Kamunun dış borcu 60.5 milyar dolar?

, , Sende yorum yap

Ülkelerarasi karsilastirmalarda artik iç borç, dis borç ayrimi kullanilmiyor. Toplam olarak “kamu kesiminin borcu”ndan söz ediliyor.Ülkelerarasi karsilastirmalarda artik iç borç, dis borç ayrimi kullanilmiyor. Toplam olarak “kamu kesiminin borcu”ndan söz ediliyor.Bizde ise iç borç ayn, dis borç ayri. Iç borçta kamu borcu konusunda tereddüt yok da, dis borçta kamu borcu özel borç ile karistiriliyor.Bizim dis borç rakamlarimiz kamu borcu diye degil, “dis borç göstergesi” adi ile yayinlaniyor. Dis borç göstergesi adi ile yayinlanan toplam rakamin önemli bölümü özel sektör borcu.Bizde eski kambiyo kontrolü döneminde özel sektörün dis borcu diye bir sey olamazdi. Özel sektör ancak devletin izni ile borçlanabilir, bu da devlet garantisi altinda bir borçlanma olurdu.Yillar geçti. Sartlar degisti. Türk Lirasi üzerindeki kontroller kalkti. Dis sermaye ve para piyasalarinda imkânlar ve araçlar çogaldi. Özel sektör dogrudan borçlanmaya basladi.Devlet, vergi arayisinda özel sektörün disaridan aldigi kredilerin üzerine vergi koydu. Özel sektör kuruluslari sizlaninca, devlet vergiyi önce iki yildan az, sonra bir yildan az vadeli kredilere kaydirdi.Bu süreleri asan vadelerle alinacak borçlarin Hazine’nin borç kütügünekaydi sarti ile vergi disi kalmasi uygun görüldü.Hazine’nin borç kütügüne kayit, devlet garantisi anlamina gelmiyor, kredi verene bir imkân, devlete bir yükümlülük getirmiyor ama bu formalite içindeki islemleri devlet ülkenin dis borç rakamina dahil ediyor.Basitlestirerek anlatayim. Vergi yüküne aldirmadan disaridan 10 milyon dolar kredi kullanan firmanin bu kredisi “dis borç toplami içinde görülmez” ama, ayni firma bu borca ek olarak aldigi 5 milyon dolar krediyi vergisiz kullanmak için borç kütügüne kaydettirir ise, dis borç toplami bu kadar artis gösterir.Bu karisik sistemi bilmeyenler Türkiye’nin dis borç rakamini, “Devlet 114 milyar dolar borçlu” seklinde yorumlar. Halbuki, 85.4 milyar dolarlik toplam orta ve uzun vadeli borcun 60.5 milyar dolarlik kismi kamu sektörü borcudur. 28.9 milyar dolarlik kisa vadeli dis borcun 16.9 milyar dolarlik kismi bankalarin, 10.3 milyar dolarlik kismi özel sektörün borcudur. Sadece 1.6 milyar dolarlik kismi kamu sektörü borcudur.Açik anlatimiyla, 2000 yili sonunda toplam kamu borcu 62. l milyar dolardir.                                                            1997       1998       1999        2000Toplam dis borç stoku                84797      96897     103025    114324Orta-uzun vade                              66750      75680      79553     85412- Kamu sektörü                              50217      52564      53764     60563-Özel sektör                                 16533      23116      25789     24850Kisa vade                                   18047      21217      23472     28912Toplam döviz gelirleri                 58472      62590      53248     58759ihracat (FOB)                           32647      31220      29325     31214Cari islemler dengesi                 -2638       1984      -1360     -9765MB rezervler                           19513      20726      24183     20623Dis borç kullanimlari               13386      14211      16275     25458Dis borç servisi                       12148      16513      18316     21937Anapara                               7830      11690      12866     15638Faiz                  .                   4588       4823       5450      6299GSMH                                 193286     205015     186360    201188Toplam dis borç/GSMH           43.9       47,3       55.3      56.8Kamu sektörü borcu/GSMH            26.0       25.6       28.8      30,1Top. dis borç/top.  döviz gel.     145.0      154.8      193.5     194.6Top. dis borç/ihracat (FOB)     258.7      310.4      351.3     366.3Dis borç servisi/GSMH              6.3        8.1        9.8      10.9Dis borç servisi/top, döviz gel     20.8       26.4       34.4      37,3Dis borç servisi/ihracat             37,2       52.9       62.5      70.3FaSz/GSMH                               2.4        2.4        2.9       3.1Faiz/ihracat                                       14.1       15.4       18,6      20.2MB rezervler/top, dis borç                23,0       21.4       23,5      18.0MB rezervler/kisa vadeli borçlar     108,1       97.7      103,0      71,3Cari islemler dengesi/MB rezerv       43.5        9.6       -5.6     -47.4Cari islemler dengesi/GSMH            -1,4        1,0       -0.7      -4.9

 

Sende yorum yap