HIZLI TREN PROJESİ NASIL BİR PROJE?

, , Sende yorum yap

“Mega projeler” olarak adlandirilan projeler demetinde yer alan “Istanbul-Ankara Hizli Tren Projesi”:
• Ankara-Istanbul otoyol baglantisina alternatif bir proje degil.
• Ankara-Istanbul havayolu baglantisinin yerine geçecek bir proje degil.
• Ankara-Istanbul arasindaki mevcut demiryolu baglantisinin alternatifi degil.
Yukarida sayilan üç ulasim agina ek olarak düsünülen bir ulasim imkâni.
****
Hizli tren projesi, ülkenin temel ulasim politikasi çerçevesinde bir proje. Ikibinli yillarda Ankara-istanbul arasinda yogunlasacak yolcu ve yük trafigi sorununun çözümü için düsünülmüs bir proje. Çünkü yapilan hesaplamalara göre, ikibinli yillarin basinda:
• Istanbul-Ankara arasindaki yük trafigi o kadar artacak ki, kamyonlar eski karayolunu ve yeni oto yolu dolduracak… Yollar trafigin agirligindan bloke olacak.
• Artan nüfus ve sehirlesme hareketinin etkisinde Ankara-Istanbul arasi yolcu trafigi de artacak. Karayolunda otobüs ve ‘otomobil trafigi, kamyon trafigine eklenince mevcut sistem yetersiz kalacak. Bugünkü karayollarina ve otoyollara ek yeni karayolu ve otoyol baglantilari gerekecek.
• Demiryolundaki bugünkü sistem ne kadar Islah edilirse edilsin, yolcu ve yük trafigini karayolundan demiryoluna çekmede yetersiz kalacak.
****
Iste bu çerçevede, gene karayollarinin gelistirilmesine, mevcut demiryolu sebekesinin islahina, havayolu konusuna agirlik verilmesine ragmen, bunlara ek olarak bir “hizli tren” baglantisi yapilmasina çalisiliyor.
Hizli trenin saatte 150 kilometre gideni de var, 350 kilometre gideni de var… Ön çalismalarda esas alinan saatte 250 kilometre gidecek bir hizli tren sistemi… Hiz faktörü maliyeti belirleyen bir faktör. Bir baska nokta da su: Ankara-Istanbul hizli treni baglantisindan ayni zamanda yük trafigi için de yararlanma politikasi benimsenmis. Projelendirme buna göre yapilacak.
Bu ön bilgilere ek olarak iki üç rakkam verip ana konuya döneyim:
1992 yilinda, Ankara-Istanbul arasinda yilda 11 milyon yolcu, 9 milyon ton yük trafigi var. Ankara-istanbul arasinda yolcunun % 95’i, yükün % 90’i karayolunda gidip geliyor.
2.000 yilinda Ankara-Istanbul arasinda yolcu trafigi 25 milyon kisiye, yük trafigi 20 milyon tona çikacak. Demiryolu 5 milyon kisiyi ve 2 milyon ton yükü tasiyacak. 2.015 yilinda demiryolunun Istanbul-Ankara hattindaki yolcu yükü 10 milyona, mal yükü 4 milyon tona çikacak.
Bu trafik artisi karsisinda, halen tamamlanmamis olan otoyol ile eski yol, Ankara-istanbul yükünü kaldiramayacak. 2000 yilinda mutlaka yeni bir otoyol baglantisina ihtiyaç var…
HIZLI TREN NE KADAR PAHALI?
Halen yapilmakta olan Ankara-Istanbul otoyolunun kilometresi 8 milyon dolara çikiyor…
Saatte 250 kilometre hizla giden, Istanbul-Ankara arasinda 400 kilometrelik baglantiyi 1.5-2 saatte asacak trenin yapimi için, kilometre basina 7 milyon dolar harcama gerekiyor…
Bu rakkamlara göre, otoyol ile, 250 kilometre hiza sahip trenin geçecegi demiryolunun kilometre maliyetlerinin ayni oldugu görülüyor.
Demiryolunun “isletme masrafi” daha ucuz. DemIryolu’nun ekonomiye katkisi daha fazla…
NASIL YAPILACAK?
Hizli tren yapimina bugün karar verilince, hattini dösemeye yarin baslanamiyor… Bugün dügmeye basilsa, iki yil hazirlik dönemine ihtiyaç var. Projesi hazirlanacak… Finansmani saglanacak… Hükümetin ilk temaslarina göre, bu isin tamaminin yabanci kaynakdan finansmani mümkün. Ya kredi seklinde, ya “Yap Is Devret” modeli ile ya da “Yap Kirala” modeli ile parasi disaridan gelecek… Iki yil sonra yapimina baslasa, insaat 5 yil sürecek. Proje 2.8 – 3.0 milyar dolara tamamlanacak. Bu harcamalarin büyük kismi içeride ek istihdama ve üretime imkân verecek…
****
Hizli trenin bir de Istanbul Bogazi’ni geçis isi var… Öncelikle yolcu ve yükü Avrupa yakasina ulastirmak, daha sonra Avrupa Hizli Tren agi ile baglanti saglamak için bu zorunlu…
Bogaz geçisi ya yeni bir köprü ya da tünel istiyor. Tünel pahali. Köprü daha ucuz. Bogaz geçisi ile birlikte projenin toplam maliyeti 3.2-3.7 milyar dolara ulasiyor.
****
Hizli tren bir bir ihtiyaç… Eger bugün baslanmaz ise, nüfus artisi ve de zenginlesen ülkedeki insan ve yük trafigi karsisinda 2000 yilinda Ankara-istanbul arasinda yollar tikanacak…
Bugün baslansa en az 7 yilda tamamlanacak…
****
Üzerinde en fazla durulan konu projenin finansman yükü… Devlet Planlama Teskilati Müstesari ilhan Kesici, “Hizli Tren Proje-si”ni bir yabanci firmanin “Yap Islet Devret” veya “Yap islet Kirala-Kiradan Parani Al” modeli içinde gerçeklestirebilecegine inaniyor.
Bu konuda hükümet yetkililerine degisik çevrelerden teklifler geldigini söylüyor…
Bu olmasa bile, yedi yil sürecek bu tip bir projeye Türkiye’nin kaynak ayirabilecegi inancinda.
****
Dostum Cem Kozlu ise farkli görüs tasiyor. Cem Kozlu’ya göre “Hizli tren” ancak Ankara-istanbul havayolu müsterilerini çekebilecek bir lükstür. Ankara-istanbul havayolu müsterilerinin sayisi ise hizli treni yasatabilecek nicelikte degildir.
Dostum Birkan Erdal ise, hizli trenin modasinin geçtigini söylüyor. Birkan Erdal’a göre simdi moda “Tilting Dingil ve Vagon” sistemi… Türkçe anlatimiyla oynak dingil ye oynak vagon..
Bu sistemde vagon ve lokomotiflerin dingilleri degisiyor. Bunlar oynak hale getiriyor. Klasik demiryolu üzerinde ve hatta kavisli yollarda trenler hiz yapabiliyor. Yolculur savrulmuyor. Rahatsiz olmuyor. Birkan Erdal, hizli tren projesinin 10 milyar dolara çikacagini, Tilting sistemi ile Ankara-Istanbul baglantisini islah etmek için sadece 1.5-2 milyar dolar harcanacagini söylüyor.

 

Sende yorum yap