Kafaoğlu para musluklarını neden açtı?

, , Sende yorum yap

EYLÜL ayi sonuna kadar yilbasindaki düzeyde 541.9 milyar lira dolayinda tutulan emisyon, seçim öncesinde bes haftada birden sahlandi ve 4 Kasim 1983 tarihinde 735.7 milyar liraya yükseldi. Maliye Bakani Kafaoglu piyasaya 5 haftada 193.8 milyar lira para sürdü. Emisyonu bes haftada % 35.7 oraninda genisletti. Bu, Türk ekonomisi için çok önemli bir gelismedir. Emisyonun genislemesinden ötede önem tasiyan, piyasaya çok kisa dönemde, sok etkisi yapabilecek bü-yüklüklerde para enjekte edilmesidir. Merkez Bankasi rakamlari incelenecek olursa, görülür ki, 30 Eylül’de sona eren haftada piyasadan 22.7 milyar lira çekildikten sonra, Ekim ayinin ilk haftasinda 43.7 milyar lira, ikinci haftasinda 11.3 milyar lira, üçüncü haftasinda 32.6 milyar lira, son haftasinda 47 milyar lira piyasaya para sürülmüstür. Kasim’in 4’ünde sona eren haftada ise, emisyon artisi 67.9 milyar liradir.
EKONOMININ parayi emis gücü vardir. Örnegin bir haftada 67.9 milyar liranin ekonomideyaratacagietki ile, bir ay içinde bu emisyonun ekonomi tarafindan hazmedilmesii farkli sonuçlar verir. Üst üste enjeksiyonlarin fiyatlar üzerindeki etkisi yil sonuna dogru belirecektir.
MALIYE Bakani Kafaoglu’nun 1983 yili içinde Eylül sonuna kadar emisyonu sinirlama basarisini gösterdikten sonra para musluklarini birden bire açivermesi ilgi çekicidir. Bilindigi gibi, piyasada para kitligindan mütesebbislerin yakinmalarina, ihracati tesvik fonunun kurumasina ragmen, Kafaoglu siki para politikasini sürdürebilmistir. Siki para politikasinin sonucu olarak, tarim ürünleri destekleme alimlarindan biriken borçlar ödenememis, müteahhit borçlari önemli boyutlara ulasmistir. Ilk akla gelen, seçim öncesi dönemde Maliye Ba-kani’nin bu borçlarin tasfiyesi amaciyla para musluklarini açmak zorunda kalmasidir. Fakat rakamlar incelendiginde görülmektedir ki, borçlar oldugu gibi durmaktadir. O halde, piyasaya sürülen para, acaba nereye gitmistir?
EYLÜL ayinin sonundan itibaren bes haftada emisyon artisi 193.8 milyar liradir. Ayni dönemde Merkez Bankasi’nin bankalara kullandirdigi kredilerdeki artis 113.4 milyar liradir. Merkez Bankasi, 1983 yilinin ilk 9 ayinda bankalara 194.2 milyar lira ek imkan saglamis iken, Eylül’den sonraki bes haftada bu miktari % 58.3 oraninda 113.4 milyar artirmistir. Ek kredi imkaninin 87.9 milyar liralik kismi ticari kredilere, 23.5 milyar lirasi orta vadeli sinai kredilere gitmistir. Çok ilginç bir gelisme tarim kesiminin öksüzlügünün devam etmesi, kredi artislarindan tarim kesiminin yararlanamamasidir. Merkez Bankasi’nin tarim kesimine yönelttigi kredi imkanlari, yil basindaki düzeyin 20 milyar altinda seyretmektedir.
TAHMINLERIN aksine, emisyon artisindan Hazine büyük ölçülerde pay alamamistir. 30 Eylül’den sonraki emisyon artis rakami 193.8 milyar liraya karsin, ayni dönemde Hazinenin Merkez Bankasi’ndan kisa vadeli avans kullanim miktarindaki artis 11.7 milyar liradir.
MALIYE Bakani Kafaoglu’nun aylardir sikmayi basardigi para musluklarini, üretici borcunu, müteahhit borcunu, ihracatçi kuyrugunu bir yana iterek bankalar için açmasinin sebebi ne olabilir? Ekonomideki sagliksiz gelismeden öncelikle bankalar etkilenmektedir. Birçok bankada, vadesi gelen kredilerin yenilenmesinde faiz yükümlülüklerinin bile yeni ve ek kredilerle karsilanacagi ve böylece kagit üzerinde kredilerin çig gibi büyüdügü bilinmektedir. Buna ek olarak bazi bankala-rin durumu bozulan müsterilerinin önemli miktardaki borçlari nedeniyle likidite sorunuyla karsilastiklari bir gerçektir. Emisyon musluklarindan bankalara yöneltilen kaynaklar bankalarin sorunlarina köklü çözüm getiremez, ancak kisa vadede bir rahatlama saglayabilir. Önemli olan, kisa dönemde büyük miktarda para enjeksiyonunun yil sonuna dogru ortaya çikacak pahali faturasidir.

 

Sende yorum yap