KİT fiyatlarındaki baskı kalkarsa enflasyon şahlanacak

, , Sende yorum yap

DiE’nin dün açikladigi mart ayi fiyat artis oranlarinin özelligi var. Bu özelligi vurgulamak için önce, geçen yilin ilk yansi ile, 1995 yilinin ilk 3 aylik rakamlarini toplu olarak vereyim:
Aylik Fiyat Artis Oranlan Toptan Esya Tüketici Fiyattari
1995 1994 1995 1994
Ocak 8.4 5.3 6.8 4.4
Subat 7.0 10.1 5.7 6.0
Mart 6.1 8.5 4.1 5.2
Nisan 32.8 24.7
Mayis 9.0 10.0
Haziran 1.9 0.9
Yukaridaki tabloda sunu görüyoruz: 1995 yilinin ilk üç ayindaki fiyat artislari, 1994 yilinin “kriz öncesi tirmanis dönemindeki” oranlardan önemli ölçülerde asagida seyretmiyor. Nerede ise benzer oranlarda gidiyor.
Demek ki, istikrar tedbirleri fiyat artislarini kontrol altina alamamis. Bu bir. Önümüzdeki aylardan itibaren aylik, yillik ortalama ve 12 aylik fiyat artis oranlan sasirtici olacak. Çünkü 1994 yili nisan ayinin büyük fiyat artis orani, henüz yillik ortalamalara ve 12 aylik artis rakamlarina giriyor. Mayis ayindan itibaren bu s;çrama orani hesap disi kalinca, enflasyon sasirtici biçimde düsmüs gibi görünecek ama acaba ne kadar?
Acaba, aylik fiyat artislannin önümüzdeki aylarda asagiya inme sansi var mi?
Çünkü yukarida gördük ki, ilk üç ayda artis oranlan geçen yilki çizgide. Ne olacak da önümüzdeki aylar asagiya inecek?
Bu konuyu tartismadan önce de size bir baska tablo vereyim. DiE, toptan esya fiyatlarindaki artislan, kamu kesimi tarafindan üretilen ve fiyatlandirilan mallar için ayn, öz.el kesim için ayri gruplarda izler. Sonra ikisini birlikte hesaplayip, ülke genelinde toptan esya fiyatlan artis oranini açiklar.
Simdi size bu ayrintida, 1995 yilinin ilk 3 aylik toptan esya fiyatlari artis oranlarini vereyim.
Toptan Esya Fiyatlarindaki Artis Oranlan
Toplam Kamu Öz.Sektör
Ocak 8.4 6.6 9.1
Subat 7.0 6.1 7.4
Mart 6.1 4.3 6.8
Aralik/Mart 23.1 18.0 25.2
12 Aylik 144.3 152.0 141.4
12 Ay Ortalamasi 139.5 142.2 138.4
Bakiniz bu tablo, önümüzdeki aylar için “alarm zilleri çalan bir tablo”…
1994 yili sonundan (aralik ayi sonundan) mart ayi sonuna kadar özel sektör (bütün durgunluga, talep yokluguna ragmen) fiyatlari yüzde 25.2 oraninda artirabilmis. Buna karsin, kamu kesiminin ürettigi mal ve hizmetlerdeki fiyat artis orani yüzde 18.0. Sonuçda ortalama toptan esya fiyatlan artisi aralik sonu mart sonu arasinda yüzde 23.1 oraninda… Kamu kesimi fiyatlanni ortalama oranin altinda tutuyor. Açik anlatimiyla zaranna satis yapiyor.
Neden? Çünkü “Hükümet KiT’lere fiyat artirmama emri vermis…” KiT’ler zarar da etse fiyati artiramiyor.
Böyle devam edemez. Nasil olsa, KIT’ler önümüzdeki aylarda fiyatlari ayarlayacaklar. Bakiniz o zaman ne ola-
cak.
– Geçen 3 aylik dönemde KIT ürüleri fiyatlarinda (7.2 puan) yüzde 40.0 oranindaki geri kalma, gelecek ayin toptan esya fiyatlarina bindirilecek…
– KIT ürünlerinin ucuzlugu, özel sektör girdilerinin ucuzlugu demektir. KiT’ler zamaninda zam yapsa idi, özel sektörün 3 aylik fiyat artis orani yüzde 25.2 degil, daha fazla olurdu.
Önümüzdeki aylarda KIT ürünleri -fiyatlarindaki düzeltme, özel sektörün toptan esya fiyat endekslerine de ek yük getirecek.
Ilk üç ayin gidisi ve de ilk üç ayda KIT ürünleri fiyatlanna gizlenen potansiyel enflasyon orani dikkate alindiginda, 1995 yili genelinde, yillik fiyat artisinin yüzde 70 oranina yakin degil de, yüzde 100 orani dolayinda bir yerde olusacagi görülmektedir.

 

Sende yorum yap