İTHALATIN YAPISI

, , Sende yorum yap

Ithalatin yapisini bilmek, degisik yararlar saglar: Ülkenin dövizleri nereye harcaniyor, o bilinir.
Hangi mallar ithal edilmez ise, ekonomi sarsilir? Bu zorunlu itha-latin faturasi nedir, o bilinir.
Döviz konusunda herhangi bir sorun çikar ise, ithalat faturasinin hangi mallardan ne kisinti yapilarak ne kadar küçültülebilecegi bilinir.
Ülke sanayiinin ve ülke tüketiminin yapisini izlemek mümkün olabilir.
Asagida, baslica mal gruplarina bölünmüs olarak 1985 yili ithalati verilmektedir:

1985 ITHALATININ YAPISI Baslica Maddeler (Milyon Dolar)
Hampetrol 3,321
Makineler-cihazlar 2.214
Demir-çelik mamulleri 1.060
Kimyasal ürünler ve bilesikler 339
Ulasim araçlari 813
Suni plastik, kauçuk 325
Akaryakit, petrol gazlari 259
Hayvansal, bitkisel yaglar 216
Dokumaya elverisli sentetik suni lifler 177
Maden kömürü, kok kömürü 166
Optik alet ve cihazlar, tibbi alet 150
Kimyasal gübreler 144
Bugday 120
Boyalar 93
Alüminyum ve mamulleri 90
Musiki, hayal-ses cihazlari 76
Maden cevherleri 75
Kükürt, tabii fosfat, prit, amyant 64
Deri-kösele 44
Süt ve süt mamulleri 20
Liste toplami 10.293
Diger maddeler 1.050
Toplam Ithalat 11.343
Tabloda görülmektedir ki, toplam ithalat faturasinin % 30’una yakin kismini petrol harcamalari teskil etmektedir. Eger 1986 yili içinde petrol fiyatlarindaki düsmenin etkisinde toplam petrol harcamalarinda % 30 veya % 40 oranindaki bir tasarruf, toplam ‘thalat faturasinin en az % 10 hafiflemesine neden olacak demektir.
Toplam ithalat harcamalarinda petrolden sonra en büyük rak-kam (makineler ve cihazlar) kalemine aittir. Bu rakkamin büyüklügü (makine ve cihazlarin genellikle yatirim amaçli kullanimi) dikkate alinarak memnuniyet yaratabilir. Ancak, madde bazinda (ithal edilen makine ve cihazlarin) ne kadarinin Türkiye’de üretimi olan makine ve cihazlar oldugunun ve ne kadarinin yatirim mali tasimayan, dayanikli tüketim mali niteligindeki makine ve cihazlar oldugunun bilinmesinde yarar vardir.
Demir-çelik mamulleri ithalati da genellikle (yatirim mali) niteligine dayali, olarak önemli bir kalem ise de, Türkiye’de mevcut demir-çelik kapasitelerinin kullanimi ile ilgili tereddütler ve bu maddelerin (reeksport) mekanizmasi üzerine yogunlasan tenkitler, dikkatli bir izlemeyi zorunlu kilmaktadir. Kimyasal ürünler ve bilesikler için yapilan ödemeler, ekonominin hacmi bakimindan normal boyutdadir.
Ancak ulasim araçlari ile ilgili harcamalarin büyüklügü ile hayvansal ve bitkisel yaglar için yapilan ödemeler dikkati çekmektedir. Bugday ve süt ve süt mamulleri ithalatina yapilan ödemeler de, bir tarim ülkesi olmakla övünen Türkiye için normal sayilami-yacak rakkamlarda seyretmektedir.
Genel çizgilerle (üzerinde fazla miktarda oynanamayacak bir ithalat yapisi) sözkonusudur. Madde bazinda oldugu kadar maddelere ödenen döviz bakimindan da (ithalatin yapisini) önemli ölçülerde degistirmenin mümkün olamiyacagi anlasilmaktadir. Fakat bu ithalatla ilgili olarak birsey yapilamiyacagi anlamina gelmez.
ithal mallarinda daha akilci bir satin alma arayisi, dünya fiyatlarini izleme becerisi 11.3 milyar dolarlik faturada % 10’lar dolayinda bir tasarrufu (l milyar dolar) sagliyabilir.
ithalat rejimleri düzenlenirken, yerli tarim ve sanayi potansiyelinin tam olarak kullanimina özen gösterilmesi, döviz harcamalarinda gene % 10 dolayinda bir tasarrufa (1 milyar dolar) imkan verebilir.
Petrol alimlarinin bir ihtisas birimince bilinçli yapilmasi, petrol faturasinin % 10 ile % 20 ucuzlamasi (300-500 milyon dolar) sansini ortaya koyar.
Görülüyor ki, madde yasaklamalanyla veya döviz tahsisiyle degil, akilci baska düzenlemelerle, mal akimini aksatmadan ithalat faturasini hafifletmeriin, veya bu alanlardan yapilacak tasarrufla ayni para ve ekonominin geregi olan daha çok mali ithal etmenin imkani vardir.

 

Sende yorum yap