, 42 depo, 7 spoi sahasi, 3 hastahane, 3 klinik, l cami, l kültür sitesi, l silo, l dispanser, l süper market projesi ile 7 adet yol yapimi ve l adet telefon sebekesi projesini etkileyecek. Libya’da yaklasik 3.5 milyar dolarlik ta ahhüdü bulunan 39 Türk müteahhidi, böylece 875 milyon do lar, yaklasik 450 milyar lira tutarinda isi kaybedecek.
Gene kesin olmayan bilgilere göre, Libya projelerinin cazi besinde 120 kadar Türk müteahhitlik firmasi bu ülkeye gitti. Firmalar 140 veya 150 bin Türk isçisini Libya’ya götürdü. Bir süre sonra isler bozulunca müteahhit sayisi 98’e, isçi sayisi 40 bine kadar düstü.
Yapimi iptal edilen projelerin ve bu projeleri yürüten müte ahhitlik firmalarinin listesi incelendiginde, listede yeralan 39 Türk firmasi arasinda taninmis ve ciddi Türk firmalarinin sayilarinin azinlikta oldugu, çogunlugu, Türkiye’de de mali du rumlari iyi bilinmeyen firmalarin olusturdugu dikkati çekmek tedir.
Açik anlatimiyla, Libya “ceffal kalem” “Türklere karsi bir ha rekâta” girismemis, nedeni ne olursa olsun yürütülemeyen pro jeleri iptal listesine almistir.’
Gene açik anlatimiyla listede yer alan Türk müteahhitlik fir malarinin çogunlugu, Libya’nin iptal karari nedeniyle “kötü du ruma” düsmeyecek, tam tersine, daha baska nedenlerle “kö tü duruma” düstüklerinden, Libya’nin iptal kararindan sonra durumlari daha da ciddiyet kazanabilecektir.
Konu, iptal listesinde yer alan firmalarin ötesinde Türk eko nomisini, Türk banka sistemini ve özellikle Merkez Bankasini ilgilendirmektedir.
Serbest piyasa ekonomisinde, özel sektör kuruluslari için kâr ve zarar biribirini tamamlayan unsurlardir. Basarili isletme kâr edei, basarisiz olan, cezasini zarar ederek öder. Fakat yurt disi müteahhitlik hizmetlerinde firmalarin basarisizliklarindan ön celikle etkilenecek olan baska kisiler, baska kuruluslar vardir:
(1) Basarisiz olan firmalarin, yurt disina tasidiklari, özellikle Libya’da belli fedakarliklarla yasam savasi veren isçileri ciddi maddi ve manevi kayiplarla karsilasacaklardir.
(2) Basarisiz firmalarin durumlari, Libya’da taahhütlerini ye rine getiren Türk firmalarinin da ticari itibarlarinin zedelenme sine, kamu kesimiyle iliskilerinin aksamasina neden olacaktir.
(3) Iptal edilen projelerin avans ve kat’i teminat mektuplari nin döviz karsiliklari Merkez Bankasi’nin döviz pozisyonunu önemli ölçüde olumsuz etkileyecektir.
(4) tyi niyetle veya belli müsamahalarla adi geçen firmalara teminat mektubu veren kamu ve özel sektör bankalari çok ciddi sarsintilara ugrayacaktir.
Unutulmamalidir ki, iptal listesine giren 39 Türk firmasinin, iptal edilen 182 proje için Türk bankalarindan bundan bir, iki, üç veya dört yil önce aldiklari ve dolar üzerinden tanzim edilen teminat mektuplari imzalanirken, l ABD Dolarinin ku ru, 90, 150, 180, 250 lira idi. Libya’nin bu feminat mektupla rini nakde çevirmesi h?.!inde, Merkez Bankasi gerekli dövizi nasil karsilayacak, teminat mektubu veren kamu ve özel sektör ban kalari 500 liralik yeni kur üzerinden bu teminat mektubu kar siliklarini kimden nasil tahsil edebileceklerdir? Tahsil edileme yen teminat mektubu karsiliklari, bu mektuplari veren banka larin mali durumlarini nasil sarsacaktir. Bütün bunlar düsünül mesi, sözü edilmesi ve tartisilmasi çekinilen konulardir. Ama ne yaziktir ki, korkunun ecele faydasi yoktur.

 

Sende yorum yap