Gümrük birliği “çek-çek” ekonomisinden “ölçek” ekonomisine geçişi zorunlu kılıyor

, , Sende yorum yap

Yavuz Canevi diyor ki “-Gümrük birligi bir formalite degildir. Gümrük birligi içinde Türkiye’nin hayatini devam ettire-
bilmesi için bazi köklü degisimlere ihtiyaç vardir.”
Yavuz Canevi bakiniz daha baska neler söylüyor:
Sanayi, ticaret ve finans sektöründe “boyut ekono-
misine” geçmek zorundayiz
Avrupa Toplulugu’na entegrasyonda finans sektörünün zor-
lanacagi sey ölçek konusu. Türkiye bir kere genelde ekono-
misinde çek çek” boyutundan ölçek” boyutuna kayacak.
Ekonomimiz, hâlâ çek çek (küçük) boyutlarinda çalismakta.
Onun için hâlâ ölçek konusamiyoruz. Bir örnek vereyim. Bu-
gün Türkiye’de 68 tane banka var. Bu 68 bankanin aktifleri-
ni alt alta yazip, toplayip, dolara çevirelim, 45-50 milyar do-
lar ediyor. Sâdece Deutche Bank’in aktif toplami ise 320
milyar dolar. Bütün Türkiye’nin bankalarinin toplami bir tek
Alman bankasinin yedide biri, Bir Japon bankasinin onda bi-
ri. Iste ölçek dedigimiz bu.
Türkiye de boyut yok. O bakimdan, Türkiye’ye gümrük bir-
ligi, büyük düsünmeyi getirecek. Benim tahminim hem sana-
yi sektöründe’hem ticaret sektöründe hem de finans sektö-
ründe 97-98’e dogru bu boyut konusunun insanlarin kafalari-
na çivilenecegidir. Yani bankalar birlesmeye baslayacaklar.
Sirketler birlesmeye baslayacaklar. Avrupa’da bu oldu. Simdi
Türkiye dogal olarak kendini buna hazirlamali.
Gümrük birligi ile beraber bir kere hem ithalat hem de ih-
racatta hacim olarak bir artis olacak. Hacim olarak bir artis
olunca, fiyat yönünden bir rekabet baslayacak. Fiyat yönün-
den rekabetin zorlayacagi birinci sektör, finans sektöründeki
bu fiyadama, finans sektöründeki hizmetin kalitesi çabuklu-
gu, sirketlerin kendilerinin çözümlerine yönelik türde hizmet-
lerden olusmasini zorunlu kilacak. Yani bir taraftan marjlar
azalirken, öte yandan finansal enstrümanlarin çesitlendirilme-
sine ve son günlerin moda kavrami ile “Derivatifler” denilen
“Hybrid” finansal enstrümanlara kadar uzanan bir ürün yel-
pazesine geçis baslayacak.
Halka açilma, gerçek halka degil
Sermaye piyasalarimzda bugün asgari yüzde 15’i halka
açik olan sirket, kanunen halka açik sirket kabul ediliyor: Bu-
gün bu sirketlerin bile alim satimi söz konusu olan hisse sene-
di miktari yüzde 5 civarinda.
Yani bir yerde bloke olmus bekliyor. Bu piyasa, Türkiye’nin
sermave birimi yaratmasina imkân vermiyor. Ithalat ve ih-
racattaki canlânmayla birlikte görülecektir ki, sirketlerin ser-
maye piyasasinda alim satimi yapilan hisselerin orani yüzde
15’e ulasacak. Hatta, daha sonra sirketlerimiz rahatlayinca
bu oran, yüzde 20’ye çikacak; bugün biliyorsunuz yüzde 30-
40’lik bir halka açiklik oraniyla dünya ölçekler’inde sirket yö-
netmek mümkün. Buralara gelecegiz. O zaman ister istemez
sermaye piyasasinin boyutlari büyüyecek, derinligi artack.
Devamli özsermaye koyarak büyüyemezsiniz. Mutlaka halka
açikacaklar, sermaye piyasasi enstrümanlanndan yararlana-
caklar. Onun için de sermaye piyasasina istedigin zaman gi-
rip istedigin zaman çikmak gerekiyor. Gidiyorsun yüzde 15’i
halka açik bir sirketin hisselerinden yüzde 3-5 almak istiyor-
sun, piyasada yok. Nerede bu hisseler? Bir yerde dönmüs do-
