HABİTAT’ın iki yüzü

, , Sende yorum yap

Çiragan Sarayi rihtimina kurulan masanin basina oturup, “havada patlayan fiseklere el sallayan” Türkiye Cumhuriyeti Cumharbaskani’nin enseden çekilen fotografini yayinlayan gazetede, “Görkemli Kapanis” manseti altinda sunlar yazilmis:
“HABITAT II’nin kapanis töreni ses, isik ve havai fisek gösterileriyle gurur gecemiz oldu. Bogaz’in iki yakasindan ardi ardina göge yükselen havai fisekler, karanlik gögü çiçek çiçek aydinlatti. Cumhurbaskani Süleyman Demirel, Çiragan Sarayi bahçesinde deniz kiyisina kurulan masaya oturarak gösterileri izledi. Demirel, gösterilerden büyük zevk alip alkislarken, basin mensuplarinin fotograf çekme çabalariyla da eglendi. Fotografini çekmeye çalisan gazetecilere Demirel, “Buradan çekin” diyerek ensesini gösterdi…”
***
Sayin Cumhurbaskanimizin “gurur gecesinde” büyük zevkle izledigi o isik ve havai fisek gösterilerinin parasi, hatirlanacagi gibi gene Çiragan Sarayi’nda bir süre önce ayni cumhurbaskanimiz tarafindan, önde gelen isadamlanmiza yapilan “salma” ile toplanmisti.
“Salma” ile parasi toplanan fisekleri patlatip, isiklari yakmanin nasil bir gururu olabilecegini ben anlayamiyorum?
– Ülkede alt yapi, üst yapi yatirimlari durmus. Sanayide elektrik tayinlamasi baslamis. Enerji yoklugundan mevcut kapasiteler çalistirilamiyor.
– Gümrük birligi ile yilbasinda baslayan iliskiler dondurulmus. Ne gelen var ne giden… Ne hakkimizi alabiliyoruz, ne sorumlulugumuzu yerine getirebiliyo-ruz.
– Yerlisi, yabancisi, ekonomide ciddi bir kriz beklentisi içinde. Bu tedirginlik nedeniyle yerlisi yabancisi kaynaklarini en kisa vadede tutmaya, likit kalmaya basladi.
– Bütçe açigi 1.200 trilyon lirayi geçecek.
– Enflasyon tamamen unutuldu.
– Hazine faizi tirmandirmaz ise bono satamaz hale geldi.
– Güneydogu Anadolu’da sorun ciddiyet kazaniyor. Isin terör boyutu ötesinde ciddi gelismeler var.
– Israil ile ne oldugu belirsiz, milletten habersiz yapilan anlasmanin faturasinin ne olacagini kimse bilmiyor.
– Arap ülkeleri, Iran tam anlamiyla karsimiza alinmis.
– Yunanistan ile ipler gün geçtikçe geriliyor.
– ABD, yavas yavas Türkiye’yi bosuyor. Makarnamizi bile almiyor. Silah bile satmiyor.
– Ülke hükümetsiz. Mevcut tablodan istikrarli bir hükümet çikma sansi yok.
– Birinci sinif devlet memuru kadrosundaki üniversite profesörü 50 milyon lira maasla geçinmeye çalisiyor.
– Temel deger yargilari yok olmakta. Adalete güven sarsilmis. Cari ve mal emniyeti kalmamis.
– Insanlar mutsuz, yarindan ümütsiz. Issiz… Iste böyle bir ortamda “salma” ile toplanan paralardan yakilan havai fiseklere el sallayan Sayin Cumhurbaskanimiz “gurur gecesi” yasiyor!..
***
HABITAT (1) Türkiye’nin ciddi uluslararasi toplanti düzenleyebilecegin! gösterdi. (2) Program kazasiz belasiz tamamlandi. Gazetelere toplantilann genellikle magazin yani yansidi. Üzerinde durulmayan iki konu
– Acaba HABITAT toplantilarinin dünyadaki yan- kisi ne oldu? Bu toplantilar dünya kamuoyunda Tür- kiye için neler getirdi?
– Acaba HABITAT toplantilarinin içerigi ne idi? Bu toplantilardan ne çikti? Türkiye toplantilardaki fikir
toplantilardan ne çikti? Türkiye toplantilardaki fikir hareketlerini yönlendirmede ne ölçüde etkili oldu? Istanbul bildirgesi dünya kamuoyunda yanki görecek mi?
***
Cumhurbaskanimiz fisekleri seyrederek “görkemli kapanis” için davet verirken, gerçekte HABITAT “kapanmamisti”. HABITAT”in kapanmasini belgeleyecek “Istanbul deklerasyonu” üzerinde anlasmazlik çikmisti.
HABITATin son iki gününde nihai belge üzerinde anlasmazliklar çikti.
– Vatikan ve Arap ülkeleri dogum kontrolü konusunda ters görüsler ileri sürdü.
