DURGUNLUKTA İHRACAT EKONOMİNİN “CAN SİMİDİ”

, , Sende yorum yap

DURGUNLUKTA İHRACAT EKONOMİNİN “CAN SİMİDİ”

OLAYLARIN İÇİNDEN / Tevfik Güngör

ABD’de iç talepteki daralma nedeniyle 2000’lerde yüzde 82,4 olan kapasite kullanım oranı şimdilerde yüzde 72,5’e gerilemiş durumda. 2000’lerde yüzde 4 olan issizlik oranı şimdilerde yüzde 6 dolayında. ABD Doları Euro’ya karşı değer kaybediyor. Bu olumsuz tabloya rağmen ekonomiyi ayakta tutan ihracatın ve iç piyasada Amerikan ürünlerinin rekabet şansının artması ve buna dayalı olarak sürdürülen üretim. Aksi halde kapasite kullanım oranı daha da düşecek, cari açık (döviz gideri ve geliri arasındaki açık) daha da büyüyecek.

Doların değer kaybetmesi ve faiz oranlarının son kırk yılın en düşük seviyesine inmesi Amerikan ekonomisinin dış dünyadaki rakiplerinden daha ucuz fiyat ile mal satabilmesine imkân hazırlıyor.

Türkiye’de son günlerde kâğıt üzerinde olumlu görülebilecek gelişmeler var. Toptan eşya fiyatları endeksi binde 6 gerileme gösterdi. Ardından Merkez Bankası, faizi yüzde 41’den yüzde 38’e çekti. Ama bunların ne iç talebi uyandırmaya etkisi var ne de ihracatı artırmaya.

Toptan eşya fiyatlarındaki gerilemenin ihracatçı için önemli maliyet avantajı sağladığını iddia etmek çok güç. İhraç ürünlerinde maliyet avantajı genelde ucuz isçiliğe ve de verimlilik artışına dayanıyor.

Hazine, piyasaya satılan bonolarda yıllık ortalama reel faizin (enflasyondan arındırılmış faizin) yüzde 27.91 olduğunu açıkladı. İhracata dönük üretim yapanlar demek ki banka kredisi kullandıklarında bunun üzerinde bir reel faiz ödemek zorunda. Merkez Bankası’nın faiz indirimi banka kredilerinde belli ucuzlamaya imkân verse de ihracatçıya çok büyük yarar sağlamayacaktır.

Bu tabloda ihracatçı için önem taşıyan tek “rekabet” kalemi “döviz kuru”dur. Türk Lirası dolara karşı “büyük ölçüde” diğer para birimlerine karşı, “belli ölçüde” değer kazanmaktadır.

Açık anlatım ile ABD’deki durumun tersi bir durum söz konusudur. ABD’de doların değer kaybı ihracatçıyı teşvik ederken, Türkiye’de uzun süredir değer kazanan Türk Lirası nedeniyle ihracatçı zor duruma düşmektedir.

Bu gelişmeler kısa süreli olsa Türk ihracatçısı belki olumsuz gelişmeyi “hazım edebilir” Fakat çok uzun süredir dolar fiyatı, içerideki toptan eşya fiyatları endeksinin çok altında artış göstermektedir. Dünyada doların değer kaybının bunda etkisi vardır ama bizde doların değer kaybı dünyada Euro’ya karşı değer kaybının üzerine çıkmış durumdadır.

Uzun süredir ihracatçılar bu olumsuz durumun düzeleceği bekleyişine girmiştir. Ama durum düzelecek yerde kalıcı hale gelmektedir.

Ekonomideki durgunluk karşısında ihracat ekonominin “can simidi” olma özelliğini korumaktadır.

İhracat öyle bir istir ki, ihracatçının bu durum düzelinceye kadar isi yavaşlatayım veya durdurayım demesine imkân yoktur. Tersine isi her gün büyütme zorunluluğu vardır.

“İhracat bizim canimiz… Feda olsun kanımız!” demek kolay ama su günlerde ihracatçı olmak zor. Ekonomi için genelde ve de su dönemde “özelde” ihracatın önemini dikkate alarak ihracatçıları rahatlatacak politika tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanması zorunluluğu ortadadır.

 

Sende yorum yap