lasmis, sonra ayni sirketin poriföyüne girmis bekliyor. Bunlar
ürkeklikten kaynaklaniyor. Sermaye piyasasinin derinligi ol-
mamasindan kaynaklaniyor ve gelecege yönelik beklentilerin
kisitli olmasindan kaynaklaniyor.
Gümrük birligi demek E-5 yolundan TEM yoluna
geçmek demektir
Bir ekonominin E-5 (klasik) yolundan TEM (hiz yoluna) ge-
çisinin bir bedeli var. Geçis ücrete tabii..
Bu bedel de sadece vazgeçtigimiz gümrük vergilerinden dogan akçali bedel degil. Belirli sorumluluklar üstlenmek, taahhütlerde bulunmak zorundayiz: Sosyal,politik ve ekonomik alanlardaki mevzuat uyumu bunlar ara-
sinda. TEM’de askari hiz limiti var. Sallana sallana; dura kal-
ka yol alamayiz. Istikrarli, tutarli ve düzenli bir seyir adabina
uymamiz ve bunun için gerekli tedbirleri almamiz gerek. Yani
arabamizi iyi bir check-up’tan geçirmeden TEM’e çikarsak;
trafigi aksatinz. TEM’e canimiz istedigi zaman girip; istedigi-
miz zaman çikamayiz. Çünkü, TEM’e yol almanin belirli stan-
dartlari ve kurallan var. Bir kere girdik mi uzun süre Exit-Çikis
yok. Onun içindir ki, arabanin benzin deposunu doldurmak,
aküsünü kontrol ettirmek zorundayiz. Tüm bunlarin yaninda
TEM’de yol alinanin bir de ayncaligi var. Yolcuyu yani tüke-
ticiyi korur, rahat ettirir, hedefine daha çabuk ulastirir; za-
man tasarrufu saglar, zamanin katma degerini artirir.
Herkesin hizi belirli bir asgari limitin üzerinde olmak zorun-
da oldugu için, devamli serit degistiimek, firsatçilik yapmak,
en sag seritten sol seride geçmek.mümkün olmadigi gibi bu-
na gerek de yok. Yani haksiz rekabet ortami yok.
Kisaca, TEM’de yol almayi kabul etmek, “çitayi yukan çek-
meye ve buna ragmen basarmayi” kafaya koymak demek.
Çitayi yukari çektik mi, rakiplerimiz çetinlesiyor demektir.
Gümrük duvarlari gerisinde, . E-5 gibi bir tali yolda rekabet et-
tigimizi zannederken, TEM’e çikar .çikmaz yanimizdan zipkin
gibi arabalarin geçtigini gördük. Iste o zaman, kalitenin,
standardin; verimliligin ve “ölçek ekonomisinin” ne oldugunu
hatirlamak zorundayiz. Düsünce yapimizi ve rekabet kavra-
mini yeni çita’.yüksekliginin gerektirdigi sekilde yeniden olus-
‘turmak zorundayiz. Onun için teknoloji, kapasite, ölçek ve
sirket evlilikleri önemli.
Genelde iyilik bekliyoruz
Sonuç olarak. Gümrük birliginin genel olarak ekonomiye
katkisi pozitif olacaktir. Çünkü, is hacminde önemli bir patla-
ma olacak. Bu yeni hacim çok rekabetçi bir hacim. Avrupa
ve Uzakdogu ile rekabet edecegiz. Marjlar da eskisi kadar
yüksek olmayacak. Ve tüm sektörler daha az marjli. Daha
etkin ve verimli çalisirken ya ayni kârliligi koruyacak ya da az
kâr edecektir.
Unutmayiniz ki, yapilan çalismalar genelde yüzde 10’luk
bir “himayeci” gümrük vergisinin GSYIH’da yüzde 20’lik bir
negatif etkisi . oldugunu göstermekte. Türkiye . bunun tersine
sahit olacak ve GSYIH’nin rekabetçi ortamda daha hizli artti-
gini görecektir.
***
Yavuz Canevi hem kamu sektöründe hem de özel sektörde
deneyimi olan bir yönetici. Yabanci sermaye dernegindeki ve
yabanci bankalardaki görevleri nedeniyle dis dünya ile is iliski-
leri içinde. Bu çerçevede gümrük birligi konusundaki deger-
lendirmeleri önem tasiyor.
Yavuz Canevi’nin bu degerlendirmelerinin Finans Dünyasi
Dergisi’nin nisan sayisinda yayinlanan bir söylesiden özet-
ledim.

 

Sende yorum yap