Döviz ve faiz politikasındaki yanlışlıklar nasıl bir fatura çıkarıyor?

, , Sende yorum yap

Geçen hafta bu sütunda, 1962 yili içinde, üçer aylik dönemler itibariyle Mazine bonolarinin getirisinin, dolar degerindeki degisime göre % 18.34 oraninda bir reel fark ortaya çikardigini açiklamistim.
Basit anlatimiyla Türkiye’ye dolar getirip, Türk Lirasi’na çeviren bir yatirimci, bu Türk liralarini Hazine bonosunun yatirmasi halinde 11.12.1991 ile 11.12.1992 tarihleri arasindaki 12 aylik dönemde % 18.34 net reel kazanç saglamisti…
***
Dolar özerinde % 18.34 oraninda bir getiri, dolar faizinin % 8’ler dolayinda oldugu bir dönemde iyi bir geliridir ama, onlari Türk Lirasi’na çevirip belirsizlik içinde kalmanin riskine degmez…
***
Ancakkkkkkkkkk… Bu is o kadar da basit degildir… Üçer aylik dönemler ve de 12 aylik dönem rakamlarina dayali degerlendirmeden cazip görülmeyen isler, kisa dönemli “spekülatif” hareketlerde büyük kâr saglayabilmektedir…
Dünkü yazida üçer aylik dönemler itibariyle verilen tablonun, bugün size aylik ihale faizlerine göre hazirlanmis seklini verecegim.
•1992 Yilinda 12 Aylik Donamda 3 Ay Vadall Hazine Bonolarina Yapilan Yatirimin
Getirisi Ha Dolar Fiyati Arasindaki iliski
D. Sonu D. Sonu Dolar Faiz
Meblag Mablag Mablag Meblag Getirisi Orani Döviz
Tarih Dolar Bin TL Bin TL Dolar Yüzde 3 Aylik Kuru
1.12.1991 11.03.1992 1000.00 5039.90 5902.23 977.69 -2.23 17.11 5039.90
1.01.1992 11.04.1992 1000.00 5269.44 6217.15 984.92 -1.51 17.99 5269.44
1.02.1992 11.05.1992 1000.00 5520.96 6496.18 971.23 -2.88 17.88 5510.96
1.03.1992 11.06.1992 1000.00 6036.90 7115.69 1035.43 3.54 17.87 6036.90
1.04.1992 11.07.1992 1000.00 6312.35 7455.04 1073.89 7.39 18.10 6312.35
1.05.1992 11.08.1992 1000.00 6688.60 7927.16 1117.79 11.78 18.52 6688.60
1.06.1992 11.09.1992 1000.00 6872.23 8168.85 1141.59 14.16 18.87 6872.23
1.07,1992 11.10.1992 1000.00 6942.09 8275.32 1098.56 9.86 19.21 6942.09
1.08,1992 11.11.1992 1000.00 7091.79 8449.87 1043.09 4.31 19.15 7091.79
1.09.1992 11.12.1992 1000.00 7155.66 8486.61 1024.04 2.40 18.60 7155.66
1.10.1992 11.01.1993 1000.00 7532.90 8934.02 1024.83 2.48 18.60 7532.90
1.11.1992 11.02.1993 1000.00 8100.77 9611.56 1063.00 6.30 18.65 8100.77
1.12.1992 11.03.1993 1000.00 8287.39 9899.91 1053.61 5.36 19.46 8287.39
Tabloyu okuyalim:
-1.12.1991 ila 11.3.1992 tarihleri arasinda 1.000 dolar bozdurularak satin alinan bono dolar olarak tasarruf sahibini % – 2.23 oraninda kayiba ugratmis.
– Çünkü 1.12.1991 tarihinde 1.000 dolar karsiliginda 5 milyon 39 bin Türk Lirasi olan tasarrufçunun bu parasi, dönem sonunda bono faizi ile ancak 5 milyon 902 bin liraya yükselebilmis.
– Dönem içinde dolar fiyatindaki hizli yükselme nedeniyle, dönem sonunda bono ana parasi ve faizi toplami 5 milyon 902 bin lirayi tekrar dolara çevirmeye halkan tasarruf sahibi, eline sadece 977 dolarin geçebildigin!, dönem sonunda % – 2.23 oraninda dolar bazinda görmüs.
***
Fakat bu durum sadece 1991 yilinin 12’nci ayinda, 1993 yilinin birinci ve ikinci aylarinda menfi olarak ortaya çikmis.
Derken durum degismis.
Üçüncü ayda, üç ay vadeli Hazine bonolarinin üç aylik dolar getirisi arti % 3.54 olmus. Dördüncü ayda arti % 7.39’a, besinci ayda arti % 11.78’e, altinci ayda arti % 14.16’ya çikmis.
Yi! sonuna kadar da arti degerlerde, cazip oranlarda seyretmis.
***
Buraya kadar ki açiklamalar konunun tasarruf sahiplerini ilgilendiren yani…
Halbuki isin bir de ekonominin bütününü ilgilendiren yani var… Simdi de size o yanini anlatayim.
***
Her ne kadar Türkiye’de faiz fiyati ile döviz fiyatini serbestçe olustugu söyleniyor ise de, hepimiz biliyoruz ki, döviz fiyatini Merkez Bankasi dizginliyor. Faiz fiyatini Hazine kamçiliyor.
Döviz fiyati tutulup, faiz fiyati kamçilaninca, döviz bozdurup, Hazine bonosu faizi toplayanlarin net gelirleri degisiyor…
Bu degisimi, kararlariyla Hazine ve Merkez Bankasi belirtiyor. Üç Ay Vadeli Hazina Bonosu Faizlerinin Üçer Aylik ve Birikimli Yillik Dolar Getirisi
Üç aylik Yillik
Dolar getirisi Dolar getirisi
Tarih (%) %

