İç Borç Stokunda İyileşme Sağlanamadı

, , Sende yorum yap

İç Borç Stokunda İyileşme Sağlanamadı

Bugün 2002 yilinin son günü. 2002 yilinda ekonomiyi etkileyen istikrar programinin hedefi (1) Enflasyonu düsürmek (2) Faiz oranlarini düsürmek, (3) Iç borcu çevirebilir hale getirmekten ibarettir. Acaba, yil sonunda durum ne? Uygulanan istikrar programi ne derecede basarili oldu? 2002 yilinda enflasyonu asagiya çekme politikalari basarili oldu. Yil sonunda yüzde 35’lik fiyat artis orani hedefi hayal gibi görünürken, fiyat artis oranlari yil sonunda yüzde 30’a kadar çekildi. 11 aylik enflasyon 2001 2002 Tüketici 67.3 31.8 Toptan esya 84.5 32.8 Enflasyondaki bu gerilemeye karsin, iç borçlanma faizlerinde istenen ve beklenen ölçüde gerileme saglanamadi. Hazine 2002 yilinda yüzde 63.9 faizle borçlandi. Bu faiz orani 2001 yilinin yüzde 96.5 olan ortalama faiz oranlarinin altindadir. Ama, yüzde 30’larda dolasan enflasyona göre yüzde 26’lar gibi yüksek oranda bir reel faizi ifade etmektedir. Demek ki, 2002 yilinda iç borçlanma faiz oranlarinin geri çekilmesinde basari saglanamamistir. Iç borçlanmada ortalama faiz ve vade Faiz Vade/gün 1999 109.5 479 2000 38.1 411 2001 96.5 147 2002 63.9 250 Acaba iç borç stokunda küçülme saglanabildi mi? Hatirlanacagi üzere krizin nedeni iç borç stokunun büyüklügü, reel faiz yükünün agirligi karsisinda iç borcun çevirilemeyecegi konusundaki endiselerdi. Geçen yilin aralik ayi sonunda 122.1 katrilyon olan iç borç stoku kasim ayi sonunda 145,2 katrilyon liraya yükseldi. Ortalama dolar kurlariyla ifadesinde aralik ayi sonunda 84,9 milyar dolar olan iç borcun 94,6 milyar dolara yükseldigi görülüyor. Demek ki, yil içinde reel olarak iç borç stokunu küçültmek mümkün olamadi. Iç borç stokunun alicilara göre dagilimi (Katrilyon/TL/milyar dolar) Aralik 2001 Kasim 2002 Fark (TL) (Dolar) (TL) (Dolar) (TL) (Dolar) Toplam 122.1 84.9 145.2 94.6 23.1 10 Kamu 80.5 56.0 78.6 51.2 -1.9 -5 Merkez Bank. 32.5 22.6 27.9 18.2 -4.6 -4 Kamu Bank. 22.7 15.8 24.1 15.7 1.4 0 TMSF 15.0 10.5 10.9 7.1 -4.1 -3 Diger kamu 10.2 7.1 15.6 10.2 5.4 3 Piyasa 41.5 28.9 66.6 43.4 25.0 15 Dis borçtan söz edilmiyor ama, IMF’den saglanan krediler ve yeni tahvil borçlanmalari nedeniyle 2002 yilinda konsolide bütçe üzerindeki dis borç yükünde 16,7 milyar dolarlik bir artis gerçeklesti. Geçen yilin sonunda konsolide bütçe ödenecek dis borç miktari 38,7 milyar dolar iken, bu yilin aralik ayinda bu rakam 55,4 milyar dolara yükseldi. Konsolide bütçe üzerindeki borç yükü genelde çevrilemeyecek bir borç yükü degil. Bizim için sorun iç borç yükünde. Konsolide bütçe dis borç stoku (Milyon dolar) Aralik 2001 Kasim 2002 Toplam 38.763 55.493 16.730 Orta vade (1-5 yil) 5.871 6.595 725 Uzun vade (5 yildan faz.)32.892 48.898 16.006 Alacakliya göre 38.763 55.493 16.730 Uluslararasi kuruluslar 6.397 20.193 13.795 -IMF’den sag. krediler (454) (13.626)13.172 Hükümet kuruluslari 6.370 6.421 51 Ticari bankalar 5.856 6.149 293 Tahvil 20.139 22.731 2.591 Iç borç ve dis borcun çevrilmesinde en önemli kaynak konsolide bütçe gelirleri. 2002 yili konsolide bütçe gelir ve giderlerindeki gelisme olumlu sayilamaz. Gelir hedeflerinin yüzde 6.1 üzerine çikilmasina karsilik, harcamalarda yüzde 15.7 bir artis gerçeklesti. Harcama artisindaki en büyük etken faiz harcamalarindaki 9.2 katrilyon liralik artistir. Yilbasinda 12 aylik faiz harcamasi tahmini 42.7 katrilyon lira iken, faiz harcamalarinin 52,0 katrilyon liraya yükselecegi anlasilmaktadir. 2002 konsolide bütçe baslangiç hedefleri ve gerçeklesme tahminleri (Trilyon TL) Baslangiç Ger. Tah. Sapma Sapma (Yüzde) Bütçe harcamalari 98.1 113.5 15.3 15.7 Faiz 42.7 52.0 9.2 21.6 Faiz disa harcamalar 55.3 61.4 6.0 11.0 Bütçe gelirleri 71.2 75.5 4.3 6.1 Bütçe dengesi 26.9 37.9 11.0 41.0 Faiz disa denge 15.8 14.1 -1.7 -11.0 Sadece bu rakamlar 2002 yilinda günün geçirildigini, ekonomiyi olumsuz etkileyen faktörlerde büyük bir iyilesme saglanamadigini ortaya koymaktadir. Bunun anlami 2002 yili sorunlarinin aynen 2003 yilina devredilmekte oldugudur. Bu sorunlarin en önemlisi iç borç stokunun büyüklügü ve iç borçlanma faizinin hâlâ asagi çekilememesidir.

 

Sende yorum yap