Hazinenin borç para bulma zorunluluğu faiz oranlarını nasıl artırıyor?

, , Sende yorum yap

Hazine’nin normal gelirleri, normal giderlerini karsilayamadigindan, Hazine, giderek artan büyüklüklerde (Türk Lirasi ve Döviz ile) borçlanmak zorunda kalmaktadir.
Türk Lirasi ve Döviz ile yapilan borçlanmalarin birikimlerinin (ana para ve faiz ödemeleri) ise, Hazine’ye ekpara bulma mükellefiyeti getirmektedir.
Sonuç olarak, kisa dönemde, (acil olarak) para bulma çabasindaki Hazine, iç ve dis tasarruflari cezbedejMlmek için faizleri yükseltme zorunda kalmaktadir. |
Örnegin, Hazine Bonolari, banka sistemine (% 52- % 53 net yillik faiz ile satilabilmektedir.) Hazine Bonosunda bu oranlarda * net faizle kaynagini degerlendirme sanstjblan bankalarin, ayrica sagladiklari vergi avantajlarini da dikkate almalari halinde, (riskli yatirim alanlarinda kaynak degerlendirirken) % 80 veya % 90 yillik fiyat üzerinden para satmalarindan daha (dogal birsey olamaz.)
Hazine Bonolarina halen uygulanmakta olan (net faiz oraninin düsürülmesi halinde ise) Hazinenin bono satmasi imkani ortadan kalkar. O halde Hazine ya borçlanmayacak, ya da borçlanacak ise, bugünkü faiz oranlarinda borçlanmaya devam edecektir.
.Borçdan kaçinmanin bir alternatifi (para basmaktir.) Hazine bu alternatifi de sonuna kadar zorladigindandir ki, emisyon rakkami 6 Haziran’da 1.7 trilyon liraya çikmistir.
Emisyon artisinin yil sonlari ve ortalarindaki gelismeleri son iki yilda söyle olmustur:
Emisyon 5 Aylik
12 Aylik Milyar TL. Artis (%) Artis (%)
28 Aralik 1984 918
31 Mayis 1985 1.068 16.3 51.7
27 31 Aralik 1985 1.285
6 Haziran 1986 1.732 34.7 62.1
Hazine, finansman açiginin baskisinda 1986 yilinin ilk 5 ayinda emisyonu % 34.7 oraninda artirmis, 446 milyar lira daha para
basmak zorunda kalmistir.
Para basmanin faizi yoktur ama, enflasyonu kipirdatarak çikaracagi fatura, mutlaka faiz faturasindan büyük olur.
Iç borçlanma gereginin giderek azalmamasi, tersine artmasi da ilginç bir durumdur. Son iki yilin iç borçlanma tablosu (milyar Türk Lirasi) olarak söyledir:
1985 1984
Toplam 2069 1.349
Tahvil 1031 530
Bono 1037 818
1986 yilinin ilik bes ayinda yapilan 23 ihalede (toplam l trilyon 138 milyar liralik) menkul kiymeti satisa sunmustur. Bu menkul kiymetlerin (7 IS milyar 795 milyon liralik kismi) satilmistir. Bu menkul kiymetlerin yillik net faizlerinin (% 51.88) dolayinda oldugu hesaplanmaktadir.
Hazinenin sattigi menkul kiymetlerin net yillik gelirlerinin (l yil vadeli banka mevduatinin % 46.644 olarak hesaplanan faizinin ve Keban Baraji Gelir ortakligi senetlerinin % 49.860 olarak hesaplanan gelirinin üzerinde olmasi) satislarin devamini mümkün kilmaktadir. Önemli olan Hazinenin tahvil satarak, Hazine bonosu satarak para toplamasi degil, fakat bunlarin ana para ve faizlerini ödemesi, bunlarin faizleri nedeniyle (vergi gelirlerinden büyük fedakarliklarda bulunmasidir.) Sadece 1985 yili borçlanmasinin 1986 yilina faiz faturasi l trilyon liradir. 1986 yilinin ilk bes ayindaki borçlanmasinin faiz faturasi 400 milyar liradir.
Sadece Haziran ayinda vadesi gelen Hazine bonosu ve Devlet tahvili ana para ve faiz ödemelerinin faturasinin 200 milyar lira oldugu bilinmektedir.
Öte yanda dis borçlarin ana para ve faiz ödemeleri (döviz geregi) disinda bu dövizi satin alabilmek için Türk Lirasi ihtiyacini da ortaya çikarmaktadir.
Önümüzdeki dönemde dis borç ana para taksidi ve faiz ödemesi için 1.6 milyar dolar teinin etme arayisindaki Hazinenin, Haziran ayi için döviz ihtiyacinin 800 milyon dolar dolayinda oldugu gazetelere yansimistir.
800 milyon dolari, 1.5 milyar dolari temin etmek bir yana, bu miktar dövizin Türk Lirasi karsiliklarinin 560 milyar Türk Lirasi ve 1.1 trilyon Türk Lirasi gibi ciddi rakkamlarda dolastigi dikkate alinirsa Hazinenin (acil Türk Lirasi ihtiyacinin önemi ve boyutlari) daha iyi anlasilabilir.
iste bu çerçevede Hazinenin, % 50’yi asan yillik net faiz ile borç-
Iste bu çerçevede Hazinenin, % 50’yi asan yillik net faiz ile borçlanmaya devam etmesi ve emisyonu devamli olarak zorlamasindan baska yapilacaksey kalmadigi görülmektedir.

 

Sende yorum yap