General Dynamics (F-16) Off-Set’i yürümüyor…

, , Sende yorum yap

(hükümet Off-set uygulamasini yaymayi düsünüyor)
Off-set, yabanci bir kurulusun herhangi bir yatirim nedeniyle ülkeden çikmasi gerekecek dövizin tamami veya bir kismi karsiliginda, ülkeden ihracat yaparak döviz temin etme taahhü düdür. (Basit anlatimiyla, kendi dövizinin tamamini veya bir kis mini kendi bulma formülüdür.)
•Eger yabanci kurulus, bu kurulusdan satin alinan veya bu ku rulusun meydana getirecegi tesisin ürünlerinin ihracini taahhüt et mis ise bu uygulama (dogrudan off-set), ülkedeki .herhangi bir ürünü ihraç ederek döviz bulma taahhüdü altina girmis ise buna da (dolayli off-set) denilmektedir. Dolayli off-set’de önem tasiyan, “her halde ihraci sözkonusu olan mal ve hizmetlerin degil, yeni mal ve hizmetlerin ihraci”dir. Aksi halde, daha önce “falan” tarafindan ihraç edilen malin, “filan” tarafindan ihraci ülkeye bir sey kazan dirmaz.
Türkiye 4 milyar 2 milyon dolar degerinde 160 adet F-16 C/D uçagi satin alacaktir. Bu uçagin yapimcilari Türkiye ile 150 mil yon dolarlik dogrudan off-set (açik anlatimiyla Türkiye’de yapil mis uçak parçalari ihraç edeceklerdir) ve l milyar 27 milyon do larlik dolayli off-set (açik anlatimiyla Türkiye’den degisik mal ve hizmetlerin ihracini saglayacak, veya Türkiye’ye yabanci serma ye getireceklerdir) taahhüdüne girmislerdir.
Off-set taahhüdünde yapimci firmalardan General Dynamics’ in payi % 63, General Electric’in payi % 25, Westinghouse’in payi % 12 dir. Dolayli off/set taahhüdüne göre yukarida adi geçen üç firma 1984-1986 yiUari arasinda 63.5 milyon dolar (% 5), 1987 yilinda 190 milyon dojar (% 15) ve müteakip yillarda sirasiyla 317 milyon (% 25), 571 milyon, (% 45) 889 milyon (% 70) ve niha yet 1994 yilinda l/milyar 270 milyon dolar (% 100) döviz girisi tamamlanmis olacaktir.
General Dynamics yetkililerinin açiklamalarina göre 1984-1986 yillarini kapsiyan 63.5 milyon dolarlik off-set taahhüdüne karsi lik, 32.4 milyon dolarlik döviz geliri saglanabilmistir.
Dolayli off-set taahhüdü çerçevesinde bugüne kadar ortaya çi kan tek proje, Ankara’da, Uluslararasi Hilton Otelcilik is letmesi ve Akbank’in ortakligiyla insa edilmekte olan oteldir. Bu nun disindaki girisimlerin tamami “müzakere safhasinda” olan pro jelerdir.
16 Subat 1987 tarihinde Tercüman Gazete’sinde yayinlanan bi haberinde Nursun Erel sunlari yazmaktadir “General Dynamics’ in taahhütlerini gerçeklestirmede de “agir” davranmasi, hüküme te yakin bir kaynak tarafindan söyle degerlendirildi:
“Bu gelisme üzücüdür. Çünkü F-16 projesi seçilirken Türki ye’ye l milyar 270 milyon dolar kazandirmayi öngören bu indi rekt off-set anlasmasinin bu seçimde önemli etkisi olmustur. Sim di ise firma taahhütlerini yerine getiremiyor. Bunu ciddiyetle bag dastirabilmek mümkün degil.”
Gözlemciler ise Türkiye’nin indirekt off-set anlasmalari ko nusunda yeterli tecrübe edilemeden bu anlasmayi imzaladigina dikkati çekerek, “Maalesef asiri iyi niyetli davranilmistir. An lasmanin yaptirim hükümleri bile açik degildir. Firma taahhüt lerini yerine getiremedigi için üzüntüsünü bildiriyor. Biz ne ya pacagiz? Üzüntümüzü belirtmekle mi yetinecegiz? Firmayi ta ahhütlerini yerine getirmeye nasil zorlayacagiz? diye konustu lar. ”
F-16 isinde durum böyle iken, Hükümetin bundan böyle, “Ulus lararasi ihalelerde, ihaleyi kazanan firmadan off-set isteyecegi” ha beri prtaya çikmistir. Bu habere göre, kamu sektörüne ait, l mil yon dolarin üzerindeki ihalelerde, ihale bedelinin % 65 ile % 75’i »tutarinda dogrudan veya dolayli off-set talep edilecektir.
Eger yabanci firma, Türk mal ve hizmetlerinin ihraci konusun da taahhütde bulunamiyacagini bildirir ise, alternatif olarak “yati rim off-set” teklif edilecektir. “Yatinm off-set”yabancifirmanm Türk iye’ye yabanci sermaye girisini sagliyarak, herhangi bir yatirimin “gerçeklesmesini saglamak arayisidir.

 

Sende yorum yap