Ekonominin çivisi “faiz”

, , Sende yorum yap

Önümüzdeki dönemde ekonominin çivisi “faiz”dir. Faiz politikasindaki hata, “dengesizlikte dengeye oturan” ekonomiyi alt üst eder.
Ekonominin alt-üst olmasi ne demektir?
– önümüzdeki günlerde faizde yapilacak hata dövize hücumu saglar. Tesvik eder. Dolar 25 bin liraya mi çikar, 35 bin liraya mi çikar, 50 bin liraya mi oturur? Bunu bugünden kimse hesap-layamaz.
– Döviz kitligi olmaz. Ama dolar inanilmaz bir rakama oturur.
– Tabii ki bu durumda enflasyon kontroldan çikar. Yüzde 100 derken, yüzde 150 olur. Eger enflasyon yüzde 150’de tutulabilir ise ne ala!…
-Faiz oranlari da tabii ki enflasyonun üzerine tirmanir.
Simdi bunlari yazmak “felaket tellaligidir”. Ama bugün uygulanan para-kredi-maliye politikalari degismedigi sürece, radikal tedbirler uygulanamadikça, bu kaçinilmaz bir sondur.
Neden mi? iste nedenleri:
(1) Kamunun finansman açigi var. Kamu bu açigi iç tasarruflarla karsilayamiyor. Disaridan dolar, mark, yen bulup Türk Lirasi’na çevirip açigi kapatiyor. Bunun için dis kredi kullanmaya mecbur.
(2) Ekonominin döviz açigi var. Cari açik 1993 yilinda 5 veya 6 milyar dolara çikti. 1994 yilinda bu açik en az ayni boyutlarda. Bu nedenle ekonominin döviz açigini kapatmak için hükümet dis kredi kullanmak zorunda.
(3) Döviz girisini sürdürmek, sicak para girisini saglamak, daha önce giren sicak paranin kaçisini önlemek için hükümet faiz-döviz kuru makasini 1994 yilinda açik tutmaya mecbur:
(4) Bu durumda üretici, Türk Lirasi krediyi daha yüksek faiz ile bulacak, dövizi daha pahali satin alacak, neticede ürettigi mali daha pahali satacak. Ancak böyle ayakta kalabilecek.
(5) Bu durumda bankalarin isi zor. Pahali krediyi, pahali dövizi kim alacak, nasil ödeyecek? Kredi kullanan olmaz, döviz satin alinmaz ise, “bankalarin kasasini yakar”. Kasayi yakmasin diye bunlar ona buna dagitilir ise, bir daha nasil geri döner?
***
Simdi kendi kendinize sorunuz: “Hükümetimiz bu tehlikeli gidisi önlemek için ne yapiyor? Hangi tedbirleri aliyor? Elinde hangi etkin araçlarlar var?”
Sayin Tansu Çiller herseyi dis borç bulmayi sürdürmekle çözecegini saniyor. Veya böyle görünüyor. “-Hiç merak etmeyiniz… Yakinda 1.5 milyar dolar geliyor. PTT’nin T’sini karsilik gösterip 2.5 milyar dolar bulunuyor…Döviz sorunu çözülüyor!…” diyor…
Bunlar sorunu çözücü seyler degil, sorunu çözülmez hale getirecek yeni yükler.
***
1993 yilinin “müsbet” sonuçlarinin sarhoslugunda, etkili is çevreleri henüz tehlikeyi fark edememis durumda.
“Dengesizlikteki dengeyi daha fazla sürdürme sansi kalmadi” çünkü, ekonominin çivisi yerinden çikti. Simdi önümüzde iki yol var:
-Bütünlük içinde, ekonomiyi gerçek dengelerine oturtmak üzere yeni bir düzenleme en kisa sürede yapilacak.
– Veya tribünlerde seyirci koltugunda oturmaya devam edecegiz. Ve de döviz fiyatlarinin, faizin, enflasyonun tirmanisini hayret ve dehset içinde izleyecegiz.

 

Sende yorum yap