Fiyatlar ne kadar artıyor?

, , Sende yorum yap

Kuru fasulyenin kilosunun 700 liraya satildigini bili-yormusunuz? Pirincin kilosu ise 500 lira civarinda…
Ama merak etmeyiniz, su günlerde degisik kuruluslar Mayis ayindaki fiyat artislarini gösteren endeksleri yayinlarlar ve hep beraber enflasyonun nasil gerilemekte oldugunu görür ve de “enflasyondaki basarilar üzerine” övgüler dinleriz.
Acaba “enflasyon” denilince neden söz edilir? Fiyat endeksleri, küçük rakkamlarda dolasiyorsa, acaba hangi malin fiyati düsüyor?
Halen Günes Gazetesi ekonomi bölümü yönetmeni olan Semsi Yücel yillardir “piyasadaki fiyat degisikliklerini en iyi izleyen iktisatçilardan biridir. Semsi Yücel’in sorumlu oldugu sayfada geçen günlerde Oguz Demir’in hazirladigi bir tablo yayinlandi. Bu tablo geçtigimiz Mayis ayinin ilk ve son günü arasinda hangi malin fiyatinin nasil degistigini gösteriyordu. Oguz Demir’in tablosuna fiyat artis oranlari da eklendiginde asagidaki tablo ortaya çikmaktadir:
1986 yili Mayis ayinin ilk ve son günleri arasinda baslica mallardaki fiyat degisiklikleri

Eski Fiyat Yeni fiyat Artis (%)
Un (çuval) 7.800 8.200 5.1
Balrio pirinç 450 550 22.2
ithal pirinç 250 350 40.0
, Hazir çorba 160 180 12.5
Paket bulgur 160 190 18.7
Patetes 80 150 87.5
Sogan 40 80 100.0
Limor kolanyasi 1.600 2.000 12.5
Madlen çikolata 5.000 7.500 50.0
Fistikli baklava 1.300 1.500 15.3
Limon kolonyasi 1.500 2.000 33.3
Permatik 60 100 66.6
Yumurta 30 45 50.0
Çorap (kilotiu kadin) 300 400 33.3
Erkek çorabi 450 600 33.3
Tavuk eti 700 900 28.5
Kuzu eti 1.700 1,900 11.7
Dana eti 1.600 1.800 12.5
Trabzon tereyagi 1.600 2.000 37.5
Selpak mendil 60 70 16.6
Tuvalet kagidi 400 420 10.5
Kagit peçete 250 275 10.0
Sony 56 ekran renkli TV 409.000 466.400 14.O
Philips 51 ekran renkli TV 236.500 260.150 10.0
Grundig 56 ekran renkli 210.000 253.000 20.4
JVC 56 ekran renkli TV 414.000 450.000 8.6
Schaub-Lorenz 202.000 251.000 24.2
Commodore 64 K 170.000 195.000 14.7
Arçelik video 460.000 505.000 9.7
Rovventa otomatik ütü 8.800 9.900 12.5
Rovventa yatik elektrik süpürgesi 53.350 64.350 20.6
Yogurt makinasi 7.430 9.450 27.1
Tost makinasi 22.000 27.500 25.0
Ekmek kizarticisi 14.850 15.400 3.7
Termostatli firin 49.500 60.500 22,2
Schaublorenz radyo teyp 132.000 140.000 6.0
Nordmende mini set 123.200 136.400 10.7
Toshiba stereo radyo teyp 73.700 80.300 8.9
Renault 9 GTI 4.165.000 4.455.000 6.9
Renault 12 TX 3.040.000 3.220.000 5.9
Dogan 3.784.000 3.933.000 6.0
Serçe 2.222.000 2.354.000 5.9
40×50 lavabo 12.200 13.800 13.1
Vitra klozet 27.550 30.300 9.9
70 denye polyester iplik 2.950 3.100 5.0
90 denye polyester iplik 2.750 2.850 3.6
Katkili portland dökme çimento 21.000 22.500 7.1
Katkili portland torba çimento 23.000 24.400 6.0
PVC süspansiyon hammaddesi 456.940 498.080 9.0
PVC lastik hammaddesi 453.640 485.430 7.0
Eregli sicak saç (kilo) 140 160 14.2
Çelik tencere (5 tencere) 115.500 165.000 42.8
Yukaridaki tabloyu inceleyenlerin gösterecekleri ilk tepki, su zamlarin bazilarinin mevsimlik oldugudur… Dogrudur. Bazilari mevsimlik, bazilari ikiser aylik, bazilari “periyodik”tir. Fakat, ortadaki gerçek sudur ki, tüketici, ayni mali satin almak için karsisinda gösterilen oranda fazla para ödemektedir. Eger tüketicinin geliri o ay içinde ayni oranda artmamis ise, reel satin alma gücü geriliyor demektir.
Örnegin otomotiv ürünlerinin Mayis ayi fiyat zammi, ikiser ay ara ile yapilan “periyodik” zamlardandir. Televizyon alicilarina yapilan zamlar, “firsat buldukça yapilan” devrevi zamlardir. Gida maddeleri zamlari, mevsimlik zamlardir.
Zamlarin mutlaka hakli gerekçeleri vardir. Mutlaka maliyet artislarindan kaynaklanmaktadir. Üreticilerin veya saticilarin bu zamlari yapmamalari halinde mutlaka zarara ugramalari söz konusudur.
Fakat öyle olan sonuçtur. Sonuç da, sadece Mayis ayinda genis tüketici toplulugunu ilgilendiren çok sayida malda % 10 ile % 25 dolayinda fiyat artisi gerçeklesmistir.
Tüketici satin aldigi mala bir ay içinde bu kaçlar önemli ölçüde fark öderken, açiklanan fiyat endekslerinde, aylik fiyat artislarini % l ila % 3 dolayinda ilan etmek, ne derecede inandirici olabilmektedir?
(Moral: Yilin ilk bes ayi boyunca degil, sadece besinci ayda: Mayis ayinda gerçeklesen fiyat artislari çok önemli boyutlardadir. Mayis ayi özelligi olan bir ay degildir. Bu gidisle 1986 yili için tahmin ediler % 25’lik enflasyon tahmininin çok üzerine tirmanilacagi ortada
dir.)

 

Sende yorum yap