Faizler neden düşürülemez?

, , Sende yorum yap

Faiz oranlari (ekonomiyi yönlendirmede) kullanilabilecek en (tesirli) silahlardan biridir. Faiz oranlan (bilinçli olarak) kullanilamaz ise, ekonomiye yarar yerine zarar getirir. Faiz oranlari arasinda en önemli olani (mevduat faizleridir). Mevduat faizleri, tasarruflarin banka sistemi içine girmesini veya sistem disinda kalmasini tayin eder.
Banka sisteminde toplanan fonlarin “Hükümetin Ekonomi Politikasi dogrultusunda”, (kamu ve özel kesim arasinda dagilimini, özel kesimde sektörler ve bölgeler itibariyle dagilimini) yönlendirme imkani Merkez Bankasi’nin elindedir. Açik anlatimiyla (banka sisteminde toplanan f onlar)’m istenildigi sekilde dagilimini saglama gücü devletin elinde olduguna göre, (Bankalar ve Hazine’nin fon toplamada yarisa girmeleri) düsünülemez.
Faiz oranlan tasarruflarin (alternatif yatirim alanlarina) dagiliminda etkilidir. Alternatif yatinm alanlari bugün için:
—Altin
—Gayrimenkul,
—Dayanikli tüketim mallari
—Döviz
—Devlet bonosu ve tahvili
—Banker kuruluslar
—Banka mevduatidir.
Bütün gürültülere ragrnen henüz hisse senedi henüz bir yatirim alani olarak görülememekte, istanbul Borsasinin faaliyeti (göstermelik alim satim’dan öteyegidememektedir.)
Yukarida sayilan alternatif yatirim alanlarina tasarrufun dagli-mini saglayan etkenler:
—istendiginde paraya çevrilebilirle imkani —Saklanma kolayligi —Yillik net gelirdir.
Üst üste degerlendirildiginde, tasarruf sahiplerinin ilk tercihi (bankalar) dir. Bankalardaki mevduat faizininnet yillik gelirinin tatminkar olmasi halinde tasarruflarin diger yatinm alanlarina kaymadigi görülür.
Son yillarda (döviz alim satimina getirilen serbesti) sonucu, döviz alip saklamak, banka mevduatina rakip bir hale gelmistir.
Asagida 1985 Yilinin ilk bes ayinda tasrruflann alternatif yatinm alanlarinda sagladigi gelirler (yüzde olarak verilmistir.)
Bes Aylik Gelir (%)
Döviz (cepte)
isviçre Frangi 28.248
Alman Marki 25.735
ABD dolan 18.910
Altin
Cumhuriyet 26.315
22 Ayar Bilezik 24.590
Devlet Tahvili 20.860
Banka Faizi
3 Ay vadeli 17.260
6 Ay vadeli 17.746
l Yil vadeli 20.275
Döviz alip, (cepte saklama) durumunda bile, alternatif yatinm alanlarina göre fazla gelir saglanmasi, tasarruf sahiplerini (döviz toplamaya) itmektedir.
Dövize olan bu tip talebi önlemenin tek yolu, bankalarin mevduat faizlerine uygulanan faiz oranlarini (konjok-türel gelismelere göre), dinamik biçimde ayarlamaktir.
örnegin, Türkiye’de (devletin borç ödemek için, isaleminin ithalat için) dövize karsi taleblin arttigi bir dönemde, faiz oranlanni artirmak, kisilerin ve kuruluslarin döviz alimlanm caydirir. Tersine (dövizin geliri yukan siçrar veya bu tip bekleyisler piyasada sürüp giderken), bankalann mevduat faiz oranlanni düsürmek, ta-sarruflann bankalardan kaçisina neden olabilir.
1983 yilindan bu yana uygulanan faiz politikasi esas itibariyle (enflasyon bekleyisleriyle) iliskilendirilmis, bu tip özel gelismeler dikkate alinmamistir.
Vadesiz l Aylik 3 Aylik 6 Aylik Yillik
29 Aralik 1983 5 49 47 45
1 Nisan 1984 5 45 49 47 45
14 Mayis 1984 5 35 52 48 45
11 Agustos 1984 5 35 53 52 45
1 Ocak 1985 5 35 53 52 45
14 Mayis 1985 5 35 52 48 45
1 Temmuz 1985 5 35 48 52 56
1 Agustos 1985 5 35 45 50 55
1 Mart 1986 5 35 44 48 55
1 Mayis 1986 11.6 35 42 45 52
1 Agustos 1986 23.2
Bu tabloyu meydana getirenlerin umudu, (faiz oranlarindaki indirimin) enflasyon bekleyislerini kurmasidir. Gerçekten de eger (enflasyon % 30 oraninda kalsa, X 35’lik aylik ve X 52’llk yillik faiz oranlarinin yüksekligi) sözkonusu olabilir. Fakat alternatif yatirim alanlarinin net gelirlerinin yüksekligi (enflasyonun sözü edilen rak-kamlarda gerçeklesmedigini ortaya koydugundan) tasarrufunun gelirine karsi çok hassas olan tasarraf sahipleri baska yatinm alanlarina ve özellikle döviz alimina yönelmektedir, özetle, dövize (yeni bir yatinm olani olarak) giderek artan talebi costuran en önemli etken, faiz oranlarinin tesbitlnde yapilan yanlisliklardir.

 

Sende yorum yap