– Çin bildirgenin insan haklan ile ilgili bölümlerindeki ifadelere itiraz etti.
– ABD “isgal edilmis topraklarda yasa disi yerlesimlere izin verilmemesi” konusundaki ifadelerin Israil’i rahatsiz edecegi inanciyla direnise geçti.
– Ayni sekilde Kudüs’ü hedef alan, “Kutsal yerlere ve kendine özgü kültürel, tarihi ve sanatsal özelliklere sahip isgal altindaki sehirlerin nüfus yapisi degistirilemez” seklindeki ifadeler bildirgeden çikarildi.
– Arap ülkelerinin ve Küba’nin bildirgeye koymaya çalistiklari “Uluslararasi hukuka ve BM Yasasi’na aykiri olarak, zorlayici ve tek yanli önlemlerin reddedilmesi” paragrafina ABD siddetle karsi çikti.
***
Yogun tartismalardan sonra üzerinde görüs birligine varilan insan yerlesimlerinin iyilestirilmesi yolunda atilmasi gereken adimlari detaylandiran HABITAT Gündemi baslikli metnin uygulamaya konmasinda bir “taahhüt” niteliginde olan Istanbul deklarasyonu toplam onbes maddeden olusuyor.
Devlet ve hükümet baskanlari ile ülkelerin resmi delegelerinin üzerinde anlasmaya vardiklari deklarasyonun özetini Özgür Ulusoy, Cumhuriyet için yapmis. Onbes maddede sunlar yaziyor:
– Deklarasyonun birinci maddesinde, “herkese yeterli bir konut saglamak, insan yerlesimlerini daha güvenli, daha saglikli, daha yasanabilir, sürdürülebilir ve daha verimli bir hale getirmek” seklindeki evrensel hedeflerin hayata geçirilmesi için bu konferansin bir firsat olusturdugu belirtilerek söyle deniyor: “HABITAT Gündemi’ndeki hedeflere, ilkelere ve önerilere bagli kalarak yürütülmesi için karsilikli dayanisma içinde olacagimiza söz veriyoruz.”
– Deklarasyonun ikinci maddesinde de insan yerle-simlerindeki ve barinaklarindaki bozulmaya ragmen,
“kentlerin ayni zamanda uygarligin, ekonomik kalkinmanin, sosyal, kültürel, ruhani ve bilimsel ilerlemelerin merkezi” oldugunu kabul eden devlet, hükümet baskanlan ile delegasyonlar, “yerlesimlerimiz tarafindan sunulan olanaklari kullanmali, insanlarimiz arasinda dayanismayi saglamak için çesitliligi korumaliyiz” diyorlar.
• Üçüncü maddede bütün insanlik için daha iyi yasam standartlari konusunda uzlasan ülkeler, BM’nin daha önce düzenledigi ilgili konferanslarda alinan kararlann HABITAT Gündemi’ne dahil edilmesini onayliyor.
• Dördüncü maddede, insan yerlesimlerini iyilestirmek için, gelismekte olan ülkelerin kosullarindaki kötülesme ile savasilmasi gerektigi vurgulanirken, nüfus yogunlasmasi, evsizlik, artan yoksulluk, issizlik, sosyal dislanma, ailedeki istikrarsizlik, yetersiz kaynaklar, temel altyapi ve hizmet eksiklikleri, plansizlik, artan siddet, çevredeki bozulma, hastaliklardaki artis gibi konulara öncelik verilecegi belirtiliyor.
Insan yerlesimleri ile ilgili sorunlarin global olmakla birlikte, ülkelere özel ve bu yüzden özel çözümler gerektiren sorunlann da var olduguna dikkat çekilen 6. maddede de su ifadeye yer veriliyor: “Basta, durumun daha vahim oldugu gelismekte olan ülkelerle, ekonomisi geçis dönemi yasayan ülkeler olmak üzere bütün dünyada sehirlerdeki, kasaba ve köylerdeki yasam kosullarini düzeltmek için isbirligi ve çabalarimizin güçlendirilmesi gerektigini kabul ediyoruz.”
• Yedinci maddede HABITAT Gündemi’nin uygulanmasinda insan unsurunun temel teskil ettigini kabul eden ülkeler “kadinlarin, çocuklarin, gençlerin, daha güvenli, daha saglikli yasam kosullan için” özel ihtiyaçlari bulundugunu kabul ederken, mutlak yoksulluk içinde yasayan bir milyar insana ayrica önem verildigini de ifade ediyorlar.
• Sekizinci maddede, bütün bu sorunlarla savasta hükümet disi kuruluslarin, kamunun ve özel sektörün aktif katilimi kabul edilirken, dokuzuncu maddede herkesin ev sahibi olabilmesi için pazann verimli islemesinin önemine isaret ediliyor.
