İşçinin fedakarlığı ne imiş Gel de sen onu bizde gör…

, , Sende yorum yap

Israil’de 1985 yili basinda uygulamaya konulan son istikrar programi paketinin hazirlayicisi, ve Merkez Bankasi Baskani olarak uygulayicisi Prof. Dr. Michael Bru-no birkaç gündür istanbul’da.
Çarsamba günü basin toplantisinda, dün aksam Marmara Etap’da yaptigi konusmada devamli bir noktayi vurguluyor:
“- Istikrar programlarinin basarisi için, sendikalarin desteginin saglanmasi, isçilerin fedakârliga razi olmasi sarttir.”
Prof. Dr. Michael Bruno’nun sözünü ettigi fedakârlik nedjr?
– israil’de bugüne kadar isçiler ne kadar fedakârlik yapmistir?
– Buna karsi Türkiye’de isçilerin yaptigi fedakârlik ne ölçüdedir?
Bunlar bilinmez ise:
– Yuhh …Beee…’. Bak, adam neler söylüyor… Tabii biz adam olmayiz… Bizim isçiler de devamli zam pesinde… Tabii enflasyon önlenemez…
Diye düsünenler olabilir.
Onun için Prof. Dr. Michael Bruno’nun bilemedigi “Türkiye gerçegi ile israil örnegini mukayese etmek” bizim görevimiz oluyor.
Önce israil’deki Durumu Bir Görelim
Israil’de topu topu (yahudisi ve de yerli arabi, ile) 4.5 milyon insan yasiyor. Bu 4.5 milyon insanin % 35’i, yaklasik 1.5 milyon’u aktif nüfus. Devlet en büyük isveren. Aktif nüfusun, yaklasik % 30’u devletde çalisiyor. Normal ordu kadrosu ise 112 bin kisi olarak açiklanmakta.
Israil’de isçi sendikalari çok güçlü.
Ülkedeki aktif nüfusun % 85’inin üye oldugu sendikalarin Histadrut adinda bir konfederasyonu var.
Histadrut “sari isçi konfederasyonu” degil. Kizil da degil. Renksiz ama “sapina kadar gerçek bir konfederasyon”, isçinin hakkini çatir çatir müdafaa ediyor. Ama ülkenin menfaatini da herseyin üstünde tutuyor.
Ülke hayatinda önemi, agirligi, sözü olan bir kurulus.
Histadrut ayni zamanda kamu ve özel sektör sanayi kuruluslarinin bazilarinda da pay sahibi durumunda.
Israil’de ekonomi ile ilgili bir karar alinirken Hükümetler Histadrut’un görüs ve destegini almaya çalisiyorlar. 1984 Istikrar Paketinde Histadrut’un Rolü
1984 yili ortalarinda gelistirilen istikrar tedbirleri paketinde Hükümet Histadrut’un mutabakatini ancak Kasim ayinda saglayabildi.
Bir önceki ay (1984 Ekim ayi) enflasyon % 24.3 oraninda gerçeklesmisti. Tedbirlerin amaci enflasyonu önlemek ödemeler bilançosundaki açigi ortadan kaldirmak idi
Ücretler ve fiyatlar dondurulacakti.
Tedbirler, halkin satin alma gücünü % 10 – % 12 oraninda düsürerek, aylik enflasyon oranini % 10 dolayinda tutabilmeyi saglayacakti.
Kamu kesiminde çalisanlarin % 10’unu olusturan 14 bin kisinin kamu kesimindeki istihdamina son vermek (isten çikarmak) da tedbirler arasinda idi.
Belli mallarin ithali önleniyor. Genel olarak ithalat teminatlari % 15’den % 40’a çikariliyordu. Shekel’de % 9 oraninda bir devalüasyon ve devamli kur ayarlamasi hedef alinmisti.
Aralik ayinda fiyat artisi % 3.7’ye, 1985 yili Ocak ayinda % 5.3’e düstü.
Fakat issizligin artmasi, temel gida maddelerindeki sübvansiyonun kaldirilmasi, ücret artislarinin durdurularak, reel ücretlerin düsürülmesi, buna karsi kamunun finansman sorununun çözülememesi, bütçe açiginin kapati-lamamasi, Shekei’in degerinin devamli düsmesi ekonomide tansiyonu ve huzursuzlugu artirdi.
