Döviz durumu düzeliyor mu? Cari açık kapanıyor mu?

, , Sende yorum yap

Ödemeler bilançosunun ocak-mayis rakamlari açiklandi. Ödemeler bilançosu iki bölümden olusur:
(1) Birinci bölümü cari islemler dengesi bölümüdür. Bu bölüm, kabaca ülkenin cari döviz trafigini gösterir. Ülkede hayatin devam etmesi için günlük döviz giris çikislari hesabini verir. Ithalata, diger döviz harcamalarina, borç faizlerine ne para gitti? Buna karsilik ihracattan, turizmden, gemicilikten, nakliyecilikten, isçilerden ne geldi? Gelir gider arasindaki fark nedir?. Cari islemler dengesinden izlenir.
Normalde bu hesabin dengede olmasi gerekir. Hesap açik verir ise, açik sermaye hareketleriyle karsilanir.
(2) Ödemeler bilançosunun ikinci bölümü sermaye hareketleri* bölümüdür. Bu bölüm, cari islemler dengesindeki açigi kapamak için ne kadar borç alindi, bu arada ne borç ödendi, yabanci sermaye girisi oldu mu, rezervler artti mi, eksildi mi bunlari gösterir.
Simdi bu genel açiklama çerçevesinde sizlere bir bütün olarak ödemeler bilançosunu verecegim. Tablonun ilk iki sütununda geçen yil ve bu yil ilk 5 ayindaki döviz hareketlerini izleyeceksiniz. Üçüncü sütunda ise 1993 yilinda (12 aylik dönemde) ne olmus, onu göreceksiniz.
Ödemeler Bilançosu(Milyon $)
Ocak-Mayis Yillik
1994 (*) 1993 1993
Cari Islemler Dengesi -190 -2.365 -6.380
• Dis Ticaret Dengesi -2.328 -4.944 -14.162
• Ihracat (FOB) 6.389 6.368 15.610
• Mal Ihracati – FOB 6.280 6.269 15.344
• Transit Ticaret 109 99 266
• Ithalat (FOB) -8.717 -11.312 -29.772
• Mal Ithalati – CIF -9.060 -11.312 -29.429
• Altin Ithalati -104 -598 -1.881
• Transit Ticaret -97 -82 -229
• Navlun-Sigara (1) 544 679 1.767
• Görünmeyenler Dengesi 881 1.173 4.014
• Görünmeyen Gelirler 3.780 4.222 11.843
• Turizm 1.030 1.135 3.959
• Faiz Gelirleri 304 412 1.135
•Diger (2) 2.446 2.675 6.749
Görünmeyen Giderler -2.899 -3.049 -7.829
•Turizm -288 -273 -934
• Dis Borç Faizi -1.292 -1.419 -3.461
•Diger (3) -1.319 -1.357 -3.434
Karsiliksiz Transfer 1.257 1.406 3.768
Özel Gelirler 1.111 1.141 3.035
• Isçi Dövizi 1.063 1.116 2.919
• Bedelsiz Ithalat 48 25 116
Özel Giderler -. -. –
Resmi Transfer (4) 146 265 733
SERMAYE HAREKETLERI-621 4.093 8.963
-Yabanci Sermaye 123 204 622
• Portföy Yatirirdan (5) 1.482 982 3.917
• Uzun Vadeli Sermaye -14 535 1.370
• Kredi Kullanimi 1.364 1.860 4.857
• Dis Borç anapara -1.762 -1.769 4.412
• Dresdner 384 444 925
• Kisa Vadeli Sermaye (6) -2.212 2.372 3.054
• Varliklar (Net) 3.099 -953 -3.291
• Verilen Krediler 286 -184 -289
• Bankalann Rezervi ve Diger2.813 -769 -3.002
-Yükümlülükler (Net) -5.311 3.325 6.345
• Saglanan Krediler -5.220 3.254 5.681
• Mevduatlar -9l 71 664
NETS HATA VE
NOKSAN -2.040 -939 -2.275
ÖDEMELER DENGESI
FINANSMANI
KARSILIK KALEMLERI (7) – – –
REZERV HAREKETLERI2.851 -789 -308
-IMF – – –
– Resmi Rezervler 2.851 -789 -308
(1) Ithalatta yapilan navlun ve sigorta ödemeleri
(2) Ihracatla ilgili navlun ve sigorta gelirleri
(3) Yabana tasiyicilara yapilan navlun ve sigorta ödemeleri ile yabanci sermaye kâr transferi ve diger
(4) Hibe gelir ve gideriyle, NATO Enfrastrüklür ve Türkiye’deki misyonlarin resmi döviz harcamalari
