DÖVİZ KURU YÜKSELİR İSE ÇOK ŞEY “ALTÜST” OLACAK

, , Sende yorum yap

DÖVİZ KURU YÜKSELİR İSE ÇOK ŞEY “ALTÜST” OLACAK

OLAYLARIN IÇINDEN / Tevfik Güngör

İhracatçılarımız döviz kurunun düşüklüğünden yakınıyor. Döviz kuru aşağılarda seyrediyor. Dolar nerede ise 1 milyon 400 bin lirada istikrara kavuşmuş durumda.

Bu durum ekonomide portföy tercihlerinin değişmesine neden oldu. İnsanlar ve kurumlar döviz yatırımından Türk Lirası’na dönmeye başladı.

Önce neyin neden ne olduğunu özetleyeyim. Durum tespiti yapayım. Sonra da gelecek için endişeleri sergileyeyim.

1) Ocak-ağustos döneminde ve de 12 aylık dönemde Türk Lirası mevduat faizi ve Hazine bonosu faizi en yüksek getiriyi sağladı.

Buna karşılık döviz ve döviz mevduatı sahipleri kayba uğradı.

Başlıca tasarruf araçlarının getirisi (%)

Ocak/ Son

Ağustos bir yıl

1) TL Mevduat

Bir ay 26.4 43.9

Bir yıl 30.0 49.6

2) Dolar mevduatı

Bir ay -13.4 -11.6

Bir yıl -13.1 -11.1

3) Döviz

Euro -11.6 -4.9

Dolar -15.1 -14.1

Döviz sepeti -13.5 -10.1

Sterlin -16.7 -12.0

Yen -13.7 -13.4

4) Altın -7.2 2.8

5) Bono

Bir ay 14.3 23.9

Üç ay 19.9 32.8

Altı ay 27.2 43.1

2) Tasarruf sahipleri bu durumu görünce portföy tercihlerini değiştirdi. Dövizden Türk Lirası’na geçiş oldu. 2002 yılı sonunda toplam yatırımlarda yabancı para yatırımların oranı yüzde 43.3 iken, bu oran ağustos ortasında yüzde 33.4’e düştü.

Türk Lirası yatırımlar yüzde 35.7 oranında artarken yabancı para yatırımlar yüzde 12.5 oranında geriledi.

İnsanlar ve kurumlar bono satın alırken bile Türk Lirası bonoyu tercih ediyor. Türk Lirası bono stokları yüzde 52.8 oranında artarken yabancı para bono stokundaki artış yüzde 12.4’te kaldı.

Portföy tercihlerinin dağılımı

(Katrilyon TL)

15 Agust. 2002 sonu Artış (%)

(1) Yurtiçi mev. 130.9 128.5 2.3 1.8

(2) DTH 62.2 72.2 -9.9 -13.8

(3) TL mevduat 68.6 56.2 12.3 21.9

(4) Bono 50.4 33.0 17.4 52.8

– Döviz cinsi 4.2 3.7 4 12.4

– TL 46.2 29.2 16.9 58.0

(5) Repo 2.8 2.7 4 1.8

(6) Yatırım fonu 14.8 9.3 5.5 59.7

(7) YP araçlar 66.5 76.0 -9.5 -12.5

(8) TL araçlar 132.5 97.6 34.9 35.7

(9) Toplam 199.0 173.659 25.3 14.6

(10) YP/toplam (%) 33.4 43.8

(11) TL/toplam (%) 66.6 56.2

3) Döviz değer kaybı, Türk Lirası’nın değer kazanması nedeniyle döviz borcunun faiz yükü negatif oluştu. Bunun sonucu kamu borcunun toplam yükü hafifledi.

Örneğin Hazine’nin piyasada sattığı bonolardan döviz cinsi borç senetlerinin yıllık bileşik faizi yüzde -9.17 olarak gerçekleşti. Türk Lirası bonoların faiz yükü ise yüzde 28.00 oldu. Sonuçta paçal faiz yükü yüzde 16.7’ye düştü.

Toplam kamu borcunun faiz yükü ise, döviz borçları faizinin negatif olması nedeniyle yüzde 12.87 olarak gerçekleşti.

Iç borç stokunun reel faizi (yıllık bileşik; %)

Temmuz

Iç borç stoku 12.87

(1) Kamu 8.73

– TL 17.06

Döviz(e) cinsi/end. -21.77

(2) Piyasa 16.71

– TL 28.00

– Döviz(e) cinsi/end. -9.17

4) Eğer döviz fiyatlarında hızlı ve büyük bir değişim olur ise bu tablo tersine dönecek.

(a) Dövizden Türk Lirası’na geçen çok büyük miktardaki likit kaynak, hızla dövize geçecek. Bu hızlı geçiş ve büyük talep döviz fiyatının tırmanışını hızlandıracak.

(b) Iç borçlarda makul çizgiye inmiş görünen toplam (ortalama) reel faiz birden artacak.

Bu iki hareket ekonomiyi allak bullak eder. Başka olumsuz gelişmeleri de tetikler… Bu nedenle ihracatçıların yakınmaları önemli ama döviz kurunun hızlı bir şekilde tırmanışa geçmesinin riski de çok büyük.

 

Sende yorum yap