Faiz kurtarıcı mı?

, , Sende yorum yap

Özal Hükümeti “faiz”i çok seviyor. Faiz aracini kullanarak ekonomiyi yöneltmeye çalisiyor. Faizin etkinligine inaniyor. Bunun için son sekiz aylik Hükümet döneminde faiz oranlan dört defa düzenlendi.
Faiz oranlarini yönlendirmek Merkez Bankasi’nin yetkisi dahilindedir. Faiz oranlarinin ekonominin gelismesine göre yönlendirilmesinde zorunluluk vardir. 1980 Yilindan buyana uygulanan faiz politikasi, veya son 8 aylik uygulamalar normal kabul edilebilir mi?
Öncelikle sunu belirtmekte yarar vardir ki, 24 Ocak 1980 tarihinden sonra Türk halki “yüksek faize” alistirilmistir. Bu aliskanlik “uyusturucu illeti” gibidir. Dozunu devamli artirmaz iseniz, alisani memnun etme imkani kalmaz. 1983 Yilinda faiz oranlarinda bir iki puanlik indirimin, yüksek doza alisanlari nasil krize ittigi görülmüstür. Bazi seyler kisa sürede unutula-bilmektedir. Kastelli ilanlariyla aylik yüzde 4 faiz ödeyecegini açikladiginda, bütün akli selim sahipleri ayaga kalkmis idi… “Yüzde 4 ile halktan toplanan para kime ve yüzde kaçtan kullandirilacak ki, batmasin… Bu kadar yüksek maliyetli kredi kullanan nasil batmaz…” diye. Simdi Hazine daha yüksek faiz ile para pesinde kosuyor.
isadamlari kredilerin pahaliligindan yakinirken, kamu oyu enflasyondaki düsme nedeniyle faiz oranlarinin azaltilmasini beklerken, Hükümet acaba “Dördüncü Faiz Operasyonu’na neden zorlandi?
– Acaba bankalar, Hükümete müracaat edip, mevcut faiz oranlari düsük kaldi, bizim mali durularimiz, mevduata daha fazla ödeme yapmaya müsait mi dediler? Veya, mevduat faizini biraz artirsak, kredilere de zam yapariz. Çünkü kredi fiyatlari oldukça ucuz görünümü tasiyorlar…
Herhalde bunlarin hiçbiri söz konusu degil. Tersine bankalar mevduat maliyetinin yüksekligi nedeniyle ciddi sorunlarla karsilasmaktadir.
– Fiyat artislari tekrar hizlandi, mevduat faizleri “negatif” hale geldi de, acaba bu durumun düzeltilmesine mi çalisiliyor? Tersine, Hükümet aylik fiyat artislarinin yüzde l’in altina indigini açikliyor.
O halde, beklenmedik zamanda faiz oranlarindaki yeni ayarlamanin baska nedenleri olmali.
– Önümüzdeki günler tarim ürünlerinin paraya dönüs günleridir. Çiftçi bir yillik emeginin karsiligini alacaktir. Bu aylarda tarim ürünlerinin gelirinin piyasaya dökülmesi fiyatlari yukari iter. Hükümet, faizleri daha cazip kilarak mahsûl gelirlerinin talebi sisirmesini geciktirmek istemektedir. Sekiz aydir, yüksek faize ragmen kontrol altina alinamiyan enflasyon, dolasimdaki paranin sinirlandirilamamasi, geçtigimiz hafta Türkiye’den ayrilan IMF uzmanlarinin önerileri buna eklenince Hükümet faiz oranlariyla oynamak zorunda kalmistir.
– Süper Faizli Hazine Bonolari çikarilarak faizlerin yukariya çekilmesinden sonra, bankalardaki belli mevduat türlerinin cazibesi azalmaya baslamistir. Simdi belli mevduat türlerinde faiz ayarlamalarina gidilerek mevduatin bankalardan kaçmasinin önlenmesine çalisilmaktadir.
Mevduat faizlerinin belli türlerinde bir veya iki puanlik artis yapinca operasyon sona ermemektedir. Etkileri bundan sonra daha baska alanlarda ortaya çikacaktir. Öncelikle kredi “fiyati” yükselecektir. Almadan vermek Allaha mahsustur. Kredi kullanandan almadan mevduati olana faiz verme imkani yoktur. Yoktur ama, maalesef Türkiye’de son zamanlarda bu “imkansizin” gerçeklestirilmesine çalisilmaktadir. Yüksek kredi fiyati yüzünden, birakiniz ana para borç taksitlerini, faizlerini bile ödeyemeyen müsterilerinden tahsilat yapamayan bazi bankalarin, degisik zorlamalarla yüksek mevduat faizlerini öder görünme çabasi içinde olduklari bilinmektedir.
Açik anlatimiyla “Dördüncü Faiz Operasyonu” belli mües-. seselerin sorunlarini artiracaktir. Bunlar:
– Kredi fiyatinin pahaliligi karsisinda, bankalara olan borçlari geometrik dizi halinde çogalan, borçlarini ödeyemez hale gelen kuruluslar ile,
-Müsterilerinin büyük kismi, kredi faizlerini bile ödeyemedikleri halde, kagit üzerinde kredileri yasar göstermeye çalisarak, faaliyetleri güçlükle sürdüren, mali bünyeleri zayif bazi bankalardir.
Ümit edilir ki, “Faiz operasyonlari”, yapilan isin sonunun nereye gidecegi iyice arastirilarak yapilmaktadir. Eger bu operasyonlar “… artir 2 puan daha bakalim ne olacak…” usulü gerçeklestiriliyorsa, “olacaklarin çok kisa sürede olma olasiligi” vardir.

 

Sende yorum yap