(5) Sermaye piyasasindan saglanan kaynaklar ve menkul kiymet alim satimi.
(6) Resmi kuruluslar ve mevduat bankalarinin kisa vadeli ticari kullanimlari ile geri ödemelerinin net bakiyesi.
(7)’ Rezervlerdeki kur degisiklikleri.
Bu tabloda ilk bakista dikkati çeken nokta su:
– 1993 yilinda 13 ayda cari islemler dengesi 6.3 milyar dolar açik vermisti.
– Bu yilin ilk aylannda cari islemler dengesi açik rakami dehset verici idi. Fakat ocak-mayis rakami 190 milyon dolar gibi çok küçük bir rakam. Geçen yilin ayni döneminde açik 2.3 milyar dolardi.
Demek ki isler iyi gidiyor. Acaba ne oldu, hangi döviz gelirleri artti da cari islemler dengesi düzeldi. Önce özet tabloyu vereyim. Sonra bu tabloyu inceleyelim.
Döviz Gelir-Gideri (Ocak-Mayis; Milyon $)
1994 1993
GELIR 11.428 12.010
-Ihracat 6.389 6.368
-Isçi Dövizi 1.063 1.116
-Turizm 1.030 1.135
-Diger 2.946 3.391
GIDER 11.618 14.375
-Ithalat 8.717 11.312
-Faiz 1.292 1.419
-Turizm 288 273
-Diger 1.321 1.371
FARK -190 -2.365
Özet tablo sunu gösteriyor:
– Ocak-mayis aylannda toplam döviz gelirlerimiz geçen yilin ayni dönemdeki gelirlerden 582 milyon dolar daha düsük.
– Ayni dönemde döviz giderlerimiz, geçen yilin rakamindan 2 milyar 757 milyon dolar daha az.
Demek ki, döviz sorununu, gelirleri artirarak degil, gideri kisarak düzeltmisiz. Tersine gelir de de düsme var.
Döviz giderlerinde en büyük tasarruf ithalatta ortaya çikmis. Ithalat yilin ilk bes ayinda yüzde 23 oraninda gerilemis. Ithalatta 2 milyar 595 milyon dolarlik düsme var.
(Ocak – Mayis; Milyon $)
Kisa Vadeli Yükümlülükler 1993 1993
Kisa Vadeli Borçlar (Net-Reel) 3.325 -5.311
-Kamu Sektörü 88 73
• Kredi Mektuplu DTH 67 56
• Diger Yükümlülükler 21 17
– Ticari Bankalar ve Diger Sektörler 3.237 -5.384
• Döviz Tevdiat Hesabi 4 -147
• Ticari Krediler 787 -952
• Bankalarin Sagladigi Krediler 2.555 -4.240
• Kuruluslarin Sagladigi Krediler -109 -45
Dis Borç Ödemeleri 3.188 3.054
-Anapara 1.769 1.762
•Kamu Sektörü 914 1.029
• Merkez Bankasi 2 18
-Ticari Bankalar 219 129
– Diger Sektörler
(Özel Sektör ve KIT’ler) 636 604
-Faiz 1.419 1.292
– Kamu Sektörü 1.017 899
– Merkez Bankasi 208 204
– Ticari Bankalar ve Özel Sektör 278 310
– KIT 124 83
Dogrudan Yatiranlar (Net) 204 123
-Giris 263 153
– Çikis 59 30
Portföy Yatirimlari 982 1.482
– Tahvil Ihr. Yoluyla Sag. Krd. (Net) 989 480
•Saglanan 1.102 721
•Geri Ödenen -113 -241
– Portföy Yatinmlan (Net) -7 1.002
Orta ve Uzun Vadeli Kredi Kul. l .860 l .364
-Haizine 260 161
-Ticari Bankalar 292 218
– Diger Sektörler 673 645
– Proje ve Finansal Kiralama 635 340
Tabloyu inceleyiniz:
– Ticari bankalar, geçen yillik ilk bes ayinda net olarak disaridan 2.5 milyar dolar getirmisken, bu yil net 4.2 milyar dolar döviz çikarmislar.
– Geçen yil ilk bes ayda ülke 1.8 milyar dolar orta ve uzun vadeli kredi kullanmis iken, bu yil kullanim 1.3 milyar dolara düsmüs.
*** .
Simdi problem surada: “Cari islemler açigi (döviz açigi) azaldi,” “açik kapaniyor” diye sevinelim mi, sevinmeyelim mi? Açik, gelirimiz arttigi için kapanmiyor. Türk ekonomisi durdugu, durakladigi, yatinm üretim yapilmadigi, halk tüketimi kistigi için kisa sürede döviz harcamasinda düsme olmus. Bu böyle devam edemez ki…

 

Sende yorum yap