Çalisanlarin % 85’ini temsil eden Histadrut tedbirlere cephe aldi. Grevler basladi. Fiyat artislarina esit oranda ücret artisi saglanmasi konusunda bir anlasma ile tekrar eskiye dönüldü.
Iste bütün bu inisli çikisli dönemlerden ve basarisiz tecrübelerden sonra ciddi ve genis kapsamli bir “istikrar Programi” arayisi ortaya çikti. Shimon Peres Hükümeti, 1 Temmuz I985 kararlarini uygulamaya koydu.
Prof. Dr. Bruno’nun Hazirladigi 1 Temmuz 1985 Istikrar Programinda Sendikalarin Rolü
Prof. Dr. Bruno’nun hazirladigi 1 Temmuz 1985 Istikrar Programinin temel maddelerinden biri:
– Ücretlerin ve fiyatlarin 3 ay için dondurulmasi, ücretlerdeki otomatik endeksleme sistemine son verilmesi idi.
Programin en çok gürültü koparan hedefi bu idi. Çünkü bu uygulama baslayinca reel ücretlerde kisa sürede % 20 düsme oldu. Histadrut harekete geçti. Ülkede 24 saatlik genel grev uyguladi. Bunun üzerine Basbakan Pe-res 1985 Aralik ve 1986 Subat aylari arasinda isçi ücretlerinde her ay % 4’lük artislarla, reel düsüsün telafisini kabul etti.
Reel ücretlerde meydana gelen erozyon 1986 yili Mart ayinda giderildi.
Israil’de Isçiler Ne Enflasyondan Ne Istikrar Tedbirlerinden Zarar Gördü.
Israil’de belli yillar reel ücretlerin duralamasi disinda son yillarda ücret gerilemesi diye bir sey söz konusu olmadi.
– Enflasyonun en çilgin oldugu yillarda, endeksleme sayesinde isçi ücretlerinde reel düsme önlendi.
– Istikrar paketlerinin uygulandigi dönemlerde, (yukarida açiklandigi gibi) birkaç ay erozyon tehlikesi belirince sendikalar sesini yükseltti ve erozyon hemen telafi edildi.
Iste bunun belgesi:
Israil’de Isçi Ücretleri
Kalkinma Reel NIS’in
Hizi Ücret Dolar
Artisi Artisi Kuru
1982 0.4 HX3 0.024
1983 2.7 6.1 0.056
1984 1.8 -0.3 0.293
1985 2.8 9.1 1.179
1986 2.2 11.5 1.488
1987 2.0 4.6 1.599
Demek ki, reel ücretlerde 1982 yilindan buyana bir düsme olmamis. Iste Israil’de “sendikalar” isçiler bu durumda.
Acaba durum Türkiye’de ne durumda? Alavere Dalavere, Aslan Isçi Nöbete… Devamli Kaybeden Isçi
Simdi bir de Türkiye’de isçi ücretlerinin 1976 yilindan buyana nasil gelistigini, hasil erozyona ugradigini görelim.
Türkiye’de Isçi’lerin Fedakârligi
Ortalama Günlük Ücretler Parasal Gercek Yillik
Ücret Ücret Endeksi Degisimi
1976 115.3 115.3 100.0 –
1977 146.5 119.6 103.7 3.7
1978 207.9 110.7 96.0 – 7.4
1979 269.2 88.5 76.8 – 20.0
1980 427.0 69.7 60.5 – 21.2
1981 534.8 65.1 56.5 – 6.6
1982 668.3 63.4 55.0 – 2.7
1983 821.0 59.6 51.7 -6.0
1984 1196.0 58.2 50.5 – 2.4
1985 1559.3 53.2 46.3 – 8.3
Kaynak: DIE. Türkiye Istatistik Yilligi 1983 ve 1985, Aylik istatistik Bülteni 1985 IX-X ve 1986 Bütçe Gerekçesi.
1. Yasal en az ücret günlük TL. brüt ücretlerdir.
2. Ortalama günlük ücretler, Sosyal Sigortalar Kurumu prim ödemelerine esas olan brüt ücretlerdir.
Bu tablodan Prof. Dr. Michael Bruno’nun haberi olsa, herhalde saskinlikdan dudaklari uçuklar.
Israil’de üç ay için, bes ay için “sendikalari” ikra etmek “isçiden fedakârlik istemek”, bir problem oluyor.
Zavalli Türk isçisi boynunu satirin altina uzatmis yillardir. “Kendinden istenen fedakârliga ses çikarmadan riza gösteriyor…” Reel satin alma gücü düssün de bu sayede enflasyon kontrol altina alinsin diye…
Ama hem ücret eriyor, hem enflasyon düsmüyor.
Gel de çik isin içinden.

 

Sende yorum yap