ihracatta vergi iadesi nasıl başladı? nasıl gelişti?

, , Sende yorum yap

Sanayi Bakanligi’nin teklifine dayali olarak 21.9.1962 tarihinde TBMM’nde kabul edilen “Ihracati Gelistirmek Amaci ile ilgili ola rak Hükümetçe Alinacak Tedbirlere Dair 261 Sayili Kanun”. 5.7.1963 tarihinde yürürlüge girmistir.
“Maliyetlerdeki vergi yükünü yeterli seviyede gidermenin, ancak glo bal bir vergi iadesi ile mümkün olabilecegi” gerekçesiyle hazirlanan bu kanun, “ihraç mallari üzerindeki vergi yükünü gidermek amaciyla Ba kanlar Kuruluna vergi iadesi yapma yetkisi” taniyordu. Vergi iadesi uygulamasi için Ticaret Bakanligina bagli olarak degisik bakanliklarin ve Merkez Bankasi ile DPT’nin temsilcilerinden olusan bir komisyon kurulmustur.
5.12.1963 Tarihli ve 6/2453 Sayili kararnamenin 16.12.1963 ta rihli Resmi Gazetede yayinlanmasindan sonra, Merkez Bankasi 1964 yili Mart ayinda ilk vergi iadelerini ödemeye baslamistir.
933 Sayili Tesvik Kanunu’nun 4 üncü maddesine dayali olarak ku rulan ve 15.9.1967 tarihli ve 12700 sayili Resmi Gazete’de yayinla nan Basbakanlik Genelgesi ile Devlet Planlama teskilati bünyesinde kurulan Tesvik ve Uygulama Dairesi (TUD) sorumluluguna verilen 261 Sayili Kanun ile 933 Sayili Tesvik Kanunda yazili tesvik tedbirleri ile ilgili olarak ihracatta Vergi Iadesi Komisyonu (IVIK)in görevleri sona ermistir.
Açik anlatimiyla Ihracatta Vergi Iadesi uygulamasi, Türiye’de Planli Dönemin basinda, ihracaeti tesvik amaciyla düsünülmüs tedbir ler dizisinden biridir. Ve de yaklasik 21 yildir uygulanmaktadir.
1965 li yillardan buyana. Dünya Bankasi, IMF, OECD, GAT gibi uluslararasi kuruluslar her vesile ile bu uygulama^ kötüler, “açik süb vansiyon” olarak niteler, ve kaldirilmasi için baski yaparlar.
1964 lü yillarda tek basina uygulanan Ihracatta Vergi Iadesi, bu gün tesvikler paketinin bir parçasi niteligi tasimaktadir, ihracatta Vergi ladesinden yararlanma hakkini kazananlar, bu hakka bagli olarak baska tesviklerden de yararlanmaktadirlar. Bunlarin en önemlileri:
— Ihracat taahhüdü karsiligi uzun vadeli kredi
— Kisa vadeli, ucuz faizli ihracat kredisi
— Yapilan ihracat bedeli kârliligi, Kurumlar Vergisi Istisnasi, gibi tes viklerdir.
Son verilerden anlasildigina göre. halen, toplam ihracatimizin de ger olarak % 55 dolayindaki kismi ihracatta Vergi Iadesinden yarar lanmakta ve uygulama kapsamindaki ürünlere ihraç degerlerinin yak lasik % 22 si dolayindaki miktari için vergi iadesi yapilmaktadir.
Bunun açik anlatimi, ihraç ürünlerimizin deger olarak % 55 inin karsiliginda, ihracatçiya (örnegin) l ABD Dolari karsiligi 470 lira yerine, bunun % 22 ilavesiyle, 645 lira ödenmektedir. 1984 Yilinin ilk on aylik sonuçlari söyledir:
1984 Yilin Ilk 10 Ayinda Ihracatta Vergi Iadesi
(Milyar TL.) Vergi Matrahi Iade Tutari Oran (%)
Dokuma-Giyim 476,0 110,7 23,3
Demir-Çelik 149,1 38,1 25,7
Gida 182 6 30,6 16,8
Deri-Kösele 98 5 25,3 25,7
Kimya 56,2 10,1 18,0
Dig. sektörler 262.1 58,6 22,4
TOPLAM 1244,5 273,4 21,9
1984 Yilinin ilk 10 ayinda ihracatçilara vergi iadesi adi altinda Dev let Hazinesinden 273 milyar lira ödenmistir. Yil sonuna kadar bu rakkamin 330 milyar liraya ulastigi tahmin edilmektedir. 1980 yilin dan buyana Ihracatda Vergi Iadesi ve buna bagli olarak Ihracat Taah hüdü Karsiligi Orta Vadeli Kredi uygulamalarindan ihracatçilara sag lanan imkanlar söyledir:
1980-1984 Ihracatçilara Baslica Tesvik Ödemeleri
(Milyar TL.)
ihracatta Vergi Iadesi Ihracat Taahhüdü Karsiligi Kredi
1980………………………..4.9………………………….60.3
1981……………………….24.6…………………………119.9
1982……………………….86.8…………………………184.4
1983………………………148.9…………………………282.3
1984………………………330.0…………………………140.0
(Tahmin)………………………….(Ocak-Agustos)
Bu tesvikler sayesindedir ki, 1984 yilinda dis ticaret açigi (Ithalat ile ihracata arasindaki fark) 3.6 milyar Dolar dolayinda kalabilmistir. Bu tesvikler kaldirildiginda ihracati bugünkü rakkamlarda da tutabilmenin mümkün olamiyacagi bir gerçektir.

 

Sende yorum yap