Geleceği ve de olacağı görmek için iktisatçı olmak yeter

, , Sende yorum yap

Bugün Türk ekonomisinin içine girdigi sorunlari ben bu sütunda 2 Mayis 1991 tarihinde “haber vermistim” Çözüm tedbirlerini ise 3 Mayis 1991 tarihinde yazmisim.
Bir okuyucum üç yil önce yazdigim yazilarin fotokopisini bana göndermis. “-Siz falci imissiniz!..” diyor.
Gelecegi ve olacagi görmek için falci olmaya gerek yok, iktisatçi olmak yeter.
Ben ne üstün zekali biriyim, ne de üstün bir iktisatçiyim. Normal bir Türk insaniyim. Rakamlari izliyorum, iktisat okuyorum. Rakamlar neyin ne oldugunu, neyin ne olacagini gösteriyor…
Borç ne zaman yigidin kamçisi olur? Borç ne zaman yigidi ezer?
1991 yili mayis ayi basinda önce iki yazi ile Türkiye’nin iç ve dis borçlarini anlatmisim. Sonra, “Borç ne zaman yigidin kamçisi olur? Ne zaman yigidi ezer?” basligi ile, “memur maasi ödemek için borçlanmanin” Türkiye’yi çikmaza götürdügünü anlatmisim. Bu yazimi tümüyle asagida tekrar yayinliyorum.
Bu yazinin devami “Yeni bir borç yönetim plani” (Ben olsam ne yapanin?) basligi ile 3 Mayis 1991 tarihinde DÜNYA’da yayinlanmis. Yârin bu yaziyi da size aktaracagim.
Önce 2 Mayis 1991 tarihinde “tehlike çanlarini nasil çaldigimizi” okuyalim.
Borç Kamçilar mi? Ezer mi?
“Serbest piyasa ekonomisi düzenine sahip ülkelerde”, “kapitalist sistemde”, özkaynak ile is yapmak diye bir sey kalmadi…Parasi olan, parayi kiraliyor. Is bilen kira ile parayi kullanip is yapiyor. Hem para kirasini ödüyor. Hem de kâr ediyor. Hern kisiler, hem sirketler, hem de ülkeler sadece kendi paralan kendi imkânlari ile bir seyler yapmaya kalkarlar ise hizla büyüyemiyor…Hizla gelisemiyor.
Önemli olan borçlanma veya borcun büyüklügü degil. Insani, sirketleri, ülkeleri ezen borcun büyüklügü degil. Borcun “servisinin ödenemeyecek sekli almasi…”
Nedir bu “borcun servisinin ödenemeyecek sekil almasi”?
Eger kisiler, sirketler, ülkeler, aldiklari borcu yemisler, bu borç para ile, para dogurtamamislar ise, iste o zaman borç borcu alani ezer.
Ezerde geçer…
Türkiye Ezilme Sürecine Nasil Girdi?
Türkiye bir “kisir döngü”ye girdi. Türkiye iç ve dis borcu is yapmak, isini büyütmek, para yaratmak, para kazanmak için degil, eski borcun servisini karsilamak, biraz da daha iyi yiyip içmek için kuüaniyor.
Böyle olunca da, iç ve dis borç devamli büyüyor.
Isin fecaati, kimsenin elinde bir program da yok… Bu büyüme nereye kadar gidecek? Nerede duracak? Türkiye, nasil ve ne zaman bu borçlan ödemeye baslayabilecek? Bunu kimse bilmiyor.
Iste sakat olan bu
Tekrar edeyim;
-Hatali olan, borç kullanma degil
– Hatali olan, borcun bu büyüklüklere ulasmasi degil.
– Hatali olan, borcun servisinin (yillik ana para taksidi ve faiz ödeme faturasinin) ödenmeyecek sekil almasi.
– Hatali olan; alinan borç ile, kaynak yaratacak, fon doguracak islerin yapilmamis olmasi.
– Hatali olan, kötüye gidisin önüne set çekilmeye çalisilmaanasi. “Koyuver gitsin…” metodu ile borcun daha fazla borçlanilarak karsilanma politikasinin benimsenmesi.
Dis borçlarda durum
Bakiniz…1990 yilinda Türkiye devleti, yaklasik 4 milyar dolar dis borç taksidi ödedi. Yaklasik 4 milyar dolar dis borç faizi ödedi…Eeee…Bütün bu fedakârliklardan sonra acaba dis borç rakami geri mi gitti? Yooo…Tersine, 3.5 milyar dolar büyüdü. Iste rakamlar:
1,990 Yilinda Dis Borçlarin Degisimi (Milyar Dolar)
Toplam Kisa Orta-Uzun
Borç Vadeli Vadeli
1989 41.751 5.475 36.005
1990 49.035 9.500 39.535
Iç Borçlarda Durum
Iç borçlar denilince akil karistiran bir konsolide borçlar kalemi vardir. Size tavsiye ederim onu unutun. O kalem hiçbir zaman ödenmeyecek olan, karsiligi para basilarak, enflasyon ile tasfiye edilen bir finansman kalemidir.
Iç borç olarak siz her zaman para ile ödenmesi gereken rakamlara bakin.
Bakiniz…1990 yili sonunda (konsolide borç denilen borçlar) dahil iç borç ne kadarmis. Iki ayda 2.5 trilyon lira nasil artmis vekonsolide borçlar disinda para ile ödenecek iç borçlar ne kadar?
Iç Borçlar (Milyar TL)
55.396 milyar TL 1990 yili sonu toplami
57.934 milyar TL Subat 1991 sonu toplami
(30.478) milyar TL. konsolide borçlari
(18.952) milyar TL. Tahvil
(5.724) milyar TL Hazine bonosu
(2.778) milyar TL Hazine avansi
Görüyorsunuz…Faturanin küçülmesi söz konusu degil. Fatura büyüyor. Eger fatura, yeni yatinm, yeni üretim, yeni istihdam kapilari açmak için büyüse…Mesele yok..Alkislamak gerekir. Fakat fatura, günü gün etmek, memur maasi ödemek, faiz ödemek için büyüyor. Iste tehlike burada…
Acaba bu tehlikeyi kim görüyor? Kim anliyor?
AÇIKLAMA: 2 Mayis 1991 tarihinden 4 Mayis 1994 tarihine kadar geçen sürede yukandaki yazida yeralan bazi rakamlardaki degismeleri sayin okuyucularimin bilgisini? sunmak istiyorum.
1,993 yili sonu itibariyle iç borç rakamlari (milyar TL) olarak söyle idi:
Tahviller (Tahkim
tahvilleri dahil) 189.713
Bonolar 64.488
Merkez Bankasi avanslan 70.451
Kur farklari 31.932
Toplam 356.554
1993 yili haziran sonu itibariyle Türkiye’nin toplam dis borçlan ise 59.3 milyar dolara ulasmisti. Bu toplam borcun 14.4 milyar dolarlik kismi kisa vadeli 44.9 milyar dolan orta ve uzun vadeli borçtu.

 

Sende yorum yap