“Hızlı tren” çağdaş yaşamın parçası oluyor

, , Sende yorum yap

“Hizli tren”i, “babanin mega projesi” diyerek politika sofrasina “meze edersek” gerçegi kaçiririz…
Isi “politika”dan arindirip, baska ülkeler bu konuda ne yapmis, ne yapiyor, “babadan önce” bu is Türkiye’de nasil düsünülmüs, neler planlanmis, gibi seyleri bilmekte yarar var…
Birkan Erdal, Devlet Demiryollari Genel Müdürü iken, 1989 yilinin son günlerinde bu konularda dünyadaki gelismeleri, Türkiye’de yapilan çalismalari anlatmisti.
O zamanlar ben bu bilgileri DÜNYA’da yayinlamadim, ama bir kösede saklamistim. “Sakla samani, gelir zamani” misali simdi size aktarayim.
Bati Ülkelerinde Hizli Tren Moda
Bugün dünyada demiryollarinda saatte 250-300 km yapan özel hizli tren sistemleri insa ediliyor. Avrupa’da büyük sehirler, bu sistemlerle birbirine baglaniyor. Ankara-Istanbul arasinda böyle bir sistem kurulmasi için, Devlet Demiryollari 1989 yilinda teklif topladi. Çok sayida ülkeden çok sayida firma o tarihte Türkiye’ye “ön teklif” ile geldi.
Türkiye’de demiryolu yapimina, bundan 137 yil önce 1856 yilinda baslanmis. Bugün Türkiye’de 10 bin km uzunlugunda demiryolu var. Bunun sadece 600 km’lik kismi elektrikli. Kalani dizel ve buharli lokomotifler için.
Demiryolu, bütün dünyada çok pahali bir yatirim. Fakat sosyal nedenlerle, genellikle her ülkede devlet baba demiryollarini destekliyor.
Türkiye’de demiryollari uzun yillar ihmal edildikten sonra, bir hareket ortaya çikti. Bu hareketi atesleyen kivilcim, Türkiye disinda olup bitenler. Bütün dünyada su günlerde “hizli tren” diye bir sey moda oldu. Bu moda hizla yayiliyor. Bu modanin rüzgâri, Türkiye’de uyuyan demiryollarini da uyandirdi. Hizli Trenler
Simdi Avrupa ülkeleri “Trans European Railways” (Avrupa’yi Geçecek Hizli Demiryolu) sistemini kurma pesinde. Iskandinav ülkelerinden Yunanistan’a kadar bütün Avrupa’yi geçecek, hizli tren agi kuruluyor.
Her ülke kendi sinirlari içindeki hizli sistemi yapma arayisinda.
Hizli tren isine ilk olarak Japonlar baslamis. Tokyo-Osaka sehirleri arasinda saatte 240 km hiz yapan Shinkansen trenini yapmislar.
Japonlar’dan sonra Avrupa ülkeleri de Iskandinav hududundan Yunanistan’a kadar tüm Avrupa’yi geçecek bir hizli tren projesi hazirlanmislar. “Trans European Railways” projesi diye adlandirilan bu proje çerçevesinde, her ülke kendi sinirlari içindeki sistemi hizli sisteme dönüstürecek.
Burada bir noktaya açiklik getirmekte yarar var: Mevcut trenleri hizlandirmak baska sey, hizli tren sistemi kurmak baska sey.
Hizli tren sisteminde yeni ve özel raylar döseniyor. Bu raylarin üzerinde farkli teknoloji ile insa edilen lokomotiflerin çektigi özel vagonlar yürüyor. Öncüler Fransizlar
Halen Avrupa’da degisik ülkelerin sinirlarinin içinde 561 km’lik hiz hatti çalisiyor. 1360 km uzunlukta hiz hatti yapim halinde. 1500 km hiz hattinin yapimina baslaniyor.
Avrupa’da hizli trende öncü Fransizlar. Paris-Lyon arasinda saatte 270 km hiz yapan tren isletiyorlar. Paris ile Tours ve Le Mans arasinda toplam 285 km’lik mesafede ise saatte 300 km giden tren için yatirim yapilmis.
Ingilizler, Euston-Glasgow arasinda 1988 yilindan bu yana saatte 250 km hiz yapan Pandolina tipi tren isletiyorlar. Almanya’da Hamburg-Münih arasinda saatte 250 km hiz yapan ICE treni isliyor.
Türkiye Hizli Tren Arayisinda
Birkan Erdal, genel müdürlük koltugunda iken,dünyadaki ge-lismeleri degerlendirerek ve uluslararasi rekabeti körükleyerek, Istanbul-Ankara arasinda “hizli tren” yaptirmaya çalisti.
Her ülkede hizli tren sadece kalabalik yerlesim merkezleri arasinda insa ediliyor. Her ülke, kendi teknolojisini kendi gelistiriyor. Elemanlarini yetistiriyor, üretim tesisini kuruyor. Proje tamamlaninca bu ekip ve tesisler bos kaldigindan, baska ülkede is arayisina giriyor.
Birkan Erdal, bu gelismeleri degerlendirerek, Ankara-Istanbul arasinda hizli tren sistemini yap-islet-devret modeli ile uluslararasi ihaleye çikarmisti. Fransizlar’dan, Almanlar’dan, Italyanlar’-dan, Jappnlar’dan teklif topladi.
Hangi ülke bu isi üstlenecek ise, Ankara-Istanbul arasinda yeni hat dösenecek. Bes yil sonra hizli tren ile, birbuçuk saatte ulasim mümkün olabilecek. Bugünkü Trenleri Hizlandirmanin Yolu
Hizli tren projesi yaninda Devlet Demiryollari, kisa sürede Ankara-istanbul arasindaki yolculuk süresini 5 saatte indirmek için çalismalar baslatmisti.
Bunun için ilk yapilan sey, birbirinden ayri olan demiryolu raylarini birbirine kaynatmakti. Raylar birbirine kaynayinca, trenin (tidak, tikidak…) diye gitmesi önleniyor. Tekerlek asinmiyor. Vagon eskimiyor. Yolcu tas düsürmüyor… Ankara-istanbul da Istanbul-Izmit hatlarinin kaynaklama isi sürüyor.
Bunun ardindan, kavislere çözüm getirme isi baslayacak. Ankara-Istanbul arasindaki demiryolu hatti o kadar çok kavisli ki, bu kavisler yüzünden trenler savruluyor. Savrulan tren, iki nedenle hiz yapamiyor. Hem devrilme tehlikesi var. Hem içindeki yolcunun içi disina çikiyor.
Yurt disinda bunun içinde teknoloji gelistirmisler. Yabanci dilde “Tilting” denilen bir sistem ile, özel lokomotiv ve vagon yapiliyor. Lokomotif ve vagon kavise girdiginde savrulmadan yol aliyor.
Bizim Demiryollari Idaresi bu teknolojiyi getirebilse ve bu teknoloji ile lokomotif ve vagonlari yenileyebilse, mevcut 576 km uzunlugundaki hat kullanilarak, Istanbul-Ankara yolculugu 5 saate indirme sansi ortaya çikabilecek.

 

Sende yorum yap