• Onuncu maddede yerkürenin eko-sisteminin korunmasi için küresel bir ortakligin önemi vurgulanirken, onbirinci maddede, “Tarihi, kültürel, mimari, dogal, dini ve ruhani önemi olan yerlesim kaliplarinda binalarin, anitlarin, açik alanlarin korunmasi, bakimi ve restorasyonunu tesvik edecegiz” deniyor.
• “Taahhütlerimizin hayata geçirilmesi için ortak-lik ve katilimi en demokratik ve en etkin yol olarak görüyoruz” cümlesiyle baslayan onikinci maddede yerel yönetimler HABITAT Gündemi’nin hayata geçirilmesinde “en yakin ve en önemli ortaklar” olarak tanimlaniyor. Parlamenterler, özel sektör, sendikalar, hükümet disi kuruluslar ve sivil toplum örgütleriyle isbirliginin artirilacaginin belirtildigi maddede, “Kadinin toplumundaki rolünü artirarak, özel sektörün çevreci ve sosyal sorumluluk tasiyan yatirimlarini tesvik edecegiz” deniyor.
• HABITAT Gündemi’nin uygulanmasi için fonlara ihtiyaç duyuldugu ifade edilen onüçüncü parafraf-ta, “Ulusal ve uluslararasi düzeyde, finans kaynaklarini harekete geçirmeli, iki ya da çok tarafli anlasmalarla, kamudan ve özel sektörden ek kaynaklar yaratmaliyiz. Bu amaçla uygun teknoloji ve know-how transferinden de yararlanmaliyiz” deniyor.
• HABITAT Gündemi’nin etkin biçimde uygulanmasi Jçin BM Insan Yerlesimleri Merkezi’nin rol ve yetkilerinin güçlendirilmesi gerektigi vurgulanan on-dördüncü paragrafta, “Bu amaçla, HABITAT Gün-demi ve bagli eylem planinin basarili bir biçimde yürümesi için destegimizi verecegiz” deniyor.
Deklarasyonun son paragrafinda da ülkeler su gö
rüslerde birlesiyor. “Istanbul’daki konferans, yeni bir isbirligi dönemine, bir dayanisma kültürü dönemine isaret etmektedir.”
***
HABITAT II’nin ikinci bildirgesi, gönüllü örgütlerin, sivil toplum örgütlerinin tartismalarinin sonuçlarini yansitan “Istanbul Ruhu” isimli bildirgede, “yerel yönetimlerin, akademisyenlerin, vakiflarin, özel sektör temsilcilerinin sendikalann, parlamenterlerin, uluslararasi karar alma sistemlerine dahil edilmesi ve Birlesmis Milletler faaliyetlerine daha etkin biçimde katilmalari” vurgulandi.
Bildirgede, özetle su düsüncelere yer verildi:
“Hükümet disindaki kuruluslar ilk kez Istanbul’da büyük bir katilimla bir araya gelerek BM’nin resmi toplantilarina dahil olmaktadirlar. Istanbul Ruhu’nda ortaya çikarilan Sivil Toplum Kuruluslari (STK), yerel yönetimler, akademisyenler, vakiflar, özel sektör, sendikalar ve parlamenterler, uluslararasi karar alma sistemine dahil edilmeli ve BM’de daha etkin bir konuma sahip olmalidirlar. Tüm bu hükümet disi kuruluslar, HABITAT II gündeminin iki ana amaci olan yeterli barinak ve sürdürülebilir insan yerlesimleri kalkinmasini gerçeklestirmede katkida bulunmalidirlar. Bu kuruluslar; HABITAT II’nin aldigi kararlarin yerine getirilmesinde etkili olabilmek için daha siki isbirligine gitmelidirler. Dünyadaki tüm sirketler, sosyal yönü agirlikli ve çevreye saygili olmali, rekabet kurallarinda asgari ahlaki prensipler uygulanmali, yerel yönetimler güçlendirilmeli ve tesvik edilmeli. Sehirlerde daha çok istihdam yaratilmasinin imkânlari arastirilmali, parlamenter demokratik sistemler desteklenmeli, kentsel kalkinmalarda özel sektör kamu ve yerel yönetim isbirligi saglanmalidir. ***
Iste magazin kismi bir yana HABITAT toplantilarinin sonucu bunlar… Benim izleyebildigim kadari ile, dis basinda, HABITAT toplantilari, ele alinan konular, sonuç bildirgeleri hakkinda haber çikmadi. Hatta HABITAT’in magazin yani bile dis basina yansimadi. Halbuki Misir’da, Hindistan’da, Çin’de, Rio’da yapilan benzer toplantilar büyük yanki yapmisti.
Türkiye’de uzun süre gündemin basina oturan HABITAT olayinin toplu bir degerlendirmesini yapmak için bu yaziyi yazdim. Emegi geçenlere, katkida bulunanlara tesekkürler. Günahiyla sevabiyla önemli bir is yapildi. Neticede herhalde sevabi günahindan fazla oldu.

 

Sende yorum yap