1.12.1991-11.03.1992 -2.23 -8.6
1.01.1992-11:04.1992 -1:51 -5.9
1.02.1992-11.05.1992 -2.88 -11.0
1.03.1992-11.06.1992 3.54 14.9
1.04.1992-11.07.1992 7.39 33.0
1.05.1992-11.08.1992 11.78 56.6
1.07.1992-11.10.1992 9.86 45
1.08.1992 -11.11.1992 – 4.31 18.3
1.09.1992 -11.12.1992 2.40 9.9
1.10.1992-11.01.1993 2.48 10.3
1.11.1992 – 11.02.1993 6.30 27.7
1.12.1992-11.03.1993 5.36 23.2
1.06.1992-11.09.1992 14.16 69.8
Görülüyor ki, dolar getirisini, yillik olarak hesaplamak saglam degerleme yapmaya imkân vermiyor. Aylik inis çikislarda dolarin % 70’lere yakin geliri sagladigi oluyor…
***
“Oluyor da ne oluyor?” diye soracaksiniz… Çok seyler oluyor… Dolarin net getirisinin böyle anormal rakamlara ulastigi aylarda, Türkiye’ye döviz akimi basliyor.
Bunu da size rakamlarla göstereyim:
Üç Aylik Hazine Bonosu Faizlerinin Dolar Getirisi Degistiginde, Türkiye’ye Döviz Girisi Nasil Etkiliyor?
DHT disindaki Rezervlerdeki Sermaye
Yillik dolar degismeler hareketleri
Tarih getirisi (%) (milyon $) (milyon $)
1.12.1991 -11.03.1992 8.6 -1183.50 300.00
1.01.1992-11.04.1992 -5.9 -1262.00 138.00
1.02.1992-11.05.1992 -11.0 -658.10 254.00
1.03.1992-11.06.1992 14.9 615.70 511.00
1.04.1992-11.07.1992 33.0 1647.80 904.00
1.05.1992-11.08.1992 56.6 2220.30 1967.00
1.06.1992-11.09.1992 69.8 1283.20 1501.00
1.07.1992-11.10.1992 45.5 589.10 1274.00
1.08.1992 -11.11.1992 18.3 – 184.70 978.00
1.09.1992-11.12.1992 9.9 213.10 566.00
1.10.1992-11.01.1993 10.3 559.00 1729.00
1.11.1992-11.02.1993 27.7 560.70 689.0
1.12.1992-11.03.1993 23.2 1116.70 975.00
Yukaridaki tablo neyi anlatiyor:
– Hazine Bonosu Faizlerine dayali dolarin net getirisinin eksi oldugu ilk üç ayda DTH (Döviz Tevdiat Hesaplari) disindaki sermaye hareketleri (Türkiye’ye döviz girisi) duraklamis.
– Yillik Dolar Getirisinin mûsbete döndügü dördüncü ayda sermaye girisi (döviz girisi) hemen artmis.
– Net döviz getirisinin % 50’nin üzerine çiktigi aylarda döviz girisleri 2 milyar dolara yaklasmis. Öte yandan, rezervlerdeki degismeler sütununa bakiyoruz:
– Yillik döviz getirisinin menfiye dönüstügünü, veya küçüldügü aylar rezervler azaliyor.
– Yillik döviz getirisinin arttigi aylar rezervler yükseliyor.
***
Iki gündür bu sütunda anlatilanlarin özeti su:
– Türkiye bugünkü döviz pozisyonunu, Merkez Bankasi’nin dolar fiyatini frenlemesi, Hazine’nin bono faizlerini dizginlemesi sayesinde güçlü tutabiliyor.
– Merkez Bankasi’nin döviz fiyatlarindaki ayarlamayi enflasyon çizgisine çikarmasi, Hazine’nin bono faizlerini düsürmesi Türkiye’de döviz girislerinin yavaslamasina neden olacak.
– Mevcut rezerv gücü de büyük ölçüde yüksek faiz politikasinin ürünü…
Ben bunlari bugünden açik açik, rakama dayali olarak bu sütunda yazayim, yazayim ki, yarin bunlari bilmeyenler, yanlis ve ters uygulamalar içine girmesinler…

 

Sende yorum yap