Kamunun yaşlı yatırımları

, , Sende yorum yap

Anadolu Ajansinin bir haberine göre Kamu kesiminde ha len sürdürülen 8 bin 904 projenin en önemlilerinden 486 adedi oh yildan önce baslamistir ve yatirimlari devam etmek tedir.
Cumhurbaskanimiz Sayin Kenan Evren, geçtigimiz hafta içinde Ankara’da, hizmete açtigi ve insaati 16 yilda tamamla nabilen Ankara Üniversitesi Tip Fakültesi’nin “Ibni Sina Has tahanesi” kamunun yasli yatirimlarinin güncel bir örnegidir. 1311 Yatakli hastahanenin açilisinda konusan Cumhurbaska nimiz, yatirimin 16 yilda tamamlanabilirlesini elestirmis “ec dadimiz Selimiye gibi bir camiyi, o günün kosullarinda 7 yilda bitirdi” demistir.
Anadolu Ajansi Ekonomi Bölümünün arastirmalarina gö re, on yildan fazla zaman geçtigi halde tamamlanamiyan önemli projelerin, 130’u ulastirma ve haberlesme, 59’u egi tim. 50’si tarim, 49’u enerji, 33’ü imalat, 17’si saglik, 12’si tu rizm, 7’si madencilik, 129’u diger kamu hizmetleriyle ilgilidir.
Devam eden yatirimlarin en eskisini Karayollari Genel Mü dürlügünün “Giresun Ayrimi, Dereli-Sebinkarahisar Yol Yapim-Onarim Projesi” olusturmaktadir. 1957 Yilinda hazir lanan l IS.kilometrelik bu yol projesinin 1986 yilinda tamam lanmasi beklenmektedir. Bugüne kadar l milyar 343 milyon lira harcanan projenin toplam maliyeti için yapilan tahmin 2 milyar 264 milyon liradir. Ankara Içme Suyu Projesi ise 20 yasina basmistir. 1965 Yilinda Yatirim Programina alinan bu projenin 2.8 milyar TL. karsiligi dis para olmak üzere 79.6 milyar liralik bir ödeme plani vardir. Yirmi yilda harcanan pa ra da azimsanamiyacak bir rakkama 28.7 milyar liraya ulas mistir.
istanbul içme Suyu Projesi ise 17 yasindadir. 1968 Yilinda l Yatirim Programina giren bu projenin, (1984 yili fiyatlariyla) 68 milyar liraya 1991 yilinda bitirilebilecegi tahmin edilmekte dir. Bugüne kadar 15.5 milyar lira harcanan bu proje için 1985
yilinda ayrilan ödenek 9.5 milyar liradir.
Yatirim Programina 1967 yilinda giren, 37 kilometre uzun lugundaki Nemrut Dagi Turistik Yollari Projesi, eger öngörül dügü gibi, önümüzdeki yil tamamlanabilirse, 19 yilda hizmete girmis olacak, bu yolu insa edenler (Bilgisayar, robot, makine kullaniminin en yogun oldugu 1970-1980’li yillarda, 12 ayda 1947 metre 36 santim yol yapabildikleri için) herhalde (dünya rekorlar listesine) girebileceklerdir.
Devlet’in Ajansi Anadolu Ajansi’nin sorusu üzerine Devlet’ in Planlama Teskilati yetkililerinin yaptiklari açiklamaya göre, kamu projelerinin gecikmesinin nedeni:
“- Zaman, zaman yeterli ödenek ayrilamamasi,
– Ayrilan ödenegin harcanmasi için nakit bulunamamasi,
– Dis kredi baglanmasindaki güçlüklerdir.”
(Açiklayici ara not: 19 yilda tamamlanacak 37 kilometrelik Nemrut Dagi yolunun toplam yatirim bedeli 1984 fiyatlariyla 716 milyar liradir.)
Önce bir konuda açikliga kavusmak gerekir: Devlet Planla ma Teskilatinin kurulus amaci, kit kaynaklarin en verimli bi çimde kullanimini saglamaktir. Devlet Planlama Teskilati ön celikle Devlet’in gerçek gelir ve gider hesabini yapmak, sonra bu hesaba sayili olarak yatirim projelerine öncelik vermek, öncelik verilen projelerin ise öngörülen sürede tamamlanma sina yeterli ödenekleri ayirmak sorumlulugunu tasimaktadir.
Kamunun gelir tahminleri gerçekçi olmaz, kamunun gelir imkanlarini asan ölçülerde yatirimlarin programa alinmasina izin verilir, sonra da programa giren yatirimlar için ya gerçek lesemiyecek ödenekler tahsis edilir ya da ödeneksizlikten yati rimlarin süresi uzatilirsa, ilk suçlu Devlet Planlama Teskilati olur. Ancak ondan sonradir ki, projeyi uygulayacak kisi ve kuruluslarin sorumluluklari baslar.
imkanlarini asan ölçülerde yatirimlarin programa alinmasina izir. verilir, sonra da programa giren yatirimlar için ya gerçek lesemiyecek ödenekler tahsis edilir ya da ödeneksizlikten yati rimlarin süresi uzatilirsa, ilk suçlu Devlet Planlama Teskilati olur. Ancak ondan sonradir ki, projeyi uygulayacak kisi ve kuruluslarin sorumluluklari baslar.
Örnekler:
(1) Yapimi 16 yil süren Ibni Sina Hastahanesi’nin “müteah hit” firmasi, Türkiye’de “prefabrik” – hizli yapim teknolojisinde önde gelen sayili kurulusdan biridir. Bu teknolojiyle kamu ve özel sektörde çok amaçli yapilar yapabilmektedir. Ankara’da ikibin birimlik konutu asan bir kamu “toplu-konut” projesinde basarili oldugu bilinmektedir.
(Demek ki, sorun müteahhit sorunu degildir. Müteahhit yanlis seçilmese idi, müteahhit kaçmasa idi, biraz da parasi olabilse idi, seklinde özür aranamiyacaktir.)
(2) Ankara’da, geçtigimiz yil içinde yapimina karar verildik ten 9 ay sonra (gerçek anlamda) tamamlanabilen YÖK bina si’nin nasil yapildigini ilgilenenler ögrenmeli ve de yapilan bi nanin kalitesini görmelidir. Yapimina karar verildikten sonra hemen proje hazirlanmasina girisilmis, projeler tamamlanma dan, bir ay sonra insaat baslamis, üçüncü kata çikildiginda ilk iki katin tamamlanan kalorifer tesisatiyla isitilarak ince insaati nin tamamlanmasina çalisilmis ve üç vard(ya mesai ile öngö rülen tarihten önce proje bitirilebilmistir.
(Demek ki, sorun isçilik, organizasyon veya iklim sorunu degildir. Türk yöneticisi, teknisyeni, isçisi, iyi örgütlendirildi ginde kisa sürede kaliteli yapilari tamamliyabilmektedir.)
Bütün bunlari dikkate almadan (- Efendim burasi Türki ye… Bizde, kamu yatirimlari sürünmeden, bitirilmez…) diye kolayciliga gitmek iste Türkiye’yi bugün begenmedigimiz nok taya getirir.

 

Sende yorum yap